Hình tượng chuột trong đời sống văn hóa Á Đông

Chuột là loài vật không xa lạ trong đời sống, đặc biệt là trong nền văn minh lúa nước. Trong văn hóa Á Đông, chuột là linh vật đứng đầu trong 12 con giáp, đại diện cho những người tuổi Tý.

{keywords}
 

Vậy tại sao một con vật có hình dáng nhỏ bé, lại chuyên sống ở những nơi hang sâu, bụi bặm như thế, lại có thể đứng đầu trong tất cả các con vật, đứng trên cả chúa tể muôn loài là Hổ, hay loài vật linh thiêng là Rồng?

Theo tích xưa, khi Ngọc Hoàng tuyên bố chọn 12 con giáp, thì chuột là con lanh nhất và có mặt sớm nhất. Với bản tính tinh ranh, thông minh, nhanh nhẹn sẵn có của mình, chuột đã vận dụng khả năng và các mưu mẹo, để vượt qua tất cả các con vật còn lại và giành vị trí đầu tiên trong cuộc thi.

Chuột là loài vật quen thuộc với cuộc sống của người dân Á Đông, tồn tại cùng nền văn minh nông nghiệp lúa nước. Hình ảnh loài chuột trong văn hoá dân gian bên cạnh những mặt không tốt, cũng tồn tại những mặt tích cực như thông minh, nhanh trí, đại diện cho sự sung túc và thịnh vượng.

Trên cánh đồng lúa, loài chuột cùng với bản tính tinh ranh, nhanh nhẹn và kích thước nhỏ bé thường dễ dàng kiếm ăn, lẩn trốn. Chuột luôn tồn tại và gia tăng số lượng nhanh chóng, nếu người nông dân không tích cực kiểm soát. Chính vì vậy, trong quan niệm dân gian, loài chuột còn biểu trưng cho gia đình sung túc, con đàn cháu đống.

{keywords}
 

Theo quan niệm dân gian, nơi nào có chuột tìm đến thì nơi đó có “của ăn của để” dồi dào. Vì vậy, nhiều người đặt tượng chuột trong nhà để cầu mong sự sung túc, thịnh vượng, tài lộc, tiền của dồi dào, làm ăn khá giả, gặp nhiều may mắn.

Trong những bức tranh dân gian của văn hóa Á Đông dành để đặc tả sự sung túc, dồi dào, thịnh vượng, đôi khi người ta còn thấy hình ảnh những chú chuột được đưa vào tranh, bên cạnh những vựa thóc, chĩnh vàng, chĩnh bạc… với quan niệm rằng chỉ nơi có nhiều thức ăn, chuột mới tìm đến.

Hay như trên đồng lúa, chỉ khi mùa màng bội thu, loài chuột mới có nhiều cái ăn để sinh sôi nảy nở, nên dù gì, sự tồn tại của loài chuột dù không được đón chào, nhưng trong thực tế lại phản ánh những tín hiệu tích cực xét theo một số khía cạnh.

Những ai đã từng xem bức tranh dân gian của Việt Nam đặc tả đám cưới chuột, hẳn sẽ thấy loài chuột hóm hỉnh thế nào. Bức tranh mô tả một đám cưới xưa, có cờ quạt, kèn trống và các loại lễ vật. Chuột đi trên con đường mấp mô, giữa đường có một con mèo đứng chặn đường.

{keywords}
Hình tượng chuột trong đời sống văn hóa Á Đông

Những chú chuột trong đám rước sợ hãi, lấm lét. Hóa ra, trước khi làm đám cưới, chuột đã phải lo lễ vật (chim, cá) cống nạp cho mèo, xin mèo cho đám cưới được bình yên. Người ta mượn hình ảnh chuột để châm biếm thói hư tật xấu trong xã hội. Chuột trong bức tranh này bỗng được người ta thương cảm, yêu mến.

Nhìn chung, trong quan niệm dân gian của văn hóa Á Đông, chuột biểu trưng cho sự sung túc và thịnh vượng bởi chúng là loài tìm kiếm thức ăn nhanh, sinh sản tốt. Nơi nào có chuột tìm đến là nơi đó đang có “của ăn của để” dồi dào. Chuột là biểu tượng của sự nhanh nhẹn, nhạy bén nên hình tượng chuột còn biểu trưng cho khả năng cải thiện cuộc sống theo hướng tích cực.

Theo Dân Trí

Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội để trục lợi

Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội để trục lợi

Bà Trịnh Thị Thủy - Thứ trưởng Bộ VHTTDL vừa ký công văn gửi các tỉnh, thành trên cả nước về thanh kiểm tra lễ hội và nhấn mạnh phải xử lý nghiêm hiện tượng trục lợi lễ hội.

tin nổi bật

Đánh bạc là vết nhơ, Kim Tử Long chưa xứng xét duyệt NSND?

