Hình tượng chuột trong đời sống văn hóa Á Đông

Chuột là loài vật không xa lạ trong đời sống, đặc biệt là trong nền văn minh lúa nước. Trong văn hóa Á Đông, chuột là linh vật đứng đầu trong 12 con giáp, đại diện cho những người tuổi Tý.

{keywords}
 

Vậy tại sao một con vật có hình dáng nhỏ bé, lại chuyên sống ở những nơi hang sâu, bụi bặm như thế, lại có thể đứng đầu trong tất cả các con vật, đứng trên cả chúa tể muôn loài là Hổ, hay loài vật linh thiêng là Rồng?

Theo tích xưa, khi Ngọc Hoàng tuyên bố chọn 12 con giáp, thì chuột là con lanh nhất và có mặt sớm nhất. Với bản tính tinh ranh, thông minh, nhanh nhẹn sẵn có của mình, chuột đã vận dụng khả năng và các mưu mẹo, để vượt qua tất cả các con vật còn lại và giành vị trí đầu tiên trong cuộc thi.

Chuột là loài vật quen thuộc với cuộc sống của người dân Á Đông, tồn tại cùng nền văn minh nông nghiệp lúa nước. Hình ảnh loài chuột trong văn hoá dân gian bên cạnh những mặt không tốt, cũng tồn tại những mặt tích cực như thông minh, nhanh trí, đại diện cho sự sung túc và thịnh vượng.

Trên cánh đồng lúa, loài chuột cùng với bản tính tinh ranh, nhanh nhẹn và kích thước nhỏ bé thường dễ dàng kiếm ăn, lẩn trốn. Chuột luôn tồn tại và gia tăng số lượng nhanh chóng, nếu người nông dân không tích cực kiểm soát. Chính vì vậy, trong quan niệm dân gian, loài chuột còn biểu trưng cho gia đình sung túc, con đàn cháu đống.

{keywords}
 

Theo quan niệm dân gian, nơi nào có chuột tìm đến thì nơi đó có “của ăn của để” dồi dào. Vì vậy, nhiều người đặt tượng chuột trong nhà để cầu mong sự sung túc, thịnh vượng, tài lộc, tiền của dồi dào, làm ăn khá giả, gặp nhiều may mắn.

Trong những bức tranh dân gian của văn hóa Á Đông dành để đặc tả sự sung túc, dồi dào, thịnh vượng, đôi khi người ta còn thấy hình ảnh những chú chuột được đưa vào tranh, bên cạnh những vựa thóc, chĩnh vàng, chĩnh bạc… với quan niệm rằng chỉ nơi có nhiều thức ăn, chuột mới tìm đến.

Hay như trên đồng lúa, chỉ khi mùa màng bội thu, loài chuột mới có nhiều cái ăn để sinh sôi nảy nở, nên dù gì, sự tồn tại của loài chuột dù không được đón chào, nhưng trong thực tế lại phản ánh những tín hiệu tích cực xét theo một số khía cạnh.

Những ai đã từng xem bức tranh dân gian của Việt Nam đặc tả đám cưới chuột, hẳn sẽ thấy loài chuột hóm hỉnh thế nào. Bức tranh mô tả một đám cưới xưa, có cờ quạt, kèn trống và các loại lễ vật. Chuột đi trên con đường mấp mô, giữa đường có một con mèo đứng chặn đường.

{keywords}
Hình tượng chuột trong đời sống văn hóa Á Đông

Những chú chuột trong đám rước sợ hãi, lấm lét. Hóa ra, trước khi làm đám cưới, chuột đã phải lo lễ vật (chim, cá) cống nạp cho mèo, xin mèo cho đám cưới được bình yên. Người ta mượn hình ảnh chuột để châm biếm thói hư tật xấu trong xã hội. Chuột trong bức tranh này bỗng được người ta thương cảm, yêu mến.

Nhìn chung, trong quan niệm dân gian của văn hóa Á Đông, chuột biểu trưng cho sự sung túc và thịnh vượng bởi chúng là loài tìm kiếm thức ăn nhanh, sinh sản tốt. Nơi nào có chuột tìm đến là nơi đó đang có “của ăn của để” dồi dào. Chuột là biểu tượng của sự nhanh nhẹn, nhạy bén nên hình tượng chuột còn biểu trưng cho khả năng cải thiện cuộc sống theo hướng tích cực.

Theo Dân Trí

Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội để trục lợi

Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng di tích, lễ hội để trục lợi

Bà Trịnh Thị Thủy - Thứ trưởng Bộ VHTTDL vừa ký công văn gửi các tỉnh, thành trên cả nước về thanh kiểm tra lễ hội và nhấn mạnh phải xử lý nghiêm hiện tượng trục lợi lễ hội.

tin nổi bật

Lương Thu Trang, Thanh Sơn đối đầu kịch liệt trên sân khấu

Vào vai nữ chính Hedda Gabler trong vở kịch cùng tên, Lương Thu Trang và Thanh Sơn có màn đối đầu kịch liệt trên sân khấu.

