Phát triển sản phẩm du lịch từ di sản văn hóa liên tỉnh
Không gian di sản liên vùng đang trở thành lợi thế quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của Hải Phòng và Quảng Ninh. Với hệ thống di tích, danh thắng có giá trị nổi bật như Yên Tử, Côn Sơn, Kiếp Bạc, vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà, hai địa phương sở hữu nguồn tài nguyên phong phú để xây dựng những hành trình trải nghiệm đa dạng, kết nối chiều sâu văn hóa với vẻ đẹp thiên nhiên.
Một dấu mốc đáng chú ý trong quá trình kết nối là việc công bố bộ nhận diện thương hiệu chung Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc tại Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc ngày 26/9/2026. Với hình ảnh hoa cúc trong lá bồ đề cùng thông điệp “Trí tuệ - Hòa hợp - Lan tỏa”, bộ nhận diện không chỉ góp phần thống nhất hình ảnh quảng bá mà còn thể hiện tầm nhìn phát triển di sản trên không gian liên tỉnh.

Được UNESCO ghi danh năm 2025, quần thể di sản trải dài trên địa bàn Quảng Ninh, Hải Phòng và Bắc Ninh, gắn với lịch sử nhà Trần và sự hình thành, phát triển của Phật giáo Trúc Lâm. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt để xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa, tâm linh có chiều sâu, kết nối những điểm đến vốn lâu nay được khai thác tương đối độc lập.
Hiện thực hóa định hướng này, ngày 16/4/2026, Hiệp hội Du lịch cùng các doanh nghiệp của ba địa phương đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026 - 2028, hướng tới xây dựng sản phẩm “Một hành trình - Ba điểm đến di sản”.
Tại Hải Phòng, ba tour du lịch di sản đã được triển khai, kết nối các điểm đến như Côn Sơn, Kiếp Bạc, Thanh Mai, Kính Chủ, Nhẫm Dương. Trong khi đó, Quảng Ninh có thể đưa Yên Tử, Ngọa Vân, Thái Miếu, Bạch Đằng vào các chương trình liên vùng. Không chỉ dừng ở hoạt động tham quan, chiêm bái và tìm hiểu lịch sử, các hành trình còn có thể kết hợp trải nghiệm văn hóa bản địa, thưởng thức ẩm thực và lưu trú.
Theo ông Nguyễn Thế Huệ, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, việc tăng cường hợp tác giữa các hiệp hội và doanh nghiệp sẽ tạo điều kiện khảo sát, xây dựng tuyến, kết nối nguồn khách và xúc tiến quảng bá chung, qua đó đa dạng hóa trải nghiệm, nâng cao sức cạnh tranh cho du lịch khu vực.
Những hiệu quả tích cực ban đầu
Để những hành trình này thực sự hấp dẫn, yếu tố quan trọng là xây dựng được câu chuyện xuyên suốt. Nếu Yên Tử gắn với sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm, Côn Sơn gắn với các vị tổ và truyền thống Phật giáo, thì Kiếp Bạc lưu dấu những chiến công cùng cuộc đời Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Việc kết nối các giá trị lịch sử, văn hóa trong nội dung thuyết minh và trải nghiệm sẽ giúp du khách hiểu sâu hơn về di sản, thay vì chỉ dừng chân tại từng điểm đến riêng biệt.
Kết nối vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà cũng đã ghi nhận những kết quả cụ thể. Sau khi di sản được UNESCO ghi danh mở rộng năm 2023, Quảng Ninh và Hải Phòng đã phối hợp tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý, tạo điều kiện kết nối các tuyến tham quan. Từ tháng 4/2026, những hải trình Hạ Long - Lan Hạ được đưa vào vận hành.

Theo đó, bốn hành trình liên vùng được cấp phép, mở ra cơ hội để du khách khám phá không gian di sản biển đảo liên tục giữa hai địa phương. Trên cùng một chuyến đi, du khách có thể tham quan Cửa Vạn, hang Tiên Ông, hồ Ba Hầm ở vịnh Hạ Long, tiếp nối hành trình đến hang Sáng Tối, Trà Báu, Việt Hải thuộc khu vực Lan Hạ; đồng thời trải nghiệm chèo kayak, khám phá hang động, tìm hiểu đời sống làng chài hoặc nghỉ đêm trên du thuyền.
Sự kết nối này không chỉ bổ sung điểm đến mà còn tạo nên sản phẩm có tính liên hoàn, khai thác thế mạnh bổ trợ giữa cảnh quan kỳ vĩ của Hạ Long và vẻ đẹp yên bình của Lan Hạ. Hiệu quả bước đầu được thể hiện qua con số 4.562 lượt khách sử dụng các tuyến liên thông, với tổng phí thu được hơn 1 tỷ đồng trong hai tháng triển khai từ tháng 4 - tháng 6/2026.
Những kết quả này cho thấy liên kết di sản không chỉ mang ý nghĩa quảng bá mà hoàn toàn có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế thông qua sản phẩm và dịch vụ cụ thể. Tuy nhiên, mở rộng không gian khai thác cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về phối hợp quản lý, bảo tồn. Hai địa phương cần tăng cường kiểm soát phương tiện, bảo đảm an toàn và cứu hộ, quản lý rác thải, sức tải du lịch, đồng thời chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác điều hành. Đối với các di sản văn hóa, việc khai thác cần gắn với bảo vệ cảnh quan, gìn giữ nghi lễ và tôn trọng đời sống cộng đồng.
Từ những hải trình Hạ Long - Lan Hạ đã đi vào hoạt động đến các tuyến du lịch văn hóa, tâm linh đang được hình thành, Hải Phòng và Quảng Ninh đang từng bước mở rộng không gian phát triển du lịch di sản. Đây cũng là nền tảng để hai địa phương gia tăng giá trị tài nguyên, thu hút du khách và khẳng định vị thế của một vùng du lịch di sản đặc sắc ở phía Bắc.
Linh Giang