Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời

Bà Liên vẫn cười khi nhà báo đưa quan điểm cho rằng bà vẫn dạy cậu con trai út cách chơi nhạc. "Ồ không, hiện nay Sơn là thầy dạy của tôi ấy chứ!" Sơn ngắt lời: "Chúng tôi chơi đàn cho nhau thưởng thức" .
Dù ở tuổi 92, bà Liên vẫn thật đẹp lão. Đôi lông mày được cẩn thận tỉa y như hai vầng trăng lưỡi liềm nhỏ, móng tay đươc cắt gọn gàng. Bà đeo một đôi khuyên ngọc trai sang trọng.

Người phụ nữ truyền bá piano


Bà nói tiếng Anh với một giọng đặc trưng của người Pháp nói tiếng Anh, phàn nàn vì mình không còn nghe rõ như xưa nữa. Bà cười và xin lỗi vì khả năng nói tiếng Anh- Mỹ còn chưa thuần thục lắm, bà đề nghị phóng viên người Mỹ phỏng vấn bà bằng tiếng Việt, hoặc tiếng Nga, hay tiếng Ba Lan, thậm chí cũng có thể bằng tiếng Séc.

Mẹ Đặng Thái Sơn, bà Thái Thị Liên vẫn chơi đàn ở tuổi 92. Ảnh: Thế giới và Việt Nam.
Bà có một tuổi thơ sung sướng tại thành phố Sài Gòn. Bà bắt đầu học piano từ năm 4 tuổi và là con gái của kỹ sư người Việt được đào tạo tại phương Tây. Cụ thân sinh ra bà khuyến khích con cái nói tiếng Pháp và yêu thích nghệ thuật (các bức tranh của Picasso) cũng như chơi đàn dương cầm. Khi trưởng thành, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên của Việt Nam tốt nghiệp xuất sắc tại Học viện âm nhạc Praha tại Cộng hòa liên bang Séc.

Nhưng sau đó, bà cũng cùng đối mặt với những khó khăn của cả dân tộc Việt Nam khi kết hôn với một nhà cách mạng- người đã chiến đấu cùng với chủ tịch Hồ Chí Minh giải phóng nước nhà khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp.

"Cuộc hành trình của tôi từ Praha về Việt Nam là một cuộc hành trình đầy chông gai và thử thách. Năm 1951, tôi cùng con gái mới 22 tháng tuổi phải đi bộ một quãng đường 110km vào ban đêm để đến cơ sở Cách mạng tận rừng sâu. Chúng tôi mất 3 tháng mới đến nơi khi mà lòng bàn chân nổi đầy mụn nước vì phỏng rộp.”

Ba tháng tiếp theo, bà vẫn sống trong căn cứ bí mật, nơi lần đầu tiên bà gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà quân sự đại tài của Việt Nam- những con người kiệt xuất đã lãnh đạo quân dân ta chiến thắng 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và sau này là chống Mỹ.

Sau đó, bà đã hạ sinh một bé trai chỉ sáu tháng sau khi chồng bà mất vì căn bệnh lao quái ác. Nó cũng là thời gian duy nhất trong cuộc đời mà bà không chơi đàn.

Bà đã im lặng chờ đợi đến năm 1954, khi bà lại có thể tìm thấy sự khuây khỏa khi chơi nhạc Chopin. Bà tiếp tục được chính quyền cử đi tu nghiệp tại Bắc Kinh dòng nhạc cách mạng, dân gian. Âm nhạc của bà là nguồn động viên tinh thần to lớn cho quân đội Cộng sản chiến đấu chống thực dân Pháp trong trận Điện Biên Phủ lừng lẫy, cuối cùng dẫn đến độc lập nước nhà.

"Khi lần đầu tiên lại thấy cây đàn piano, tôi đã rất hạnh phúc", bà bồi hồi,"Tôi đã chơi cả đêm mà không thể ngừng lại."

Thành lập trường âm nhạc

Không làm mất lòng tin của cả dân tộc, Sơn trở thành nghệ sĩ châu Á đầu tiên giành chiến thắng trong cuộc thi uy tín tại Ba Lan. Kết quả đã gây sốc cho nhiều người vào thời điểm đó, nhưng con đường sự nghiệp của Sơn đã bắt đầu.

Bà Liên trở lại Việt Nam để thành lập một trường học âm nhạc tại Hà Nội. Bà kết hôn lần thứ hai với một nhà cách mạng, cũng là một nhà thơ lãng mạn và họ đã sinh ra Sơn trước khi bắt đầu cuộc chiến lâu dài của cả dân tộc, cuộc chiến tranh với đế quốc Mỹ.  

Họ sơ tán toàn bộ trường học về vùng nông thôn - bao gồm tất cả các cây đàn piano. Sau khi trở về Hà Nội trong một khoảng thời gian ngắn, mọi thứ có vẻ yên bình hơn. Nhưng  không được bao lâu, máy bay B-52  của Mỹ dội bom tàn phá thành phố 12 ngày đêm vào tháng 12 năm 1972.   

"Chúng tôi là người Việt Nam, chúng tôi không sợ cái chết," bà nói. "Đó là lý do tại sao chúng tôi giành chiến thắng."

