'Kẻ phá bĩnh' Uber: Mới quá khó quản, đi trước bị thiệt?

Thế kỷ 21 sẽ chứng kiến sự bùng nổ của “kinh tế chia sẻ” (sharing economy). Tuy nhiên, mô hình này khá khó khăn khi thâm nhập các nền kinh tế mới nổi, đôi khi còn bị coi là "kẻ phá bĩnh".

Airbnb, Uber, Lyft, Spotify,... thế kỷ 21 sẽ chứng kiến sự bùng nổ của kinh tế chia sẻ” (sharing economy). Nhiều start-up ăn theo thành công, nhiều tỷ phú mới xuất hiện, một số thương hiệu có giá trị cả chục tỷ USD. Tuy nhiên, mô hình này khá khó khăn khi thâm nhập các nền kinh tế mới nổi, đôi khi còn bị coi là "kẻ phá bĩnh". Một trong nhiều lý do là chưa có hành lang pháp lý, chưa có tiền lệ... nên cứ từ từ xem xét.

Bùng nổ start-up tỷ USD

Với sự phát triển của công nghệ, làn sóng “kinh tế chia sẻ” nở rộ trong khoảng 5 năm gần đây. Chỉ trong thời gian ngắn, số lượng start-up giá trị trên 1 tỷ USD tại Mỹ cộng lại đã lên đến 500 tỷ USD.

Hàng trăm tỷ USD được các nhà đầu tư mạo hiểm rót vào các start-up loại này, với những cái tên như Airbnb, Uber, Lyft, Spotify,... Riêng Uber, kể từ khi đi vào hoạt động năm 2010, dịch vụ chia sẻ đi nhờ xe của Mỹ đã vươn tới hàng trăm thành phố tại khoảng 70 quốc gia trên toàn thế giới.

Thuật ngữ “sharing economy”, dịch sang tiếng Việt là “kinh tế chia sẻ”, trở nên phổ biến và trải rộng trên rất nhiều lĩnh vực, từ đi nhờ xe, cho thuê chia sẻ nhà cửa, căn hộ, vật dụng, trang phục,... Nhiều start-up ăn theo thành công, nhiều tỷ phú mới xuất hiện. Một số thương hiệu có giá trị thương hiệu lên tới cả chục tỷ USD, riêng Uber có thời điểm được xác định lên tới 50-70 tỷ USD.

{keywords}
Mô hình kinh tế chia sẻ bùng nổ trên thế giới.

Uber cũng đã phát triển vượt bậc tại London, Paris, San Francisco và Singapore,... Tại Việt Nam, Uber cũng phát triển với tốc độ chóng mặt. Chỉ trong năm 2015, đã có gần một vạn lái xe tham gia vận chuyển khách bằng ứng dụng Uber, với hàng triệu chuyến đi được thực hiện.

Airbnb (AirBed and Breakfast) - một DN được thành lập tại California, Mỹ năm 2008 cũng đã được định giá lên tới hơn 10 tỷ USD.  Đây là dịch vụ đặt phòng, căn hộ,... ở gần 200 quốc gia. Chỉ sau vài năm, Airbnd đã kêu gọi được hơn 2 tỷ USD tiền đầu tư và là một trong những dự án điển hình về “kinh tế chia sẻ” hấp dẫn nhất từ trước tới nay.

Trong một buổi làm việc gần đây tại Việt Nam, ông Jan Bellens, Phó TGĐ phụ trách Thị trường mới nổi toàn cầu, Thị trường Ngân hàng và vốn thuộc EY Singapore, cho rằng, một trào lưu công nghệ mới đang nở rộ, phát triển dữ dội rộng khắp và sẽ đổi mới nhiều mặt lĩnh vực dịch vụ trên thế giới.

Ông Nguyễn Hòa Bình, chủ tịch NextTech thì nhận xét, hiện CNTT là nền tảng của mọi hoạt động của đời sống. Giao thông vận tải có Uber, nhà ở có Airbnd,... Tăng trưởng của các DN này cực nhanh, mỗi năm có thể vài lần.

Theo nhiều chuyên gia, thế kỷ 21 sẽ chứng kiến sự bùng nổ phát triển của kinh tế chia sẻ. Đây là mô hình start-up đứng ra làm trung gian và thu các khoản phí kết nối giữa những khách hàng và người cung cấp dịch vụ, thông qua cầu nối là các website hoặc phần mềm.

