Canh cánh nỗi lo an cư
Cơn bão số 13 đi qua Gia Lai vào cuối năm 2025 đã cuốn trôi nhà cửa, hoa màu, gia súc; nhiều khu dân cư liên tục đối mặt với nguy cơ sạt lở, lũ quét.
Buôn Jứ (xã Ia Tul) nằm ven sông Ba, có nhiều khu vực trũng thấp, thường xuyên chịu ảnh hưởng của ngập lụt. Bão số 13 quét qua đã khiến hàng ngàn căn nhà bị ngập sâu với tổng thiệt hại về nhà ở gần 44 tỷ đồng và buộc người dân phải di dời khẩn cấp. Việc sớm được chuyển đến nơi ở an toàn, ổn định sinh kế vì thế trở thành mong mỏi lớn nhất của bà con đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) nơi đây.
Suốt hơn 60 năm sống ở buôn Jứ (xã Ia Tul), bà Siu H’Tlih (dân tộc Gia Rai) đã nhiều lần chứng kiến nước lũ bủa vây. Vì thế, có một nơi ở an toàn luôn là ước mơ lớn nhất của gia đình bà.
“Trong trận lũ vừa qua, nhà tôi ngập gần 2m, cả gia đình phải đi ở nhờ nhà người quen, đồ đạc hư hỏng gần hết. Chúng tôi phải chạy đi sơ tán ngay trong đêm. Lúc đó tôi nghĩ nếu cứ ở đây thì rồi cũng có ngày mất cả nhà lẫn người”, bà H’Tlih chia sẻ.
Còn tại thôn Sôma Lơng A, xã Ia Hiao, mỗi khi những đám mây đen ùn về từ phía thượng nguồn, gia đình anh Nay Chúc (dân tộc Gia Rai, thôn Sôma Lơng A, xã Ia Hiao) lại phấp phỏng lo sợ. Đến giờ, anh Chúc vẫn chưa quên khoảnh khắc dòng nước lũ bất ngờ tràn vào căn nhà nhỏ của mình.
"Chưa kịp chuyển tài sản thì nước đã ngập. Bộ đội phải dùng ghe đưa cả gia đình đi. Sau trận lũ ấy, tôi không còn dám đầu tư nuôi bò, nuôi heo vì sợ chỉ một trận lũ là mất hết", anh Chúc chia sẻ.
Không chỉ mất tài sản, gia đình anh còn mất cả kế sinh nhai. Đất sản xuất bị sạt lở, chuồng trại hư hỏng, gia súc bị nước cuốn trôi. Từ một người gắn bó với nương rẫy, anh phải đi làm thuê nhiều nơi để có tiền nuôi gia đình.
Đó cũng là câu chuyện chung của hàng ngàn hộ dân vùng rốn lũ phía Tây Gia Lai, nơi thiên tai không chỉ phá hủy nhà cửa, mà còn lấy đi cơ hội phát triển của người dân.
Hiện thực hóa giấc mơ an cư trước mùa mưa bão
Sau cơn bão lịch sử, UBND tỉnh Gia Lai đã công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai, đồng thời phê duyệt phương án bố trí, ổn định dân cư khẩn cấp giai đoạn 2025-2026. Theo đó, toàn tỉnh sẽ triển khai 16 khu vực bố trí dân cư, gồm 13 dự án tái định cư tập trung và 3 phương án xen ghép để di dời gần 2.000 hộ dân ra khỏi những khu vực nguy hiểm. Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 2.100 tỷ đồng.
Trong đó, khu vực phía Đông tỉnh triển khai 9 dự án, gồm 7 khu tái định cư tập trung và 2 phương án xen ghép, bố trí nơi ở mới cho 905 hộ dân với tổng vốn đầu tư hơn 1.200 tỷ đồng. Khu vực phía Tây triển khai 7 dự án, gồm 6 khu tái định cư tập trung và 1 phương án xen ghép, đáp ứng nhu cầu di dời khoảng 950 hộ dân với tổng kinh phí hơn 875 tỷ đồng.
