Không phải quát mắng, đây là cách cha mẹ nên làm khi trẻ nổi loạn

Thu hút sự chú ý, bố mẹ bất hòa, bị kiểm soát quá mức… là những nguyên nhân cơ bản khiến trẻ nghĩ ra "kế sách" để nổi loạn.

Biểu hiện nổi loạn

PGS.TS Tâm lý Phạm Mạnh Hà cho biết, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tâm lý nổi loạn của trẻ. Đó có thể là do ảnh hưởng của bạn bè. Bởi ở lứa tuổi này các em dành thời gian với bạn bè nhiều hơn cho gia đình. Trẻ có xu hướng mở rộng các mối quan hệ, sợ bị cô lập và tẩy chay. Rồi thì "gần mực thì đen gần đèn thì sáng", bạn bè có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển nhân cách của chúng.

Ở độ tuổi dậy thì, nhiều trẻ nổi loạn do áp lực học hành, thi cử hoặc bị đối xử bất công ở lớp. Bên cạnh đó là do phương pháp giáo dục sai lầm của cha mẹ. Nhiều phụ huynh quá hà khắc "thương cho roi cho vọt" nên trẻ phản ứng lại hoặc do cha mẹ quá buông lỏng quản lí làm cho con không có người định hướng và dễ sa ngã. Có thể do bố mẹ bất hòa, ly hôn, phá sản, hoặc nhà có thêm thành viên mới.

Ở những giai đoạn khác cũng có sự nổi loạn nhất là khi trẻ bị dồn vào sự kiểm soát quá mức của người lớn. Nhiều trẻ nổi loạn vì bố mẹ chúng cũng nổi loạn thường xuyên. Cũng có thể do ảnh hưởng của phương tiện truyền thông hay các trò chơi điện tử…

PGS.TS Phạm Mạnh Hà cho rằng, ít nhất trong cuộc đời con người đều từng trải qua giai đoạn nổi loạn với các hình thức khác nhau. Đây là trạng thái tâm lý phản ứng bất thường với những yêu cầu của người khác.

Biểu hiện nổi loạn của trẻ là làm trái lại tất cả những yêu cầu của người lớn. Bố mẹ càng ức chế thì chúng càng thỏa mãn. Một số trường hợp chọn cách im lặng để chống đối, cố tình làm ngược lại mặc dù chúng biết điều đó có thể không đúng.

Một trong những biểu hiện rõ ràng nhất của trẻ trong giai đoạn nổi loạn là thích thách thức quyền lực, đối đầu với cha mẹ. Thậm chí, chúng thường sử dụng các phương pháp "nói ngược", "mâu thuẫn" để bày tỏ cảm xúc và ý kiến của mình.

Sau khi con bước vào giai đoạn nổi loạn, chúng sẽ không tìm đến cha mẹ khi vướng phải khó khăn. Thay vào đó, chúng cảm thấy suy nghĩ của bố mẹ là lạc hậu, cổ hủ, và cho rằng suy nghĩ của mình đúng hơn của bố mẹ.

Trẻ em ở độ tuổi 12 - 16 tuổi đã có cái nhìn sơ bộ về cuộc sống xung quanh và giá trị của bản thân. Chúng đã không còn là những đứa trẻ mà cả thế giới chỉ có cha mẹ. Với ý thức độc lập ngày càng tăng, chúng sẽ tự cảm thấy bản thân đã trưởng thành và mong muốn được chứng minh cho cha mẹ thấy điều ấy. Mục đích nhằm nhận được sự khẳng định và khen ngợi, cũng như có thể thoát khỏi sự kỷ luật của cha mẹ.

Ở một số trường hợp, biểu hiện nổi loạn của trẻ là thích chửi thề. Đây là một đặc điểm dễ nhận thấy và đó là điều khiến cha mẹ đau đầu.

Hành vi này của trẻ không hẳn xuất phát từ ý thích nói tục mà chúng chỉ muốn chứng minh mình không còn là trẻ con, muốn làm điều gì đó được cho là "chín chắn" nên cố tình bắt chước dáng vẻ, giọng điệu của người lớn. Chúng nghĩ trông chúng có vẻ rất "ngầu" khi làm vậy.

Ngoài ra, nếu không được như ý muốn, chúng sẽ thể hiện thái độ chống đối rất rõ ràng. Chúng thường xen ngang cuộc trò chuyện hoặc chọn cách bỏ đi giữa chừng.