{keywords}
Uber là một điển hình của mô hình kinh tế chia sẻ.

Gập ghềnh đường vào nền kinh tế mới nổi

Kinh tế chia sẻ được sự ủng hộ của chính quyền nhiều nước phát triển, đặc biệt ở Mỹ và một số nước châu Âu. Lợi ích là khá nhiều, nhưng loại hình start-up mới này cũng mang đến nhiều thách thức cho các ngành kinh doanh truyền thống và gặp khó khi thâm nhập một số nền kinh tế mới nổi. Đôi khi, start-up kiểu này được coi là “kẻ phá bĩnh”.

Theo tính toán của Uber tại Việt Nam, mỗi năm, dịch vụ gọi xe của DN này giúp hành khách Việt tiết kiệm hàng chục tỷ đồng so với taxi truyền thống. Thời gian chờ đợi cũng giảm, thu nhập chủ xe tăng,... Tuy nhiên, những tiện ích trên của Uber lại ảnh hưởng và bị phản đối từ taxi truyền thống.

Tại châu Á, tốc độ người dùng các dịch vụ đi nhờ xe như vậy đang gia tăng chóng mặt, có thể lên tới hơn 60% người dân sử dụng như tại Hòa Kỳ.

Mặc dù vậy, đó chỉ là tính toán theo lý thuyết. Uber hay một số hãng cung cấp dịch vụ tương tự đang đối mặt với những khó khăn ở nhiều nước như Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia hay cả ở Trung Quốc.

Tại Trung Quốc, trong năm 2015, Uber đã thua lỗ cả tỷ USD và sau đó đã phải hợp tác với đối thủ ở Đại lục. Tại Indonesia, Uber cũng gặp tình cảnh khó khăn tương tự khi bị đối thủ chính có nguồn gốc khu vực là Grab cạnh tranh.

{keywords}
Mô hình kinh tế chia sẻ được nhiều nước quan tâm.

Trên thực tế, hiện tại chính phủ nhiều nước tại châu Á không cấm, thậm chí còn tìm hướng cho loại hình start-up này phát triển. Chính quyền Trung Quốc có kế hoạch giúp các tài xế Uber cùng tồn tại với tài xế taxi truyền thống, như hợp pháp hóa dịch vụ chia sẻ xe.

Tại Việt Nam, Uber vẫn đang hoạt động, mặc dù cơ quan quản lý mới đây đã lên tiếng. Vấn đề hiện có lẽ chỉ nằm ở việc xác định hình thức kinh doanh là dịch vụ cung ứng vận tải hay cung cấp nền tảng công nghệ và việc cân bằng quyền lợi với loại hình dịch vụ truyền thống. Tính hợp pháp của mô hình kinh doanh này đang được chính quyền các nước nhanh chóng xem xét và đưa vào áp dụng.

Trong khi còn nhiều tranh cãi, các dịch vụ trong cả lĩnh vực vận tải hay tài chính (thường được gọi là Fintech) gần đây được người tiêu dùng khá hào hứng đón nhận bởi sự thuận tiện, hiệu quả và tiết kiệm chi phí.

Những start-up “kỳ lân” trên thế giới như Uber hay Airbnd,... cũng đang tạo ra một sự hứng khởi trong cộng đồng các bạn trẻ khởi nghiệp Việt Nam. Gần đây, một startup Việt khai thác dịch vụ cung cấp xe sân bay giá rẻ tương tự như Uber đã gặt hái nhiều thành công. Khá nhiều các FinTech ứng dụng trên smartphone và máy tính như Payoo, 123Pay, VninaPay, VTCPay, MoMo, SenPay, ML, TM, MobiVi,... đang được ồ ạt triển khai, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng.

M. Hà

tin nổi bật

Mặt bằng trung tâm TP.HCM ế ẩm vẫn hét giá thuê tiền tỷ

Gần một năm sau khi TP.HCM mở cửa trở lại sau đại dịch, nhiều mặt bằng đắc địa ngay trung tâm TP.HCM vẫn chưa được lấp đầy, không ít nơi xuất hiện tình trạng xuống cấp.

