Khoảng 90% giá trị của một chiếc máy sản xuất chip tại Hà Lan không nằm ở nhà sản xuất cuối cùng, mà đến từ mạng lưới các doanh nghiệp cung ứng phía sau. Con số này cho thấy một thực tế quan trọng: công nghiệp bán dẫn không chỉ là cuộc chơi của những “ông lớn” chế tạo thiết bị, mà là sân chơi rộng mở cho hàng nghìn doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng. Đây cũng chính là không gian mà Việt Nam có thể từng bước gia nhập, nếu đi đúng hướng và xây dựng được hệ sinh thái hỗ trợ đủ mạnh.
Bài học từ Hà Lan: Sức mạnh nằm ở chuỗi cung ứng
Mới đây, tại diễn đàn “Cơ hội cho chuỗi cung ứng của Việt Nam tham gia vào sản xuất thiết bị bán dẫn”, trong khuôn khổ Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam 2025 diễn ra ngày 7–8/11, ông Kees Van Baar, Đại sứ Hà Lan tại Việt Nam cho biết Hà Lan hiện là một trong những quốc gia tiên phong của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Trung bình, khoảng 85% mạch tích hợp (IC) trong các thiết bị điện tử trên thế giới được sản xuất bằng các loại máy móc được thiết kế và chế tạo tại Hà Lan.
Theo ông Kees Van Baar, thành công này không đến từ một doanh nghiệp đơn lẻ, mà là kết quả của cả một hệ sinh thái công nghiệp phát triển bền vững, dựa trên năng lực kỹ thuật chính xác cao, đầu tư mạnh mẽ cho nghiên cứu – phát triển (R&D) và môi trường đủ hấp dẫn để thu hút, giữ chân nhân tài công nghệ.
Điểm đáng chú ý là trong ngành công nghiệp bán dẫn Hà Lan, sản xuất thiết bị được xem là “xương sống” của toàn bộ hệ sinh thái. Tuy nhiên, nhà sản xuất thiết bị chỉ đóng vai trò trung tâm kết nối, còn phần lớn giá trị được tạo ra bởi các doanh nghiệp vệ tinh trong chuỗi cung ứng. Khoảng 90% giá trị của một chiếc máy sản xuất chip đến từ các nhà cung ứng nhiều tầng, hoạt động trong các lĩnh vực đa dạng như gia công kim loại chính xác, cơ khí, cơ điện tử, quang học, vật liệu, phần mềm và dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu.
Từ thực tiễn đó, Đại sứ Hà Lan cho rằng việc hiểu đúng cấu trúc ngành bán dẫn sẽ mở ra cơ hội mới cho Việt Nam. Khi năng lực sản xuất được cải thiện song hành với sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, đặc biệt là trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia đã và đang đặt cơ sở sản xuất tại Việt Nam.
Ông Kees Van Baar cũng nhận định, những khoản đầu tư gần đây của các doanh nghiệp Hà Lan và quốc tế vào lĩnh vực bán dẫn tại Việt Nam cho thấy sức hấp dẫn ngày càng rõ nét của thị trường này. Tuy vậy, để duy trì và mở rộng đà tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái thiết kế, cải thiện khung pháp lý, xây dựng cơ chế “một cửa” hiệu quả hơn, đồng thời nâng cấp hạ tầng, nhất là năng lượng và dịch vụ số.
Theo Đại sứ Hà Lan, việc củng cố ngành bán dẫn Việt Nam không chỉ mang lại lợi ích cho Việt Nam, mà còn góp phần đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo giá trị chung cho nhiều quốc gia. Trên tinh thần đó, Hà Lan sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác chặt chẽ với Việt Nam để cùng phát triển ngành công nghiệp chiến lược này.
Gợi mở cho Việt Nam: Từ chính sách đến hành động
Ở góc độ trong nước, ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cho biết Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt. Đây không chỉ là ưu tiên phát triển, mà còn là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
Thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm tạo nền tảng cho sự phát triển của ngành bán dẫn, trong đó có Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chiến lược quốc gia phát triển ngành công nghiệp bán dẫn; cùng các chương trình quốc gia về phát triển nguồn nhân lực, hạ tầng số và tăng trưởng xanh.
Trên cơ sở đó, NIC đang đóng vai trò đầu mối trong việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho ngành bán dẫn. Trung tâm hiện triển khai chương trình đào tạo nhân lực bán dẫn với mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 50.000 kỹ sư, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đồng thời, NIC phối hợp với Hiệp hội Bán dẫn toàn cầu (SEMI) tổ chức Triển lãm ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam, hỗ trợ Việt Nam tăng cường hiện diện tại các diễn đàn bán dẫn quốc tế.
Theo ông Vũ Quốc Huy, Chính phủ Việt Nam và Bộ Tài chính luôn cam kết xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, thông qua các chính sách hỗ trợ thiết thực và tăng cường hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp. Những nỗ lực này đang tạo ra cơ hội tích cực để ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam từng bước phát triển và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng để tận dụng hiệu quả các cơ hội đó, Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa đầu tư cho R&D. Bà Nguyễn Phương Ly, Giám đốc dự án Viện Tony Blair tại Việt Nam nhận định, nghiên cứu và phát triển chính là nền tảng để doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực công nghệ, từng bước tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn của ngành bán dẫn.
Theo bà Ly, vai trò dẫn dắt của Nhà nước là yếu tố then chốt, đặc biệt trong việc hoàn thiện cơ chế hỗ trợ tài chính cho R&D và phát triển nhân tài. Song song với đó, Việt Nam cần xây dựng đội ngũ nhân lực vượt trội cho ngành bán dẫn, thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và hệ thống giáo dục – đào tạo.
Từ câu chuyện của Hà Lan có thể thấy, con đường phát triển ngành công nghiệp bán dẫn không nhất thiết phải bắt đầu bằng những nhà máy chế tạo chip khổng lồ, mà có thể đi từ việc xây dựng chuỗi cung ứng vững chắc, phát huy thế mạnh của doanh nghiệp nội địa. Với định hướng chính sách đúng đắn, nguồn nhân lực trẻ và sự tham gia ngày càng sâu của khu vực tư nhân, Việt Nam đang đứng trước cơ hội thực sự để từng bước khẳng định vị trí trong hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu.
Hiệp Nguyễn
.svg){kind=icon}
