Giải B Sách quốc gia: Một tình yêu hồn hậu và mãnh liệt với đất nước

Toàn bộ tuyển tập thơ vừa đoạt giải của Trần Vàng Sao là những nỗi niềm đau đáu về nhân dân, đồng chí, đồng đội, đều toát lên một tình yêu hồn hậu và mãnh liệt với đất nước.

 

Bài thơ của một người yêu nước mình - tuyển tập thơ của Trần Vàng Sao đoạt giải B, Giải thưởng Sách quốc gia với 100% số phiếu thuận từ hội đồng chuyên môn. Tập thơ do Nhã Nam và NXB Hội Nhà Văn ấn hành năm 2020, hai năm sau khi tác giả qua đời, có thể xem là đầy đủ nhất trong số gia tài thơ tản mác của Trần Vàng Sao.

{keywords}
 

Tập thơ gồm 32 bài thơ, là những tác phẩm đã in trên một vài báo và tạp chí trước đây cùng nhiều bài thơ chưa được công bố do gia đình lưu giữ. Một số bài thơ gắn liền tên tuổi Trần Vàng Sao như Người đàn ông bốn mươi ba tuổi nói về mình, Bài thơ của một người yêu nước mình... cũng được giới thiệu trong tập thơ.

Toàn bộ tập thơ, từ những câu chuyện về bản thân, gia đình tác giả cho đến những suy tư về quá khứ và hiện tại của đất nước, những nỗi niềm đau đáu về nhân dân, đồng chí, đồng đội, đều toát lên một tình yêu hồn hậu và mãnh liệt với đất nước.

Thơ của Trần Vàng Sao thuộc thể thơ tự do, vốn không có vần điệu, không cố định số từ, số câu. Nhưng chính nhờ đó mà thơ của ông lại mạnh về hình ảnh, chi tiết và chân thực, dễ tạo sự đồng cảm với người đọc. Tình yêu đất nước trong thơ Trần Vàng Sao gắn liền với tình thân gia đình, những rung động với từng cảnh vật, con người trên quê hương, trở đi trở lại qua điệp từ "tôi yêu".

Bài thơ của một người yêu nước mình ngay từ khi xuất hiện đã gây một ấn tượng mạnh, bởi là thi phẩm thể hiện một cách chân thành và xúc động về tình yêu nước. Đất nước, vốn là đề tài không mới trong thơ, nhất là trong thơ ca kháng chiến, trong bối cảnh cuộc kháng chiến đầy khốc liệt, vận mệnh dân tộc và nhân dân đang phải giành giữ từng khắc từng giờ, thì đó là đề tài quen thuộc và rất nóng bỏng thời sự. Nhưng Trần Vàng Sao vẫn có cách nói riêng đầy mới mẻ về một vấn đề tưởng chừng rất cũ.

Bài thơ dài 155 câu, theo lối trường ca, bằng thể thơ tự do, câu dài ngắn xen kẽ nhau như nhịp bước chân dài ngắn, thấp cao của một người đang vừa đi vừa kể vừa tâm sự về cuộc hành trình. Bài thơ chính là cuộc hành trình của một con người, bằng tình yêu da diết tự tâm can, đã đi trọn cùng chiều dài thẳm xa diệu huyền của đất nước.

{keywords}
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều. 

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam nhớ lại, vào một sáng mùa thu năm 2019, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đến NXB Hội Nhà văn và đưa cho ông bản thảo và muốn NXB in tập thơ này - đó là những bài thơ của một người yêu nước với cuộc đời quá nhiều thăng trầm. Toàn bộ những bài thơ trong tập thơ này do nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm tuyển chọn. 

"Cuộc đời và thơ ca của Trần Vàng Sao đã được đông đảo những người yêu văn học biết đến. Có những lúc, thơ ca của ông đã trở thành rắc rối và cả những trầm luân nào đó với cuộc đời ông. Và không phải lúc nào thơ ca của ông cũng được hiểu đúng. Nhưng ông đã sống và sáng tạo như chính ông trong chính thời đại của ông.

Thơ của Trần Vàng Sao chính là cuộc đời ông. Thơ ông hiện ra như chính áo quần ông, tóc tai ông, hơi thở ông, ánh mắt ông, giọng nói ông, cảm giác ông, mồ hôi ông, đau đớn ông, giận dữ ông, giày vò ông, tuyệt vọng ông, khát vọng ông và nhịp đập trái tim ông là thứ kỳ diệu nhất gắn kết toàn bộ những gì thuộc về ông để vang lên thành thi ca. Bởi thế, thơ ông chân thực và mãnh liệt như máu chảy trong huyết quản ông", nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ.