Một biểu hiện khác nữa là trẻ rất khó kiểm soát cảm xúc như giãy, hò hét… Nhiều bố mẹ rất buồn lòng vì con mình trở nên như vậy. Đối với đối tượng này, chúng cho rằng, nổi loạn là cách dễ đạt được mục tiêu nhất.

Không phải quát mắng, đây là cách cha mẹ nên làm khi trẻ nổi loạn - 1

Ảnh minh họa.

Không đánh đồng với đạo đức

Trẻ nổi loạn là cách thức hướng đến người lớn để đạt được mục tiêu. Ví dụ như, nhiều trẻ khi đến chỗ đông người thường cố tình mượn điện thoại để chơi điện tử. Nếu không cho mượn, chúng sẽ chen vào cuộc trò chuyện, phá đám và không chịu nghe lời. Cha mẹ lúc này thường sẽ nhượng bộ "thôi cứ cho mượn, về nhà giải quyết sau". Thế nhưng, chuyên gia cho rằng, lúc này cha mẹ đã vô tình cho chúng thấy, việc nổi loạn rất hữu ích.

Đối với trẻ trưởng thành, nhiều cha mẹ nghĩ, nên buông con ra, tôn trọng mọi quyết định của con, chỉ cần kiếm nhiều tiền về là được. PGS.TS Phạm Mạnh Hà cho rằng, điều này khá nguy hiểm. Bởi con sẽ không biết điều gì là đúng và có thể đi lệch hướng. Lúc này, nhiều trẻ nổi loạn chỉ vì muốn thu hút sự quan tâm của bố mẹ dành cho mình.

Trên thực tế, xử lý trẻ nổi loạn khi ở lứa tuổi thiếu niên dễ hơn so với tuổi dậy thì. Bởi lúc nhỏ, trẻ "biết thân biết phận" hơn vì mình còn bé, không có "tiếng nói" trong gia đình. Vì thế, người lớn chỉ cần đưa ra một số nguyên tắc "con mà đòi là sẽ không được đi chơi nữa"… Chúng sẽ "biết điều" mà ngoan ngoãn hơn.

Tuy nhiên, PGS.TS Phạm Mạnh Hà cho rằng, đối với trẻ đã lớn, cha mẹ không thể áp dụng phương pháp khi con còn bé để xử lý. Vì lúc này, chúng đã lớn, đã hiểu và có cái tôi. Thậm chí, chúng còn thấy được tầm quan trọng của mình trong gia đình. Nếu dọa dẫm theo kiểu cấm đi chơi, đuổi ra khỏi nhà… chúng chẳng thấy sợ hãi.

Tuy nhiên, tuyệt đối không nên đánh đập hay dùng lời lẽ nặng nề để trút lên con trẻ. Chúng sẽ cảm thấy tổn thương, thậm chí ghi hận khiến mọi chuyện tồi tệ hơn. Bên cạnh đó, phụ huynh hãy đánh giá hành vi của đứa trẻ nhưng không đánh đồng với đạo đức như "bố láo, mất dạy, vô dụng…".

Theo PGS.TS Phạm Mạnh Hà, cha mẹ nên nhẫn nhịn, bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc của mình trước. Nhịn không có nghĩa là lờ đi mà chờ lúc thích hợp hơn, sau đó, lựa lời để nói.

Đôi khi, muốn hiểu con, cha mẹ phải dành thời gian "đi vào nội tâm" của trẻ mà uốn nắn. Có nhiều ông bố thường xem con mình thích cái gì, thần tượng ai, gu thời trang… Khi đã hiểu được thế giới của trẻ, cha mẹ thường xuyên trao đổi, cùng bàn bạc về những lĩnh vực mà chúng quan tâm. Lúc này, trẻ cảm thấy có tiếng nói chung với phụ huynh và rất dễ để chia sẻ, cởi mở mọi thứ khi chúng cảm thấy ở nhà cũng có những "người bạn" hiểu mình.

"Ngay cả những lúc thấy lũ trẻ thần tượng những người chả "hay ho" gì, hay ăn mặc như "dở hơi" thì cũng không nên kết luận khiến chúng cụt hứng. Hãy hỏi han, tìm hiểu kỹ xem tại sao chúng lại thích thế, rồi đưa ra những lựa chọn khác có điểm tương đồng nhưng khả quan hơn. Lúc này, tính tò mò, thích khám phá, cảm giác được tôn trọng sẽ khiến con ngoan ngoãn hơn nhiều", PGS.TS Phạm Mạnh Hà nhấn mạnh.

