Đường sắt đô thị ngầm Ga Hà Nội - Hoàng Mai vì sao chọn phương án đắt đỏ nhất?

Hà Nội và TP.HCM quá quen thuộc với tin tức các dự án đường sắt đô thị (ĐSĐT) chậm tiến độ, tăng mức đầu tư. Giờ đây bắt đầu có tin mới về lượng khách đi tàu ít hơn 10% dự báo, còn các dự án được khởi động lại đề xuất phương án đắt đỏ.

Năm 2017, Hà Nội có 4 dự án đường sắt đô thị (ĐSĐT): Tuyến 1 (Yên Viên – Ngọc Hồi) bị đóng băng bởi dính án tham nhũng; tuyến 2 (Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo) chưa làm gì đã đội vốn gần gấp đôi; tuyến 2A (Cát Linh –Hà Đông) tương tự; tuyến 3 (Nhổn – Ga Hà Nội) cũng nhùng nhằng, đội vốn. 

Giải thích cho việc này, lãnh đạo TP.Hà Nội cho rằng, đây là lĩnh vực mới nên năng lực quản lý của chủ đầu tư còn hạn chế, chưa có kinh nghiệm, chưa kiểm soát được công việc, nên phải phụ thuộc vào tư vấn. Trong khi đó, cả Systra (Pháp) tại dự án Nhổn - ga Hà Nội và OCJV lại chưa có sự am hiểu về các quy định tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng nêu một phần lỗi của các bộ, ngành khi chưa thể hiện được trách nhiệm quản lý nhà nước chuyên ngành trong việc triển khai đối với hai dự án.

WB cho biết Mức đầu tư ĐSĐT ngầm từ 70 - 180 triệu USD/1km (trong điều kiện rất phức tạp). Do vậy chỉ đầu hiệu quả khi có 500.000 - 900.000 hành khách/ngày  (Urban Rail Development Handbook-WB 2018) 

Ngoài việc để đội vốn, chậm tiến độ, việc lựa chọn công nghệ và xuất xứ hàng hóa cũng là một tồn tại, bởi nguồn vốn của các dự án đều sử dụng vốn vay của Chính phủ các nước, nên thường bị ràng buộc điều kiện vay trong quá trình đàm phán, ký kết hiệp định. 

Năm 2021, tuyến Cát Linh – Hà Đông đưa vào khai thác nhưng gặp đại dịch Covid-19 nên lượng khách đông nhất mới đạt 10% so với dự báo gần 200.000 khách đi tàu trong nghiên cứu đầu tư. Năm 2022, dịch bệnh đã được kiểm soát, khách đi tàu vẫn ở mức 10.000 lượt/ngày (5%). Trong khi chi phí vận hành, lãi vay và hoàn vốn đầu tư khoảng 3 tỷ đồng/ngày.

Năm 2021, dự án ĐSĐT số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội) đang đào 4 ga ngầm thì nhà thầu dừng thi công, đòi đền bù gần 3.000 tỷ đồng… Đúng, sai chưa rõ nhưng công trường ngầm đến tháng 4/2022 vẫn thấy đóng cửa. 

Năm 2022 , tuyến số 2 (Nam Thăng Long – Trần Hưng Đạo) đã giải tỏa bế tắc do đặt ga C9 vào vùng bảo tồn, bằng cách  dịch ra bên ngoài và dự báo tăng hơn 4.000 tỷ đồng. Câu hỏi là vốn đầu tư từ đâu (khoản vay cũ đã hết hạn từ  2019) và ai sẽ là tư vấn tiếp, vì sau khi được trả phí không rõ tư vấn cũ có vẽ tiếp dự án không, bởi đã có tư vấn không tiếp tục vẽ dự án ĐSĐT (như tại TP.HCM).

Năm 2022, dự án ĐSĐT số 3 nối dài tiếp từ ga Hà Nội tới Hoàng Mai (gọi tắt là 3.2) có cơ hội mới khi được phê duyệt chủ trương đầu tư dự án hỗ trợ kỹ thuật chuẩn bị đầu tư hơn 343 tỷ đồng (khoảng 15 triệu USD, vốn viện trợ không hoàn lại 12,6 triệu USD, đối ứng trong nước hơn 2 triệu USD).

