Thị phần Internet băng rộng hiện nay đang thuộc về 3 nhà khai thác VNPT, Viettel và FPT. Ảnh: Thái Khang

Internet: Cuộc chơi "tay ba"

Mặc dù có tới 9 nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) đang triển khai cung cấp dịch vụ, nhưng trên thực tế thị phần Internet băng rộng hiện đang nằm trong tay 3 nhà khai thác là VNPT, FPT và Viettel.

Đối với các ISP mới và các ISP không có hạ tầng, việc tham gia cuộc chơi gần như là chuyện "lách qua khe cửa hẹp". Vậy đâu là nguyên nhân của vấn đề này?

Quá khó cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ

Theo số liệu thống kê, có tới 98% thị phần dịch vụ ADSL hiện đang nằm trong tay 3 nhà khai thác, 2% còn lại chia cho NetNam, SPT và EVN Telecom. Mặc dù là 1 trong 3 ISP mở đường phát triển Internet tại Việt Nam, song đến thời điểm này NetNam đang ở tình trạng "thoi thóp" cung cấp dịch vụ Internet.

Theo ông Trần Bá Thái, Giám đốc NetNam, với chính sách thuê kênh như hiện nay, các ISP chỉ đơn thuần cung cấp dịch vụ Internet sẽ bị lỗ. Ông Thái đưa ra ví dụ chứng minh, hiện cước thuê kênh quốc tế đã có cạnh tranh nên giá giảm nhiều, trong khi đó cước thuê kênh trong nước ít cạnh tranh nên mức giá không thấp hơn mấy so với kênh quốc tế. Ví dụ, 1 đường kênh E1 để nhận một chiều là 5 triệu đồng/tháng, thuê cáp quang là 8 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, thuê kênh quốc tế chỉ khoảng 10 triệu đồng/tháng.

 “Internet chỉ là cuộc chơi của ‘các nhóm thế lực’ chứ không phải của các công ty vừa và nhỏ. Hơn nữa Việt Nam lại đưa ra chính sách phân biệt giữa IXP và ISP, trong khi đó các nước trên thế giới không làm như vậy. Thực chất hiện nay chúng ta vẫn quản lý Internet gần giống như quản lý viễn thông. Quản lý viễn thông mang nặng chính sách hạ tầng, còn quản lý Internet không chỉ hạ tầng mà toàn bộ nội dung phần giá trị gia tăng”

 Ông Trần Bá Thái, Giám đốc NetNam

Ông Trần Bá Thái cho rằng, để giải quyết vấn đề thuê kênh này, các ISP có thể nối được vào VNIX để giải quyết vấn đề kết nối lưu lượng trong nước. Tuy nhiên, hiện nay chính sách chưa cho ISP kết nối vào VNIX. Như vậy, vô hình chung nếu các ISP không phải cùng là IXP sẽ không thể phát triển được. "Nếu coi IXP là phần viễn thông, thì có thể hiểu rằng chúng ta đang ưu đãi chính sách cho phần viễn thông. Như vậy, sẽ không có sự tham gia của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây không còn là hiện tượng cá biệt là mà hiện tượng khá phổ biến và thực chất các ISP không có cơ hội phát triển. Như vậy, chính sách quản lý nhà nước cần phải gỡ bài toán này để cho Internet phát triển và nhiều ISP có thể gia nhập thị trường. Nếu các ISP được nối vào VNIX sẽ tốt hơn vì hiện nay tỷ lệ truy nhập nội dung thông tin trong nước đã tăng lên mạnh mẽ, đặc biệt là game online. Như vậy, sẽ kích thích phát triển nội lực và có "đất sống" cho các ISP. Các ISP gần như bị cô lập bởi họ không thể thuê hạ tầng hoặc được thuê với mức giá đắt. Hiện chúng ta có chính sách cho thuê hạ tầng, nhưng trên thực tế lại không có tính khả thi. Sở dĩ NetNam còn ở trạng thái "ngắc ngoải" bởi chúng tôi tập trung vào lớp khách hàng dòi hỏi chất lượng dịch vụ tốt và sẵn sàng trả phí cao để đảm bảo chất lượng dịch vụ này. Các ISP mới sẽ không thể thâm nhập thị trường", ông Trần Bá Thái nói.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Trần Ngọc Đức, Giám đốc QTNET, một ISP được cấp phép nhiều năm nay nhưng chưa thể cung cấp được dịch vụ Internet khẳng định, sở dĩ các ISP mới rất khó tham gia thị trường Internet trước hết về mặt nhận thức. Các ISP mới không có giấy phép IXP nên phải thuê kênh và hosting tại các IXP như VDC, FPT với giá rất cao… Mới đây, QTNET đã cung cấp dịch vụ Internet Phone, thế nhưng việc trả tiền kết nối cho các IXP khiến cho lợi nhuận của dịch vụ này còn lại không đáng kể.

