Kỉ niệm với NGND Lê Hải Châu - người thầy của nhiều tài năng Toán học

Trong ký ức của nhà Toán học Ngô Việt Trung, NGND Lê Hải Châu là một trong những người đã gợi mở cho ông tình yêu với Toán học.

Nhà giáo Nhân dân (NGND) Lê Hải Châu, nguyên chuyên viên cấp cao Vụ Giáo dục Trung học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) vừa qua đời ở tuổi 97.

Ông là tác giả của nhiều cuốn sách giáo khoa môn Toán, từng phụ trách công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi Toán của Bộ GD-ĐT và là người gắn bó với các đoàn học sinh Việt Nam tham dự Olympic Toán quốc tế (IMO) từ những ngày đầu.

{keywords}

Thầy Lê Hải Châu và thầy Phan Đức Chính với đội tuyển Việt Nam tham dự IMO 1974

GS Ngô Việt Trung cho biết ông gặp nhà giáo Lê Hải Châu lần đầu khi Viện Toán được phân công chấm bài các cuộc thi quốc gia những năm 1979-1982 để chọn đội tuyển thi Toán quốc tế.

Tuy nhiên, GS Ngô Việt Trung đã biết đến nhà giáo Lê Hải Châu từ khi ông mới là cậu học trò lớp 2, lớp 3 qua cuốn sách “Toán học vui”.

“Khi nhỏ tôi ở với ông bác ở thị xã Phủ Lý, Hà Nam. Thời đó sách rất hiếm. Bác tôi vốn là một giáo viên tiểu học nên quan tâm tìm sách về cho con cháu đọc.

Khi tôi học lớp 2 hay lớp 3 gì đó, tôi được đọc cuốn "Toán học vui" của Lê Hải Châu. Tôi rất thích cuốn này vì có thể đem các bài toán trong đó đi loè các bạn cùng lớp kiểu mày tự nghĩ ra một con số, làm vài con tính rồi cho biết kết quả là đoán được con số. Cuốn sách giải thích cặn kẽ nên tôi hiểu được, có thể theo đó nghĩ ra các bài toán tương tự. Sau đó tôi có thói quen đọc tất cả sách giáo khoa khi mới khai giảng cho đến khi nào hiểu thì thôi. Vì thế tôi học toán rất dễ dàng. Tôi giữ được cách học này khi lên học đại học, tự đọc là chính, đến lớp chỉ để biết mình phải học gì”.

Theo GS Ngô Việt Trung, cùng với việc là tác giả nhiều cuốn sách toán dành cho học sinh và với vai trò là người điều phối việc ra đề, chấm thi và huấn luyện đội tuyển thi Olympic Toán quốc tế một thời gian dài, nhà giáo Lê Hải Châu có vai trò lịch sử nhất định trong phát triển Toán học ở Việt Nam.

GS Trung cho biết khi ông còn nhỏ, sách tham khảo rất hiếm. Và nếu có, đó là những cuốn sách viết công phu, gợi mở lòng yêu Toán.

“Sách tham khảo bây giờ thường chủ yếu là luyện thi, luyện giải toán chứ không gợi mở được lòng yêu toán. Viết sách tham khảo mà truyền được cảm hứng rất khó, nhưng những cuốn sách của nhà giáo Lê Hải Châu cũng như một số cuốn khác như "Giải Toán như thế nào" và "Toán học và những suy luận có lý" của nhà toán học Hungary Polya do Hoàng Chúng, Lê Đình Phi và Nguyễn Hữu Chương dịch… đã làm được điều đó. Đọc các cuốn sách này tôi mới ngộ ra là Toán học rất đẹp và kỳ lạ, có thể nhìn một bài toán bằng nhiều cách hoàn toàn khác nhau. Từ đó trở đi, mỗi khi giải các bài toán tôi luôn cố gắng tìm cách giải đẹp nhất. Cái đó rất hữu ích khi làm nghiên cứu vì chỉ khi mình phát hiện ra bản chất vấn đề thì mới có lời giải đẹp. Trong Toán học thì nêu ra được bản chất vấn đề quan trọng hơn là giải được bài toán”.

Còn TS Lê Bá Khánh Trình - người từng được NGND Lê Hải Châu dẫn đi thi Olympic Toán Quốc tế IMO 1979 ở Anh, đoạt giải Nhất với số điểm tuyệt đối 40/40, đồng thời đoạt giải đặc biệt về lời giải độc đáo, nhớ lại NGND Lê Hải Châu là người thầy mẫu mực.