Nhà thơ Trần Vàng Sao tên thật là Nguyễn Đính, sinh năm 1941, mất năm 2018. Ông là một tên tuổi nổi bật của phong trào sinh viên yêu nước cùng các nhà thơ Ngô Kha, Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Bài thơ của một người yêu nước mình

Buổi sáng tôi mặc áo đi giày

ra đứng ngoài đường

Gió thổi những bông nứa trắng bên sông

Mùi tóc khô còn thơm lúa mùa qua

Bầy chim sẻ đậu trước sân nhà

Những đứa trẻ đứng nhìn ngấp nghé

Tôi yêu đất nước này như thế

Mỗi buổi mai

Bầy chim sẻ ngoài sân

Gió mát và trong

Đường đi đầy cỏ may và muộng chuộng

Tôi vẫn sống

vẫn ăn

vẫn thở

như mọi người

Đôi khi chợt nhớ một tiếng cười lạ

Một câu ca dao buồn có hoa bưởi hoa ngâu

Một vết bùn khô trên mặt đá

Không có ai chia tay

Cũng nhớ một tiếng còi tàu.

Mẹ tôi thức khuya dậy sớm

Năm nay ngoài năm mươi tuổi

Chồng chết đã mười mấy năm

Thuở tôi mới đọc được i tờ

Mẹ thương tôi mẹ vẫn tảo tần

Nước sông gạo chợ

Ngày hai buổi nhà không khi nào vắng người đòi nợ

Sống qua ngày nên phải nghiến răng

Cũng không vui nên mẹ ít khi cười

Những buổi trưa buổi tối

Ngồi một mình hay khóc

Vẫn thở dài mà không nói ra

Thương con không cha

Hẩm hiu côi cút

Tôi yêu đất nước này xót xa

Mẹ tôi nuôi tôi mười mấy năm không lấy chồng

Thương tôi nên ở góa nuôi tôi

Những đứa nhà giàu hằng ngày chửi bới

Chúng cho mẹ con tôi áo quần tiền bạc,

như cho một đứa hủi

Ngày kỵ cha họ hàng thân thích không ai tới

Thắp ba cây hương

Với mấy bông hải đường

Mẹ tôi khóc thút thít

Cầu cha tôi phù hộ tôi nên người

Con nó còn nhỏ dại

Trí chưa khôn chân chưa vững bước đi

Tôi một mình nuôi nó có kể chi mưa nắng

Tôi yêu đất nước này cay đắng

Những năm dài thắp đuốc đi đêm

Quen thân rồi không ai còn nhớ tên

Dĩ vãng đè trên lưng thấm nặng

Áo mồ hôi những buổi chợ về

Đời cúi thấp

Giành từng lon gạo mốc,

Từng cọng rau hột muối

Vui sao khi con bữa đói bữa no

Mẹ thương con nên cách trở sông đò

Hàng gánh nặng phải qua cầu xuống dốc

Đêm nào mẹ cũng khóc

Đêm nào mẹ cũng khấn thầm

Mong con khôn lớn cất mặt với đời

Tôi yêu đất nước này khôn nguôi

Tôi yêu mẹ tôi áo rách

Chẳng khi nào nhớ tuổi mình bao nhiêu.