Chuyện tình Chử Đồng Tử - Tiên Dung lên sân khấu Chèo

Nếu ở phiên bản cải lương, người xem thấy câu chuyện tình của Chử Đồng Tử - Tiên Dung rất bi tráng thì với bản Chèo là một cách kể khác của tác giả - đó là chuyện tình đầy chất thơ, lãng mạng, trữ tình, ngọt ngào.

Sẽ hủy kết quả cuộc thi người đẹp hoặc thu hồi danh hiệu nếu có sai phạm

Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM sẽ hủy kết quả cuộc thi người đẹp hoặc thu hồi danh hiệu đối với các trường hợp tổ chức, cá nhân vi phạm theo Nghị định số 144/2021/NĐ-CP.

Kim Tử Long: 'Vợ tôi là một nghệ sĩ tài năng, không phải ngôi sao'

"Trinh Trinh là một nghệ sĩ tài năng chứ không phải ngôi sao. Đối với tôi tài năng quý hơn ngôi sao vì nghệ sĩ tài năng sẽ cho đạo diễn cảm giác yên tâm khi giao vai diễn", Kim Tử Long nói về vợ mình.

NSƯT Chiều Xuân khóc kể về duyên nợ với nhà thơ Lưu Quang Vũ

"Gia đình Chiều Xuân có nợ với anh Vũ rất cụ thể, đó là chuyện cơm áo gạo tiền, khi anh Vũ viết các vở kịch, rất nhiều nhà hát được hoạt động nhờ các vở diễn của anh, nhiều người được làm nghề và có tiền để sống", NSƯT Chiều Xuân chia sẻ.

Bộ Văn hoá yêu cầu quản lý chặt các cuộc thi nhan sắc, hoa hậu

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng đã ký ban hành Chỉ thị số 274/CT-BVHTTDL về tăng cường quản lý nhà nước đối với một số hoạt động văn hóa nghệ thuật, lễ hội, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, phục hồi và phát triển du lịch.

Tường gạch mộc ở di tích quốc gia chùa Kim Liên bất ngờ bị đập bỏ, xây mới

Lo ngại bức tường bao có nguy cơ đổ sập trong bối cảnh nhiều người dân tìm đến chụp ảnh, trụ trì chùa Kim Liên (Hà Nội) đã thuê thợ đập, xây tường mới dù chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Sống uy danh, chết lẫm liệt của Tổng đốc Nguyễn Tri Phương được tôn vinh trên sân khấu

'Bất tử với Thăng Long' tái hiện hình tượng người Nguyễn Tri Phương, một vị tướng già trong cơn nước nhà nguy khốn, dù sức cùng lực kiệt nhưng vẫn giữ được khí thế lẫm liệt trong giây phút cuối đời.

Vở diễn thực cảnh đầu tiên về người Mông

Sa Pa lặng lẽ yêu - The Mong Show - vở diễn thực cảnh là điểm nhấn trong Festival Tinh hoa Tây Bắc năm 2022 vừa chính thức công diễn tại Bảo tàng Sa Pa, Lào Cai.

Đồng bào trình diễn trang phục dân tộc tại ngày hội văn hoá Việt - Lào

Đồng bào từ 9 tỉnh Điện Biên, Quảng Trị, Quảng Bình, Sơn La, Thừa Thiên-Huế, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Nam và Kon Tum,..sẽ tham gia trình diễn trang phục dân tộc trong ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào.

NSƯT Xuân Bắc lý giải về kịch đề tài Hoa hậu chỉ gắn mác 16+

Vở kịch 'Người yêu Hoa hậu' do Nhà hát Kịch Việt Nam dàn dựng sẽ gắn mác 16+.

Nữ hoạ sĩ của loạt tranh vẽ trong MV mới của Đen Vâu là ai?

Họa sĩ Hà Ngọc Anh Thư phụ trách vai trò giám đốc nghệ thuật, đồng thời là người vẽ những bức tranh ấn tượng trong MV 'Diễn viên tồi' vừa ra mắt của Đen Vâu.

Chi tiền tỷ cho giải thưởng tại liên hoan sân khấu Thủ đô

NSND Thuý Mùi cho biết, 13 đơn vị tham gia Liên hoan Sân khấu Thủ đô lần thứ V, giải thưởng cho những vở diễn đoạt giải sẽ lên tới 1 tỷ đồng.

NSƯT Xuân Bắc khơi dậy tài năng nhí thông qua hoạt động vui chơi

"Chương trình School tour chủ đề Chính là tôi mong muốn tạo cho các em nhỏ một sân chơi vui khỏe và truyền tải được những thông điệp giáo dục tích cực Thỏa sức vui chơi - Khơi tài năng nhí", nghệ sĩ Xuân Bắc, chia sẻ.

'Kỳ nữ' Mộng Tuyền 3 đời chồng: Tuổi 75 sống một mình, không phiền con cái

"Người ta có câu 'Nước mắt chảy xuôi'. Nếu vì mình mà bắt con cái ở bên chăm sóc, tôi xót lắm, không chịu được", nghệ sĩ Mộng Tuyền nói với VietNamNet.