Trong ký ức của TS Lê Bá Khánh Trình, NGND Lê Hải Châu có rất nhiều điều đáng để mọi người học hỏi. Đầu tiên ông là người nghiêm chỉnh trong công việc, tất cả mọi chuyện liên quan đến công việc đều được ông sắp xếp chu đáo, tỉ mỉ, chỉn chu.

Thứ hai, NGND Lê Hải Châu cũng có khả năng ngoại giao rất tốt. “Năm đó mẹ tôi từ Huế ra Hà Nội để gặp thầy Châu. Sau cuộc gặp mẹ tôi khen thầy Châu là người lịch thiệp, giao tiếp vui vẻ. Thầy Châu luôn động viên học trò. Khi chúng tôi làm bài xong ông luôn động viên, hỏi han. Những lời nói của ông đi vào lòng người. Sau này khi dẫn học sinh đi thi tôi cũng học hỏi điều này từ thầy, luôn động viên học sinh của mình"- TS Khánh Trình kể.

TS Lê Bá Khánh Trình nhớ ông gặp NGND Lê Hải Châu ở vòng 2 thi chọn đội tuyển IMO năm 1979. Lúc này NGND Lê Hải Châu đạp xe đến đưa đề cho ông và các học sinh. Những đề thi của NGND Lê Hải Châu luôn được khai thác từ những đề thi trên thế giới và được bảo mật kỹ. Sau khi chọn được đội tuyển, TS Khánh Trình ra Hà Nội ôn thi và NGND Lê Hải Châu là người phụ trách. Không chỉ lo việc ôn luyện bồi đắp kiến thức cho học sinh, NGND Lê Hải Châu còn quan tâm đến chuyện ăn, ở của các thành viên trong đoàn.

Một kỷ niệm sâu sắc mà TS Khánh Trình ghi nhớ, đó là năm 1979 khi đó đoàn IMO của Việt Nam đi thi ở Anh. Các thành viên dự thi hơi xuề xoà, trên mặc áo vét nhưng dưới lại đi dép xăng - đan. NGND Lê Hải Châu đã phê bình. “Theo ông chúng tôi cần phải ăn mặc lịch sự, đây cũng là một trong những kỹ năng ngoại giao chứ không phải dễ dãi, xuề xoà”- TS Khánh Trình kể.

TS Lê Bá Khánh Trình nhìn nhận, NGND Lê Hải Châu có sức hút rất lớn với học trò. Đó là lúc cần nghiêm khắc thì nghiêm khắc, khi nhẹ nhàng thì nhẹ nhàng, gần gũi. Sau này khi TS Lê Bá Khánh Trình công tác ở miền Nam, hai thầy trò ít có cơ hội gặp nhau, nhưng mỗi khi có cơ hội gặp lại cả hai thầy trò đều ôm nhau, trò chuyện rất vui vẻ, nhắc lại những kỷ niệm ngày trước.

Phương Chi - Lê Huyền

GS Phan Đình Diệu: "Chiều dài nào cho đất nước?"

GS Phan Đình Diệu: "Chiều dài nào cho đất nước?"

"Bởi tự rất xa nhìn cái gần mới thật" - Từ bờ Tây của Đại Tây Dương, GS Phan Đình Diệu đã "bao lần gọi tên đất nước" và canh cánh bên lòng câu hỏi "Liệu sẽ là chiều dài nào cho đất nước?".

Nhà toán học "vô hạn chiều" Phan Đức Chính

Nhà toán học "vô hạn chiều" Phan Đức Chính

“Người thầy trung bình chỉ biết nói, người thầy giỏi biết giải thích, người thầy xuất chúng biết minh hoạ, người thầy vĩ đại biết cách truyền cảm hứng” - William A. Ward.

Người Việt trẻ làm toán ở Mỹ rất triển vọng

Người Việt trẻ làm toán ở Mỹ rất triển vọng

 Giáo sư (GS) Vũ Hà Văn cho biết, mặc dù còn chưa nhiều nhà toán học người Việt nhận được những giải thưởng quốc tế, nhưng người trẻ Việt làm toán ở Mỹ rất triển vọng.

 

tin nổi bật

Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 năm 2023

Để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi vào lớp 10, học sinh có thể thử sức với các đề thi thử nhằm làm quen dạng thức đề. Qua đó cũng rèn tâm lý làm bài, cân đối thời gian và thêm tự tin khi bước vào thi chính thức.