Tôi bước đi

Mưa mỗi lúc mỗi to,

Sao hôm nay lòng thấy chật

Như buổi sáng mùa đông chưa thấy mặt trời mọc

Con sông dài nằm nhớ những chặng rừng đi qua

Nỗi mệt mỏi, rưng rưng từng con nước

Chim đậu trên cành chim không hót

Khoảng vắng mùa thu ngủ trên cỏ may

Tôi yêu đất nước này những buổi mai

Không ai cười không tiếng hát trẻ con

Đất đá cỏ cây ơi

Lòng vẫn thương mẹ nhớ cha

Ăn quán nằm cầu

Hai hàng nước mắt chảy ra

Mỗi đêm cầu trời khấn phật, tai qua nạn khỏi

Tôi yêu đất nước này áo rách

Căn nhà dột phên không ngăn nổi gió

Vẫn yêu nhau trong từng hơi thở

Lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài

Thắp đèn đêm ngồi đợi mặt trời mai

Tôi yêu đất nước này như thế

Như yêu cây cỏ ở trong vườn

Như yêu mẹ tôi chịu khó chịu thương

Nuôi tôi thành người hôm nay

Yêu một giọng hát hay

Có bài mái đẩy thơm hoa dại

Có sáu câu vọng cổ chứa chan

Có ba ông táo thờ trong bếp

Và tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen

Tôi yêu đất nước này và tôi yêu em

Thuở tóc kẹp tuổi ngoan học trò

Áo trắng và chùm hoa phượng đỏ

Trong bước chân chim sẻ

Ngồi học bài và gọi nhỏ tên tôi

Hay nói chuyện huyên thuyên

Chuyện trên trời dưới đất rất lạ

Chuyện bông hoa mọc một mình trên đá

Cứ hay cười mà không biết có người buồn.

Sáng hôm nay gió lạnh vẫn còn

Khi xa nhà vẫn muốn ngoái lại

Ngó cây cam cây vải

Thương mẹ già như chuối ba hương

Em chưa buồn

Vì chưa rách áo

Tôi yêu đất nước này rau cháo

Bốn ngàn năm cuốc bẫm cày sâu

Áo đứt nút qua cầu gió bay

Tuổi thơ em hãy giữ cho ngoan

Tôi yêu đất nước này lầm than

Mẹ đốt củi trên rừng cha làm cá ngoài biển

Ăn rau rìu rau éo rau trai

Nuôi lớn người từ ngày mở đất

Bốn ngàn năm nằm gai nếm mật

Một tấc lòng cũng trứng Âu Cơ

Một tiếng nói cũng đầy hồn Thánh Gióng.

Tôi đi hết một ngày

Gặp toàn người lạ

Chưa ai biết chưa ai quen

Không biết tuổi không biết tên

Cùng sống chung trên đất

Cùng nỗi đau chia cắt Bắc Nam

Cùng có chung tên gọi Việt Nam

Mang vết thương chảy máu ngoài tim

Cùng nhức nhối với người chết oan ức

Đấm ngực giận hờn tức tối

Cùng anh em cất cao tiếng nói

Bản tuyên ngôn mười bốn triệu người đòi độc lập tự do

Bữa ăn nào cũng phải được no

Mùa lạnh phải có áo ấm

Được nói cười hát ca yêu đương không ai cấm

Được thờ cúng những người mình tôn kính

Hai mươi năm cuộc đời chưa khi nào định.

Tôi trở về căn nhà nhỏ

Đèn thắp ngọn lù mù

Gió thổi trong lá cây xào xạc

Vườn đêm thơm mát

Bát canh rau dền có ớt chìa vôi

Bên hàng xóm có tiếng trẻ con khóc

Mẹ bồng con lên non ngồi cầu Ái tử

Đất nước hôm nay đã thấm hồn người

Ve sắp kêu mùa hạ

Nên không còn mấy thu

Đất nước này còn chua xót

Nên trông ngày thống nhất

Cho bên kia không gọi bên này là người miền Nam

Cho bên này không gọi bên kia là người miền Bắc

Lòng vui hôm nay không thấy chật

Tôi yêu đất nước này chân thật

Như yêu căn nhà nhỏ có mẹ của tôi

Như yêu em nụ hôn ngọt trên môi

Và yêu tôi đã biết làm người

Cứ trông đất nước mình thống nhất.

19/12/1967

Tình Lê

Giải B Sách quốc gia: Tác phẩm thiếu nhi trong trẻo và đầy chất thơ

Giải B Sách quốc gia: Tác phẩm thiếu nhi trong trẻo và đầy chất thơ

Thế giới trẻ con ngây thơ và đơn giản nhưng lại đem đến cho chúng ta nhiều bài học trong cuộc sống thông qua cuốn sách "Chuyện của anh em nhà Mem và Kya" của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều.

tin nổi bật

Lục Vân Tiên và những luận đề về Nguyễn Đình Chiểu

Giá trị nghệ thuật của Lục Vân Tiên tồn tại qua gần 200 năm cho thấy nhiều tầng ý nghĩa và nhiều phương diện tác dụng.

