Linus Torvalds - Thiên tài hào hiệp

Thoạt nhìn, Linus Torvalds giống như một thư ký văn phòng với mái tóc nâu lòa xòa, khuôn mặt rộng mở, nụ cười hiền hòa luôn thường trực trên môi và trang phục thể thao giản dị với chiếc áo phông màu trắng, loại áo thường được phát miễn phí tại các sự kiện Linux. Nhưng ẩn sau vẻ ngoài giản dị đó là một nhân vật "sinh ra để làm cách mạng".

Người góp phần thay đổi thế giới

Năm 2005, Linus Torvalds xuất hiện trong danh sách “Những người hùng thế kỷ” do tạp chí Time của Mỹ bình chọn, bên cạnh những tên tuổi khác như Bill Gates, công nương Diana… Theo Time, Torvalds xứng đáng là người hùng bởi khi mới 21 tuổi, ông đã viết ra phần mềm thay đổi cả thế giới.

Năm 1991, chàng sinh viên ngành công nghệ thông tin của Đại học Helsinki (Phần Lan), Linus Torvalds đã viết hệ thống điều hành riêng có tên Linux. Khi phát minh Linux, Torvalds có một quyết định khác biệt nhưng đầy ý nghĩa so với nhiều nhà sáng tạo công nghệ khác: Thay vì tìm cách hưởng lợi bằng cách giữ độc quyền phát minh của mình, ông đã chia sẻ mã nguồn Linux với bất kỳ ai muốn có nó. Tuy nhiên, theo thỏa thuận, người sử dụng được tự do cải tiến hệ điều hành này với điều kiện là những cải tiến đó cũng tiếp tục được chia sẻ.

Nhờ phương pháp tiếp cận đặc biệt mà Linus Torvalds đề ra, Linux đã thu hút được rất nhiều tài năng phần mềm tham gia phát triển, cải tiến và nâng cấp nền tảng này với nhiều tính năng mới, tạo nên một hiện tượng “Phong trào nguồn mở”.

Ngày nay, hàng triệu lập trình viên từ khắp nơi trên thế giới đang làm việc ngày đêm để cải tiến Linux, làm cho nó trở thành một dự án cộng tác lớn nhất trong lịch sử thế giới. Torvalds vẫn là người chủ đạo vì ông là người cuối cùng phê duyệt những thay đổi đối với Linux.

Sở thích một thời của Torvalds nay đã phát triển thành Tập đoàn Linux (Linux Inc.) và hiện tại, Torvalds an tâm với vị trí của mình ở Phòng Thí Nghiệm Phát Triển Phần mềm nguồn mở (OSDL), nơi đã cùng thăng trầm với Linux. Thành lập năm 2000 bằng nguồn tài trợ từ các công ty kỹ thuật, trong đó có Intel và HP, mục tiêu hoạt động của OSDL là mở rộng cộng đồng sử dụng Linux bằng cách tài trợ cho các phòng thí nghiệm để phát triển và kiểm thử sản phẩm.

Một thiên tài hào hiệp

Sau khi Linux nổi tiếng, công chúng ngày càng chú ý đến đời sống riêng tư của Torvalds. Khi Torvalds bước chân đến Thung lũng Silicon, Microsoft đã là gã khổng lồ thống trị thế giới công nghệ thông tin. Giới báo chí dành không ít giấy mực để so sánh Torvalds, người bị coi là “thờ ơ với sự giàu có” khi không tính một xu cho phát minh của mình, với Bill Gates, người trở nên giàu có nhờ hệ điều hành Windows độc quyền. Thực ra, chính Torvalds cũng góp phần vào câu chuyện này khi từ chối mức lương 10 triệu USD của một công ty phân phối Linux mặc dù những năm đầu ở Silicon Valley, cuộc sống của gia đình ông không lấy gì làm khấm khá.

Dù “thờ ơ” với tiền bạc, Linus Torvalds luôn giữ vững quan điểm “chỉ những gì tốt nhất mới được lựa chọn” - nguyên tắc số 1 trong công việc của ông. Torvalds không bao giờ vì sức ép tài chính mà lựa chọn một sản phẩm xoàng. Dan Frye, Giám đốc Trung tâm công nghệ Linux của IMB nhận xét: "Torvalds chỉ quyết định thêm các thành phần vào Linux nếu thấy nó có thiết kế rõ ràng, chất lượng tốt, dễ bảo trì và quan trọng hơn cả là đáp ứng được nhu cầu của đông đảo người dùng cuối".

Ngay cả nhân sự cho dự án phát triển Linux cũng vậy. Ban đầu là một tập hợp của những tài năng, Linux hiện nay vẫn hoạt động theo cơ chế như vậy. Trong một thế giới mà mọi người đều có thể có các đoạn mã được tung ra, chỉ những chuyên gia hạng cao và chỉ những lập trình viên giỏi nhất mới có thể trở thành trợ lý của Torvalds. Ông giải thích: “Các cộng sự của tôi được chọn lựa, nhưng không phải do tôi”.

Vị lãnh đạo âm thầm nhưng quyền lực

Một trong những điểm làm nên sự khác biệt của Linux Inc. so với các công ty truyền thống khác là Torvalds không có vẻ gì giống một người lãnh đạo. Ông ít khi xuất hiện trước công chúng và hầu như để mọi người tự xác định các mức ưu tiên phát triển. Khi có người đưa ra cải tiến tốt, ông sẽ dẫn dắt họ.

Havoc Pennington, một nhà phân phối Linux của Red Hat nói: “Linux có sức mạnh nhưng Torvalds không xây dựng sức mạnh đó bằng mệnh lệnh. Ông có quyền lực nhờ được mọi người tin tưởng. Một khi Torvalds đưa ra những quyết định đúng đắn, người ta sẽ không rời xa ông”.

Bất chấp phong cách hơi thụ động, Torvalds vẫn là một thủ lĩnh mạnh mẽ. Ông đứng trung lập một cách thận trọng, không bao giờ đứng về một công ty nào để chống lại công ty khác. Ông chú trọng vào tiến trình phát triển mã nguồn mở. Khi đó, ông chỉ yêu cầu chất lượng cao trong công việc. Mọi việc phải được giải quyết tốt với nguồn lực tối thiểu.

Kết quả là Linux có rất ít lỗi mà tin tặc có thể khai thác. Đây là một lợi thế so với Windows - hệ điều hành thường xuyên bị hacker nhòm ngó - đa phần bởi vì nó được sử dụng rộng rãi, nhưng cũng một phần do Windows có những khe hở mà Linux không có.

Larry Augustin, nhà đầu tư của hãng đầu tư mạo hiểm Azure Capital Partners, đồng thời là thành viên của OSDL, nói: “Linus Torvalds thiết lập được một tầm nhìn thuyết phục và truyền cảm hứng cho mọi người đi theo. Đó là sự lãnh đạo bằng minh chứng, chứ không phải thông qua lý thuyết cường điệu”.

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 148 ra ngày 12/12/2011.