Những bức xúc của NSƯT Kim Tử Long quanh chuyện gửi hồ sơ xin xét NSND đang là đề tài gây nhiều tranh cãi trên mạng xã hội. Có khán giả nhận định: “Đánh bạc bị bắt cũng giống như tha hoá về đạo đức”.

NSƯT Kim Tử Long: 'Tai tiếng đánh bạc bị bắt là vết nhơ lớn nhất đời tôi!'

Kim Tử Long cho biết việc bị bắt vì liên quan đến việc đánh bạc cách đây nhiều năm trở thành cú sốc lớn với sự nghiệp, cuộc sống của anh.

'Bến quê' bình yên qua hội họa của Nguyễn Văn Tùng

Họa sĩ Nguyễn Văn Tùng khắc họa 'bến quê' với hình ảnh bãi biển phẳng lặng, hiền hòa, gợi cho người xem cảm giác yên bình.

NSƯT Kim Tử Long: 'Tôi có lỗi gì mà không cho xét duyệt NSND?'

NSƯT Kim Tử Long nói anh buồn và bức xúc vì nhiều lần gửi hồ sơ xin xét NSND lên Sở Văn hóa TP nhưng không được duyệt để trình ra Bộ.

Đạt Phi thành 'Vua lồng tiếng' vì 'không đẹp trai như Lý Hùng, Lê Tuấn Anh'

"Tôi không đẹp trai bằng Lý Hùng, không xuất sắc như Lê Tuấn Anh, cũng không cuốn hút như Nguyễn Huỳnh", nghệ sĩ gạo cội Đạt Phi tiết lộ lý do theo đuổi nghề lồng tiếng.

Mùa kịch Lưu Quang Vũ tại Nhà hát Tuổi trẻ

Mùa kịch Lưu Quang Vũ năm nay gồm các vở kịch Lời thề thứ 9, Ai là thủ phạm, Hoa cúc xanh trên đầm lầy và Ông không phải là bố tôi

Tống Diệu Hằng từ fashionista thành giám tuyển tranh

Vốn là một fashionista có tiếng của showbiz nhưng gần đây Tống Diệu Hằng khiến nhiều người bất ngờ khi xuất hiện ở vai trò giám tuyển tranh cho triển lãm “Gặp gỡ Đà Lạt”.

'Vua nhạc sến’ Vinh Sử nguy kịch, vợ vay tiền chạy chữa

Nhạc sĩ Vinh Sử hiện phải thở máy, mất nhận thức. Các bác sĩ tiên liệu ông khó qua khỏi do sức khỏe suy yếu.

Phục hồi bài ‘Xẩm Thập ân theo điệu Oán thập điều’

Giới thiệu bài xẩm này là nỗ lực không nhỏ của NSND Xuân Hoạch, với sự hỗ trợ, đồng hành của nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long.

TP.HCM kiến nghị xét lại hồ sơ NSND cho 6 nghệ sĩ

6 nghệ sĩ ở lĩnh vực cải lương và hát bội được đề nghị xét lại hồ sơ gồm Lê Thiện, Thoại Mỹ, Thanh Nguyệt, Ngọc Khanh, Linh Huyền, Kim Dung.

Kim Tử Long hé lộ lễ cưới bí mật của Ngọc Huyền 20 năm trước

Không chỉ là cặp "Tiên đồng ngọc nữ" trên sân khấu cải lương, Kim Tử Long và Ngọc Huyền còn có tình anh em, tri kỷ gắn bó gần 30 năm.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm quảng bá múa rối nước tại Hàn Quốc

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm sẽ có chuyến biểu diễn, giao lưu giới thiệu nghệ thuật múa rối Việt Nam tại Hàn Quốc trong gần 1 tháng theo lời mời của Nhà hát Joyful.

Nét đẹp phụ nữ qua hội họa trong triển lãm 'An & Huy'

Đôi vợ chồng họa sĩ Thu An - Đức Huy cùng mô tả hình ảnh người phụ nữ với hai trường phái hội họa khác nhau.

Chất thi ca trong những tác phẩm hội họa của Đoàn Quỳnh Như

Đoàn Quỳnh Như giới thiệu đến khán giả yêu mỹ thuật gần 30 tác phẩm tranh được vẽ với tâm thức vừa lãng mạn, vừa hiện thực và man mác hồn thi ca.

Trưởng đoàn Bông Sen phản hồi thông tin mời Minh Béo vào vai Đức Phật

Trưởng đoàn Bông Sen Sài Gòn phủ nhận việc mời nghệ sĩ Minh Béo đóng vai Đức Phật gây phản ứng tiêu cực trong dư luận.