Từ xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững đến chăm lo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, mục tiêu của tỉnh không chỉ là hoàn thành kế hoạch vốn mà quan trọng hơn là chuyển nguồn lực thành công trình, sinh kế, việc làm và những thay đổi thực chất trong đời sống người dân.
Những ngày cuối tháng 9/2026, thêm một nguồn lực được Gia Lai đưa vào các Chương trình mục tiêu quốc gia. UBND tỉnh quyết định bố trí hơn 38,3 tỷ đồng từ nguồn kinh phí sự nghiệp ngân sách tỉnh năm 2026 để đối ứng thực hiện các chương trình.
Trong đó, 28 tỷ đồng được phân bổ cho các sở, ban, ngành cấp tỉnh và hơn 10,3 tỷ đồng cho UBND các xã, phường. UBND tỉnh đồng thời giao Sở Tài chính căn cứ tiến độ thực tế và khả năng cân đối ngân sách tiếp tục tham mưu bố trí vốn đối ứng cho các công trình, bảo đảm kế hoạch đã giao.
Con số hơn 38,3 tỷ đồng không đứng riêng lẻ. Kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035, giai đoạn I 2026–2030 trên địa bàn Gia Lai là 630,187 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương 325,28 tỷ đồng và ngân sách tỉnh 304,907 tỷ đồng. Trước đó, tỉnh cũng được bổ sung 1,53 tỷ đồng dự toán chi thường xuyên ngân sách Trung ương để thực hiện các chương trình.
Nhìn từ những quyết định phân bổ vốn liên tiếp, có thể thấy yêu cầu xuyên suốt của Gia Lai trong năm đầu giai đoạn mới: nguồn lực phải được đưa xuống các đơn vị, địa phương đủ sớm để triển khai nhiệm vụ, tránh tình trạng có vốn nhưng dự án chậm hoặc không thể giải ngân.
Ngay từ giữa năm, Gia Lai đã đẩy nhanh việc thiết lập hành lang triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030.
Ngày 29/5, HĐND tỉnh ban hành một loạt nghị quyết liên quan trực tiếp đến các chương trình. Nghị quyết 72/2026/NQ-HĐND quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước và tỷ lệ vốn đối ứng ngân sách địa phương; Nghị quyết 73 quy định mức hỗ trợ dự án và đối tượng tham gia các dự án phát triển sản xuất; Nghị quyết 74 phân cấp cho HĐND cấp xã quyết định điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia.
Đằng sau những quy định có tính kỹ thuật ấy là một thay đổi đáng chú ý: đưa nhiều hơn quyền chủ động về cơ sở.
Xã, phường là nơi gần người dân nhất, đồng thời cũng là nơi trực tiếp nhìn thấy một con đường cần đầu tư, một hộ nghèo cần sinh kế hay một cộng đồng dân tộc thiểu số đang thiếu dịch vụ xã hội cơ bản. Phân cấp vì vậy có thể rút ngắn khoảng cách từ chính sách đến nhu cầu thực tế, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị, lập kế hoạch và sử dụng nguồn lực của đội ngũ cơ sở.
Tháng 7/2026, khi Chính phủ tổ chức hội nghị toàn quốc thúc đẩy triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn mới, Gia Lai xác định tổng nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026–2030 khoảng 20.000 tỷ đồng.
Quy mô nhu cầu ấy cho thấy nhiệm vụ không nhỏ. Bởi địa bàn rộng, điều kiện phát triển giữa các vùng còn khác biệt; nhiều xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn cần đồng thời đầu tư hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, nâng thu nhập và cải thiện khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, văn hóa, nước sạch cũng như các dịch vụ xã hội thiết yếu.
Do vậy, bài toán không đơn thuần là “chi bao nhiêu tiền”, mà là đồng vốn được đưa đến đâu và tạo ra thay đổi gì.
Tinh thần ấy cũng được thể hiện trong cách tiếp cận của giai đoạn mới. Kế hoạch truyền thông các Chương trình mục tiêu quốc gia được UBND tỉnh ban hành đầu tháng 9 xác định người dân là trung tâm, cộng đồng là nền tảng và người dân là chủ thể; đồng thời khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, từng bước chuyển từ tâm lý chờ hỗ trợ sang chủ động tạo sinh kế, tạo thu nhập.
Kỳ 2: Thước đo hiệu quả các Chương trình Mục tiêu Quốc gia tại Gia Lai
Gia Bình
.svg){kind=icon}