Để bảo đảm tiến độ, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu hoàn thành khởi công toàn bộ trước ngày 31/8, bàn giao 100% nhà ở trước ngày 30/11 và hoàn tất việc di dời người dân trước ngày 15/12.
Những ngày cuối tháng 7, nhiều địa phương khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai đồng loạt phát động ra quân thực hiện "Chiến dịch Quang Trung", xây dựng nhà ở cho người dân vùng thiên tai, phấn đấu hoàn thành việc di dời các hộ dân khỏi khu vực nguy hiểm trước mùa mưa bão năm nay.
Phát biểu tại lễ phát động, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Dương Mah Tiệp yêu cầu: Ban quản lý đầu tư xây dựng của tỉnh và các nhà thầu tập trung tối đa máy móc, phương tiện, vật liệu khẩn trương hoàn thành các hạng mục thiết yếu, bảo đảm chất lượng an toàn và đảm bảo tiến độ.
UBND xã làm tốt công tác tuyên truyền vận động tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Đồng thời, chủ động các nguồn lực hợp pháp trên cơ sở tự nguyện để hỗ trợ cho nhân dân xây dựng nhà ở, ưu tiên hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn, hộ không có khả năng.
Xây tương lai bền vững
Hiện nay, Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh Gia Lai (chủ đầu tư Dự án bố trí, ổn định dân cư vùng thiên tai khu vực phía Tây Gia Lai) đang đốc thúc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu sớm hoàn thành hạ tầng để người dân đến sinh sống.
Các nhà thầu đang đồng loạt san nền, thi công đường giao thông, hệ thống điện, cấp thoát nước và các công trình hạ tầng kỹ thuật bảo đảm để bàn giao đất cho người dân xây dựng nhà ở trước mùa mưa bão.
Giữa công trường khu tái định cư xã Ia Hiao, tiếng máy xúc, xe tải nối nhau san nền gấp rút. Dự án rộng 15,6 ha, bố trí nơi ở cho 180 hộ dân thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai.
Bà Võ Hoàng Lan - Bí thư Đảng ủy xã Ia Hiao, cho biết: Mỗi hộ dân được giao một lô đất rộng 500 m² và hỗ trợ hơn 113 triệu đồng để xây dựng nhà ở cùng nhiều chính sách hỗ trợ khác. Đến nay, hàng chục hộ đã được bàn giao mặt bằng. Những ngôi nhà đầu tiên đã đồng loạt khởi công.
"Chúng tôi sẽ lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ cây giống, con giống và định hướng các mô hình sản xuất phù hợp. Quan điểm của địa phương là xây dựng khu tái định cư vùng thiên tai trở thành điểm dân cư kiểu mẫu. Người dân không chỉ có nơi ở an toàn mà còn có điều kiện phát triển kinh tế, từng bước nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống", bà Võ Hoàng Lan nói.
Không chỉ riêng Ia Hiao, UBND các xã Ia Tul, Ia Dreh, Ia Rsai, Đăk Song và Uar cũng đang khẩn trương xây dựng kế hoạch bốc thăm giao đất để người dân sớm xây dựng nhà ở, khi công tác cắm mốc, phân lô cơ bản đã hoàn thành.
Ông Phạm Văn Đức - Chủ tịch UBND xã Ia Tul, cho hay, dự án sẽ làm 55 căn nhà sàn mới, đồng thời di dời - sửa chữa lại những căn nhà sàn của các hộ dân Bôn Jứ cũ, tổng 207 căn cho 207 hộ dân. Trong hành trình này, điều rất xúc động là có nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và những tấm lòng hảo tâm đã sẵn sàng đồng hành.
Không chỉ xây những mái nhà mới mà tỉnh Gia Lai còn hướng đến xây dựng tương lai an toàn, bền vững cho người dân. Những khu tái định cư ở nơi an toàn sẽ giúp người dân an cư, ổn định sinh kế, từng bước chuyển từ ứng phó sang chủ động thích ứng với thiên tai, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
.svg){kind=icon}