VDC và FPT: Internet đang theo quy luật thị trường

Trái với quan điểm của các ISP trên, ông Trương Đình Anh, Tổng giám đốc FPT Telecom lại cho rằng, trong 3 năm gần đây, cuộc chơi Internet đã chuyển thành Internet băng rộng, nơi mà chỉ những doanh nghiệp có hạ tầng mạng và có tiềm năng vốn, có kỹ thuật, có năng lực quản lý mới có thể tiếp cận. Đây cũng là một xu hướng bình thường đã diễn ra ở nhiều nước khi sự cạnh tranh cao độ giữa các doanh nghiệp đã tập trung thị phần vào tay 2 - 3 doanh nghiệp.

Ông Trương Đình Anh khẳng định, Internet đang phát triển một cách lành mạnh theo đúng quy luật thị trường. Giá cước Internet trong 10 năm qua đã giảm rất nhanh. Có thể nói hiện nay giá cước Internet ở Việt Nam rẻ tương đương hoặc hơn nhiều nước trong khu vực.

Còn ông Vũ Hoàng Liên, Giám đốc VDC lại cho rằng, cần phải nhìn tổng hòa của mối quan hệ thị trường và cần phải tối ưu hóa lợi ích của cả người tiêu dùng, doanh nghiệp và nhà nước. Vấn đề đặt ra ở đây là nhà nước đặt ra mục tiêu có nhiều doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet hay là có nhiều người sử dụng dịch vụ Internet.

"Tôi cho rằng, với môi trường cạnh tranh hiện nay, bản thân nhà cung cấp dịch vụ phải có mức giá cả phù hợp với người tiêu dùng, nhưng cũng phải đảm bảo có lợi nhuận để tái đầu tư phát triển thì mới tồn tại. Internet cũng tương tự như viễn thông: nếu là 1 nhà cung cấp dịch vụ Internet sẽ độc quyền, nhưng nếu có 3 nhà cung cấp có thể tạo môi trường cạnh tranh. Hiện 3 doanh nghiệp đang cung cấp dịch vụ Internet chủ yếu có mức giá cả và lợi nhuận hợp lý. Vì vậy, những doanh nghiệp nhỏ, năng lực quản lý, khả năng kinh doanh kém sẽ không thể tồn tại. Tôi khẳng định, chính sách và thị trường Internet hiện nay đang được vận hành tích cực và cân đối theo cơ chế thị trường", ông Vũ Hoàng Liên nói.

Một lãnh đạo của Vụ Viễn thông - Bộ BCVT cho biết, những điểm bất hợp lý về cước Internet sẽ được bàn bạc, thảo luận tại Hội nghị phát triển Internet, dự kiến tổ chức vào cuối tháng 4 này. Hội nghị này sẽ thảo luận những biện pháp để thúc đẩy Internet phát triển mạnh mẽ hơn nữa để đến năm 2010, Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu có mật độ người sử dụng Internet tương đương với các nước phát triển.

Thái Khang