Theo Phụ nữ Việt Nam

tin nổi bật

Trong lúc say, bạn của chồng tiết lộ một chuyện khiến tôi chao đảo

Khi đã nhậu say, bạn của chồng nói đủ thứ chuyện ở công ty. Nghe chuyện mà họ tiết lộ về chồng mình, tôi suy sụp.

Vợ chồng đại tá kể chuyện tình yêu sét đánh, cưới 3 ngày mới dám động phòng

Trúng tiếng sét ái tình của cô gái xinh đẹp, chàng quân nhân quyết tâm theo đuổi. Thế nhưng đến khi được kết hôn, vì sự cố đặc biệt, cả hai phải chờ đến 3 ngày sau mới dám động phòng.

Chàng trai 28 tuổi trúng 'tiếng sét ái tình' với cụ bà U70 cách đây 17 năm giờ ra sao?

Gặp nhau tại một buổi nghe nhạc, cặp đôi cho rằng mình đã yêu nhau từ cái nhìn đầu tiên.

Cách dạy 2 con gái thành công của nữ bác học Marie Curie

Marie Curie không chỉ là nữ bác học đầu tiên trên thế giới đoạt 2 giải Nobel mà còn được biết đến là người mẹ có cách dạy con tuyệt vời.

Những vị trí không nên treo ảnh cưới trong nhà

Các cặp vợ chồng cần tránh phạm phải một số điều kỵ trong treo ảnh cưới sau đây để cặp đôi luôn hòa thuận, tài lộc dồi dào.

3 không ở nhà chồng để tránh quan hệ rạn nứt

Ứng xử với gia đình chồng thế nào cũng là một nghệ thuật mà các nàng dâu nên biết cách thực hiện.

Người Nhật tiết lộ cách tiết kiệm tiền tối ưu

Kakeibo là phương pháp quản lý tài chính cá nhân theo phong cách người Nhật giúp quản lý chi tiêu và tiết kiệm tiền hiệu quả.

Chuyện tình chàng trai Việt và cô gái Nhật nên duyên từ… quán nhậu

Sau buổi gặp gỡ với bố của Mio, Chiêu Đức hiểu ông không phản đối nhưng cũng không ủng hộ mối quan hệ này. Anh chàng dành nhiều ngày suy nghĩ về hành trình chinh phục ông bố vợ người Nhật.

Cô bé bạch tạng ngày đầu đi học mẫu giáo khiến nhiều người nghẹn ngào

Ngày đầu tiên đến trường, cô bé bạch tạng được cô giáo và bạn bè chào đón nhiệt tình khiến nhiều người xúc động.

9X làm cơm bento đẹp như tranh vẽ, con hào hứng ăn

Những suất cơm bento làm cho cậu con trai nhỏ 2 tuổi được chị Ánh Tuyết trình bày cầu kì, đa dạng màu sắc, đầy đủ dinh dưỡng nhìn vô cùng hấp dẫn.

Mẹ chồng ‘tố’ con dâu toàn tặng quà bằng… tiền

Cuộc nói chuyện vui vẻ, vô tư của cặp mẹ chồng nàng dâu đến từ Kiên Giang khiến khán phòng thêm phần rộn ràng.

Quy tắc nuôi dạy con hiệu quả: '7 phần cứng rắn, 3 phần cưng chiều'

Trong cuộc sống gia đình, có con cái là một diễm phúc và mang lại niềm vui lớn cho mỗi cặp vợ chồng. Nhưng nuôi con có lẽ cũng là công việc khó khăn nhất, mất nhiều công sức nhất.

Cụ bà người Nhật sống hạnh phúc trở thành hình mẫu lý tưởng cho nhiều cô gái trẻ

Bà Yoriko nghĩ: Nếu ngôi nhà có những mùi thơm tỏa ra, con cái tự nhiên phát triển thành những đứa trẻ tốt.

Kết đau lòng của nữ đại gia sau khi vào khách sạn với huấn luyện viên gym

Trước khi tử vong, nạn nhân có mối quan hệ tình cảm với anh chàng huấn luyện viên gym.

Giấu chuyện mắc bệnh tim, người phụ nữ hối hận sợ hai mẹ con không qua khỏi

Chị Linh muốn giữ con và sinh thường nên giấu bác sĩ chuyện mình mắc bệnh tim. Đến lúc vào phòng sinh, người phụ nữ này cảm thấy hối hận, lo lắng hai mẹ con không qua khỏi.