Dự báo hành khách do Systra cung cấp chỉ đạt 20% -30% mức đạt hiệu quả đầu tư ĐSĐT ngầm. Phần lớn tuyến đi qua khu vực không phải GPMB, nếu đi trên cao, giảm 70% chi phí. Nếu chỉnh hướng tuyến đi ngầm thẳng sang Gia Lâm thì mới tích hợp đa mục tiêu, đa lợi ích và tăng lượng khách đi tàu đồng thời thu hồi 100% vốn đầu tư (đề xuất của City Solution)

Đáng chú ý, BQL Đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) cho biết, dự án này vẫn tiếp tục triển khai theo đề xuất cũ bởi Systra - đối tác mà MRB đã từng “không tin tưởng vào kinh nghiệm và trình độ quốc tế của tư vấn”.  

Đại diện MRB cho biết, lựa chọn “thiết kế đi ngầm là do quỹ đất dành cho giao thông rất hạn hẹp. Đây là phương án tối ưu để giải quyết các vấn đề giao thông nan giải của Thủ đô”. Thực tế,  phần lớn tuyến này đi dọc theo sông Kim Ngưu: đi ngầm hay đi nổi đều không phải GPMB cho đường và nhà ga, còn phần đi ngầm trong phố thì có nhiều ẩn số mà MRB chưa làm rõ thông tin.

Đối chiếu với khuyến nghị của Ngân hàng Thế giới trong việc lập Quy hoạch ĐSĐT (WB-2018): “chỉ đầu tư ĐSĐT ngầm số lượng khách dự báo thấp chỉ đạt 20% để đầu tư. Về giá thành đầu tư thì dự án này vượt trần giá do WB cung cấp (200 triệu USD/1km tương đường 1.752,78 triệu USD/8 km ngầm + 0,8 Km Depo), và không có gì đảm bảo là sẽ tiếp tục tăng cao hơn, trong khi khung giá của WB dao động từ 70 triệu - 180 triệu USD/km. 

Chủ đầu tư (MRB) đã chọn phương án đầu tư đắt nhất, đắt hơn cả hạn mức cao nhất để đầu tư một tuyến ĐSĐT chở một lượng khách thấp; thấp hơn mức cho phép đầu tư dựa vào tính toán của tư vấn mà chính MRB đã không tin tưởng. Nó cho thấy 2 khả năng: một là, MRB không có lựa chọn nào khác ngoài lựa chọn phương án hiệu quả thấp, rủi ro cao; hoặc năng lực của MRB thấp bé hơn nhiều so với quy mô dự án.

Từ năm 2018, Thanh tra Chính phủ nhận định: Ban quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) chưa có nhân sự nắm chuyên môn ở tầm quốc tế, đủ năng lực trong việc xem xét và phê duyệt, thường xuyên phải tham khảo, lấy ý kiến các cấp, ngành, thậm chí phải thuê các đơn vị nước ngoài thẩm định trước khi ký duyệt... Việc thiếu kinh nghiệm của Ban quản lý này đã dẫn đến mất rất nhiều thời gian dành cho việc xem xét, rà soát, trong khi các ý kiến tham gia đều không rõ ràng, thiếu tự tin, nhằm mục đích tránh chịu trách nhiệm, từ mất nhiều thời gian đã dẫn đến tăng chi phí bổ sung.” 

So sánh vào các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật dự án mới đề xuất với khuyến nghị của Ngân hàng thế giới cho thấy, nguy cơ thất bại của tuyến ĐSĐT Ga Hà Nội – Hoàng Mai đã rõ ngay từ lúc này. 

Trần Huy Ánh - Ủy viên thường vụ Hội KTS Hà Nội 

tin nổi bật

Hai vụ tai nạn xe máy và ô tô tải ở Đắk Lắk, 2 người thiệt mạng

Trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk liên tiếp xảy ra hai vụ tai nạn giao thông khiến 2 người tử vong và 1 người bị thương.

Mưa lớn diễn biến bất thường, 2 thuỷ điện ở TT-Huế nhận lệnh xả nước

Ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường khiến lượng mưa trên địa bàn tỉnh TT-Huế những ngày qua đạt mức cao, một số thuỷ điện ban hành lệnh điều tiết nước về hạ du.