Ông Vũ Tiến Lộc: Quá đau khi thấy doanh nghiệp FDI khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ

Việt Nam mong muốn doanh nghiệp FDI tới để hợp tác chứ không phải vào để xây dựng mô hình khép kín trong nền kinh tế Việt Nam như những ốc đảo, theo Nguyên Chủ tịch VCCI - ông Vũ Tiến Lộc.

Giá trị thương hiệu Việt đạt 431 tỷ USD, mức tăng nhanh nhất thế giới

Theo báo cáo của Brand Finance, mặc dù ảnh hưởng của đại dịch nhưng giá trị các thương hiệu của Việt Nam tiếp tục tăng.

Phố Hàn bị ‘ngộp’

Hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, nhiều chủ doanh nghiệp người Hàn phá sản, đóng cửa, bỏ về nước chưa hẹn ngày quay lại. Tuyến phố Hàn vắng hẳn.

Vạn sinh viên cần nơi ở, đầu tư hàng chục tỷ xây nhà trọ kiếm lời

Đã qua thời kỳ sôi động nhưng gần đây, loại bất động sản nhà trọ tại các xã quanh khu vực Hòa Lạc đang nóng lên từng ngày. Không ít nhà đầu tư bỏ ra vài chục tỷ đồng mua đất xây dựng nhà trọ cho sinh viên thuê.

Sắp thông xe cây cầu cạn có trụ cao nhất Việt Nam đi Sa Pa

Cầu Móng Sến (thị xã Sa Pa, Lào Cai) với tổng mức đầu tư hơn 450 tỷ đồng, trụ cao 83m dự kiến sẽ thông xe trong đầu quý IV/2022.

Bộ KH-ĐT đề nghị làm rõ nhiều vấn đề khi lùi khởi công Metro Bến Thành - Tham Lương

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa có văn bản gửi UBND TP.HCM về việc kiến nghị điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 TP.HCM, tuyến Bến Thành - Tham Lương, sang cuối năm 2025 đầu năm 2026.

Phát triển thêm điện gió ở miền Bắc

Sau khi rà soát, Bộ Công Thương dự kiến điện gió trên bờ tăng thêm 700 MW tại miền Bắc để tận dụng tiềm năng gió tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nhiệt điện tỷ USD 2 lần đội vốn, xong 7 năm vẫn chưa hẹn ngày quyết toán

Bộ Công Thương vừa gửi văn bản đôn đốc các bộ ngành cho ý kiến về phương án xử lý tồn tại liên quan đến quyết toán Dự án nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1.

GDP quý III tăng tới 13,67%, lạm phát vẫn thấp

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức 13,67% so với cùng kỳ năm trước. GDP 9 tháng năm 2022 tăng 8,83% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2011-2022.

Kiến nghị không mở karaoke, quán bar ở chung cư

Góp ý liên quan tới Luật Kinh doanh bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng không nên mở karaoke, kinh doanh quán bar ở chung cư vì dễ mất an toàn.

Chứng khoán, bất động sản hay nên gửi tiết kiệm để ‘ăn no ngủ kỹ’?

Chuyên gia kinh tế cho rằng, gửi tiết kiệm là lựa chọn an toàn, "ăn no ngủ kỹ" thời điểm này. Đầu tư chứng khoán sẽ có tính rủi ro cao.

Bắc Ninh sắp khởi công cây cầu nghìn tỷ kết nối Hải Dương

Cầu Kênh Vàng kết nối Bắc Ninh - Hải Dương dự kiến được khởi công vào cuối năm 2022 với kinh phí hơn 1.700 tỷ đồng. Dự án đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế, xã hội, phục vụ dân sinh giữa hai tỉnh.

Không có nhà đầu tư điện than BOT nào tự nguyện dừng dự án

Bộ Công Thương cho biết không có chủ đầu tư dự án nhiệt điện BOT nào tự nguyện dừng dự án. Vì vậy, để tránh rủi ro pháp lý và đền bù nhà nước, cần tiếp tục để trong Quy hoạch điện 8 các dự án này, nhất là các dự án BOT có chủ đầu tư nước ngoài.

Đế chế Shopee lung lay

Tham vọng trở thành một siêu ứng dụng, Shopee đang đối mặt với nhiều thách thức tại hầu hết thị trường, trong đó có Việt Nam.