Nhà báo Tuấn Anh chia sẻ cách 'tự bán mình với giá cao'

Nếu có thương hiệu cá nhân tốt thì những đóng góp cho cộng đồng, cho xã hội sẽ lớn hơn rất nhiều, và những giá trị về kinh tế nhận được cũng tăng lên gấp bội.

Văn hoá đọc lên ngôi, cái xấu bị lùi lại

Nhà thơ Trần Đăng Khoa cho biết, chỉ nhờ đọc sách mà ông trở thành ông của hiện tại, chính vì thế, sách rất quan trọng, khi văn hoá đọc lên ngôi, cái xấu dần được đẩy lùi.

Nhà văn, nhà thơ thế nào được coi là lớn?

Hành trình để trở thành một nhà văn, nhà thơ lớn đầy chông gai, có khi không bao giờ tới đích.

Cuộc hành trình của nhà nước

Từ lúc loài người thông minh thực sự hình thành cho tới ngày nay, vào một thời điểm hay khoảng thời gian nào đó, thứ chúng ta vẫn gọi là “nhà nước” và “chính trị” đã hình thành để rồi nắm quyền kiểm soát mọi mặt đời sống hàng ngày.

Lan tỏa văn hóa đọc thông qua những buổi đọc truyện đầy ý nghĩa

Từ năm 2014, Mọt sách Mogu đã bắt đầu có những buổi đọc tranh truyện Ehon để mang đến cho trẻ em Việt Nam những cuốn sách hay và lan tỏa văn hóa đọc.

Cuốn sách hữu ích cho những người đang gặp vấn đề về tâm lý

Có lẽ bạn nên gặp bác sĩ tâm lý là cuốn sách hữu ích cho các cá nhân, người nhà bệnh nhân gặp vấn đề về tâm lý, muốn tìm kiếm sự đồng cảm, những kinh nghiệm, kiến thức hữu ích cho hành trình tìm lại niềm vui, ý nghĩ cuộc sống.

Người viết trẻ hôm nay và câu hỏi 'Vì sao chúng ta viết?'

Hãy cứ bình tâm từ những điều giản đơn nhất bắt đầu từ chính chúng ta. Để sự kỳ diệu của văn chương sẽ dần trả lời đầy đủ và rõ ràng cho câu hỏi: Vì sao chúng ta viết?

Hành trình lên núi và xuống núi của nhà báo - một triệu phú tự thân

Ngày 21/6/2022, tại Hà Nội tác giả - nhà báo Lê Hoa Chi đã ra mắt cuốn sách Vượt khó thì dễ, vượt sướng thì khó – Hành trình lên núi & xuống núi của một triệu phú tự thân.

Vì sao tin giả lại hấp dẫn hơn tin thật?

Tin giả hiện nay là nội dung quan tâm của nhiều giới, từ các nhà nghiên cứu về truyền thông, các nhà xã hội học đến các chính trị gia, nhà kinh tế học, luật gia, thậm chí cả các nhà thư viện học.

Chuyện về cuộc sống của những chú mèo và chó trong đô thị

Joni mặt tịt và đồng bọn tinh nghịch là truyện dài của anh Nguyễn Khắc Cường về những chú mèo và chó trong đô thị, đằng sau đó là cuộc sống muôn màu nhưng thật ra có những lúc mong manh và cô đơn của con người hiện đại.

'Đừng chạy theo số đông' - Quy tắc sống của người trẻ hiện đại

Người trẻ Việt hiện đứng trước những thay đổi lớn trong nhận thức về nghề nghiệp, cách tư duy về cuộc sống và quá trình phát triển bản thân trong tương lai.

Hoa hậu H’Hen Niê cùng Đại sứ quán Israel trao tặng thư viện cho học sinh Lai Châu

Đây là một phần trong chương trình cộng đồng nhằm xây dựng hai thư viện và nâng cao văn hóa đọc ở Lai Châu, với một điểm thư viện còn lại tại huyện Phong Thổ.

Ông trùm báo lá cải ở Việt Nam là ai?

Ngày nay có không ít bài báo lá cải và báo lá cải, nhưng tiếc là không có một ông/ bà trùm nào cả.

Vé máy bay cho nhà văn: Sự quan tâm không phải từ cái bắt tay suông

Hội Nhà văn Việt Nam từ chối hỗ trợ vé máy bay cho đại biểu từ Hà Nội vì phản hồi quá chậm sau hai công văn được gửi đi khiến dư luận một lần nữa có ý kiến trái chiều.