'Kiểm soát quyền lực chính là ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực'

“Bản chất của tham nhũng, tiêu cực là lợi dụng quyền lực. Cho nên chúng ta kiểm soát quyền lực chính là ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực”, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc nói.

Bệnh viện FV lên tiếng khi Tổng Giám đốc bị tố say xỉn, đánh bảo vệ

Đại diện truyền thông của Bệnh viện FV cho biết, chiều nay (5/12) vợ chồng Tổng Giám đốc sẽ đến gặp để xin lỗi người bảo vệ.

Chủ tịch nước tiếp những tập đoàn Hàn Quốc đầu tư tỷ USD vào Việt Nam

Tiếp các tập đoàn hàng đầu của Hàn Quốc, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc mong muốn những tập đoàn này tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam, nhất là các lĩnh vực thực phẩm sạch, khí đốt thiên nhiên, tăng trưởng xanh...

Đà Nẵng kỷ luật 5 tổ chức Đảng và 4 cá nhân liên quan vụ Việt Á

Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng thi hành kỷ luật 5 tổ chức Đảng, 4 lãnh đạo các Sở Y tế, Tài chính, Bệnh viện Đà Nẵng, Bệnh viện Phổi.

Phát hiện 2 thi thể dạt vào bờ biển ở Quảng Nam

Trong sáng 5/12, tại địa bàn tỉnh Quảng Nam phát hiện 2 thi thể chưa xác định tên tuổi dạt vào bờ biển.

Hoàn vốn sớm hơn 2 năm, BOT Vĩnh Yên – Nội Bài tháo dỡ toàn bộ trạm thu phí

Dự án BOT đường bộ Nội Bài – Vĩnh Yên dự kiến thu phí tới tháng 1/2025, nhưng do lưu lượng phương tiện tăng nhanh, thu phí hoàn vốn sớm nên dừng thu phí trước thời hạn.

Sở GTVT TP.HCM lần thứ 5 chấn chỉnh việc thi công dự án chống ngập

Sở GTVT TP.HCM vừa ra văn bản chấn chỉnh lần thứ 5 về tình trạng thi công dự án chống ngập đường Võ Văn Ngân làm ảnh hưởng đến uy tín của ngành giao thông TP và gây bức xúc trong dư luận.

3 chiến sĩ cứu hỏa hy sinh: 'Chết cũng là cho, nhường lại sự sống'

"Dẫu biết rằng con người có số, ai rồi cũng phải chết nhưng cái chết của các chiến sĩ đã nhường lại sự sống cho biết bao người khác", Giám đốc Công an Hà Nội nói về sự hy sinh của 3 chiến sĩ cứu hỏa.

Trưởng Ban Kinh tế Trung ương: Tư duy mới, giải pháp mới thúc đẩy CNH, HĐH đất nước

Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh chia sẻ nhiều nội dung quan trọng trong Nghị quyết số 29 về “Tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Thêm hàng cây ở Hà Nội bị 'gông' sắt thít chặt

Ngách 44/460 Khương Đình (phường Hạ Đình, Thanh Xuân, Hà Nội) chỉ dài 160m có đến 11 cây xanh bị "gông" sắt thít chặt, gây ảnh hưởng đến sự phát triển.

Dự báo thời tiết ngày 5/12: Miền Bắc rét đậm, miền Trung tiếp tục mưa to

Không khí lạnh tăng cường khiến miền Bắc rét đậm, có nơi rét hại. Nhiệt độ thấp nhất ở vùng núi Bắc Bộ phổ biến từ 9-12 độ, vùng núi cao có nơi dưới 5 độ.

Hà Nội dự trữ diện tích làm đường sắt dọc Vành đai 4

TP Hà Nội đặt mục tiêu đến tháng 6/2023 bàn giao 70% mặt bằng làm đường Vành đai 4, trong đó có cả diện tích dự trữ làm đường sắt.

Thông tin về clip 'bốn cô giáo thác loạn' là không đúng sự thật

Chủ tịch huyện Định Hoá (Thái Nguyên) khẳng định, thông tin về “bốn cô giáo thác loạn” gây xôn xao dư luận là không đúng sự thật.