Kỷ luật cô giáo bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp

Nữ giáo viên Trường THPT Hai Bà Trưng từng bị nam đồng nghiệp 'khoá tay', đuổi ra khỏi lớp trước sự chứng kiến của hàng chục học sinh vừa bị kỷ luật khiển trách về mặt Đảng.

Đăng ký thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia Hà Nội 'gặp khó' vì nghẽn mạng

Nhiều thí sinh đã không thể để đăng ký thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội trong ngày bắt đầu mở cổng hệ thống bởi lý do nghẽn mạng.

Tin đồn thú vị thời đi học của nữ diễn viên đình đám Harry Potter

Nữ diễn viên Emma Watson trở thành nhân vật truyền cảm hứng, thành công cả trên lĩnh vực nghệ thuật và học thuật. Ở tuổi 32, cô đã trở thành triệu phú đáng ngưỡng mộ.

Giáo dục không cần lo lắng vì ChatGPT

Những ngày qua, cộng đồng háo hức trải nghiệm ChatGPT, công cụ này nhanh chóng tạo ra cơn sốt trên toàn cầu, đa số đều chung nhận định đây là công cụ thông minh và hữu ích, nhất là trong lĩnh vực giáo dục.

Bịa chuyện mắc ung thư, nữ sinh lừa đảo gần 900 triệu tiền từ thiện

Cảnh sát cho biết một nữ sinh 19 tuổi ở bang Iowa (Mỹ) đã bị buộc tội lừa đảo hơn 37.000 USD (gần 900 triệu VNĐ) từ hàng trăm nhà từ thiện. Cô này nói dối bản thân bị bệnh ung thư tuyến tụy và có một khối u 'cỡ bằng quả bóng đá'.

Vì sao chứng chỉ IELTS ngày càng được ưa chuộng?

Vì sao chứng chỉ IELTS trở thành một tấm vé thông hành giá trị và thí sinh cần lưu ý gì khi vào phòng thi IELTS... là những câu hỏi được Giám đốc Hội đồng Anh tại Việt Nam giải đáp.

Vị chính khách nào của Việt Nam từng thẳng thừng từ chối giải Nobel?

Năm 1973, một vị chính khách của Việt Nam đã được Ủy ban Nobel trao giải Nobel Hòa bình. Tuy nhiên, ông đã quyết định từ chối nhận giải thưởng này.

Có nên đến "lò" luyện thi đánh giá năng lực?

Khi kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy có xu hướng được nhiều trường sử dụng để tuyển sinh đại học, không ít thí sinh liền cấp tốc tìm “lò” luyện thi.

Giáo viên giỏi phải do học sinh suy tôn

Câu hỏi 'Thế nào là một giáo viên giỏi?' tưởng chừng đơn giản nhưng thực tế lại là một câu vô cùng khó trả lời. Theo tôi, hiện nay đang có một sự nhầm lẫn rất lớn trong việc đánh giá giáo viên giỏi.

Lừa phụ huynh cho con ở trường muộn để dạy kèm, thầy giáo 'dâm ô' với nữ sinh 12 tuổi

Một giáo viên ở bang Florida (Mỹ) bị bắt vì cáo buộc quan hệ tình dục nhiều lần ngay trong lớp học với một học sinh 12 tuổi.

Người phụ nữ thay đổi hoàn toàn quan điểm của con người về vũ trụ

Ngô Kiện Hùng là một trong những nhà vật lý hạt nhân có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ XX. Giới vật lý đặt cho bà biệt danh 'bà hoàng nghiên cứu hạt nhân' hay 'đệ nhất phu nhân vật lý'.

Chuyện khó tin nhất ở trường học: chú mèo đến lớp còn đều đặn hơn cả học sinh

Room 8 xuất hiện trong suốt các học kỳ tại một trường tiểu học ở Los Angeles, chiếm được tình cảm của mọi người và trở thành một trong những chú mèo dễ thương nhất mọi thời đại.

Sự nguy hiểm của ChatGPT

Đâu là mối nguy hiểm của ChatGPT, mô hình hội thoại dựa trên trí tuệ nhân tạo đang trở thành xu hướng?

Ai từng là hầu gái trở thành nhà khoa học nổi tiếng thế giới?

Từ một bà mẹ đơn thân sống bằng nghề giúp việc, người phụ nữ này đã trở thành nhà khoa học nổi tiếng tại Đài thiên văn Harvard, sau đó là cả thế giới.