Năm 1980, chỉ 5 năm sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc với phía Bắc và phía Nam Việt Nam thống nhất bởi Đảng Cộng sản, bà Liên đến Thủ đô Warsaw của Ba Lan cùng với Sơn (lúc đó 22 tuổi) để phiên dịch cho anh trong cuộc thi piano Chopin quốc tế.  
Đặng Thái Sơn cho biết đó là điều đáng trân trọng, vì sau chuyến viếng thăm của giáo viên Xô-Viết dạy piano tới ngôi làng anh đang tạm trú, nghe anh chơi đàn, phát hiện ra tài năng, anh đã được chính quyền gửi đi du học tu nghiệp tại Mat-xcơ-va. Dù trước đó, cha anh phản bội lại Cách Mạng, trở thành một người chống Cộng, làm mất lòng nhân dân, bất đồng chính kiến với lãnh đạo Hà Nội.

Không làm mất lòng tin của cả dân tộc, Sơn trở thành nghệ sĩ châu Á đầu tiên giành chiến thắng trong cuộc thi uy tín tại Ba Lan. Kết quả đã gây sốc cho nhiều người vào thời điểm đó, nhưng con đường sự nghiệp của Sơn đã bắt đầu. Và mẹ anh vẫn bên cạnh anh sau khoảng thời gian ngắn hai người tạm xa nhau khi anh đi tu nghiệp.

“Người thầy” của mẹ


Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn.

Sơn, bây giờ 53 tuổi, là nghệ sĩ quốc tế duy nhất của Việt Nam, thực hiện buổi hòa nhạc trên toàn cầu cùng với các nghệ sĩ nổi tiếng như Yo-Yo Ma. Anh được công nhận là một trong những sứ giả âm nhạc Chopin trên thế giới .

Ở Việt Nam, Sơn là một ngôi sao nổi tiếng. Thế hệ trẻ sau chiến tranh biết đến khuôn mặt và âm nhạc anh qua các phương tiện thông tin đại chúng. Bà Liên vẫn cười khi nhà báo đưa quan điểm cho rằng bà vẫn dạy cậu con trai út cách chơi nhạc.  

"Ồ không, hiện nay Sơn là thầy dạy của tôi ấy chứ!" bà vừa cười vừa nói. Sơn ngắt lời: "Chúng tôi chơi đàn cho nhau cùng thưởng thức" .

Bà Liên dành khoảng nửa năm sống tại Montreal, Canada, nơi bà sống với Sơn và có thể nói tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ của mình. Phần thời gian còn lại, bà ở Hà Nội với con gái của bà, chị Trần Thu Hà, người đã tốt nghiệp với bằng tiến sĩ từ Nhạc viện Tchaikovsky ở Mat- xcơ- va. Hiện tại, chị là Hiệu trưởng của Học viện quốc gia âm nhạc tại Hà Nội.

Người con trai khác của bà, anh Trần Thanh Bình, là một nghệ sĩ cello sống ở Hà Nội. Anh là một trong những kiến trúc sư triển vọng của nước  nhà. Anh đã thiết kế phòng hòa nhạc 800 chỗ ngồi để vinh danh mẹ mình. Phòng nhạc dự kiến sẽ mở cửa vào mùa thu này.

Bà Liên đã thực hiện buổi hòa nhạc solo 5 năm trước tại Nhà hát lớn khi bà 87 tuổi, với sự hiện diện của khoảng 1.800 học sinh đang theo học tại Học viện quốc gia âm nhạc cùng 200 giảng viên giảng dạy. Huyền thoại mang tên bà còn sống mãi.

Thậm chí đến tận giờ đây, khi những ngón tay nhỏ bé nhăn nheo của bà lướt duyên dáng trên các phím dương cầm, căn phòng tràn đầy những âm thanh tươi đẹp – bản nhạc Chopin được cất lên từ một thời đạn bom, một thời hòa bình từ một người phụ nữ tài năng lỗi lạc.  

Nhiệm vụ sư phạm âm nhạc của bà Liên vẫn chưa kết thúc vì học trò mới nhất của bà là cô cháu gái 6 tuổi vẫn ngày đêm luyện chơi dương cầm.

Niềm đam mê bất diệt dành cho âm nhạc của gia đình nghệ sĩ Thái Thị Liên dường như chưa bao giờ kết thúc.

Phương Thảo
(dịch từ The Washington Post)

tin nổi bật

Vào Huế thực tế, nam sinh viên Học viện Báo chí bị sóng biển cuốn mất tích

Từ Hà Nội đi thực tế tại Huế, đoàn sinh viên Học viện Báo chí và tuyên truyền về biển Thuận An chơi thì 1 người bị sóng cuốn ra xa.

Niềm vui bất ngờ của nữ sinh từng khóc nhiều đêm sau khi đỗ đại học

Nỗi lo không có tiền để học đại học của nữ sinh Phạm Thị Tú Nguyên (Bến Tre) đã vơi bớt nhờ suất học bổng “Nâng bước thủ khoa 2022” do báo Tiền Phong và Quỹ hỗ trợ tài năng trẻ Việt Nam trao tặng hôm nay.

Loạt sai sót của trường bị phụ huynh tố vận động xã hội hóa hơn 300 triệu

Nguồn tin của VietNamNet cho biết, Sở GD-ĐT Cà Mau đã có thông báo kết quả xác minh nội dung đơn yêu cầu từ phụ huynh học sinh Trường THCS-THPT Tân Lộc (huyện Thới Bình) liên quan đến vụ vận động thu tiền xã hội hóa.

Nữ sinh lớp 11 bị nhóm bạn đánh tụ máu mắt

Trường THPT Cao Thắng (xã Sơn Tây, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh) đang phối hợp với công an làm rõ việc một nữ sinh lớp 11 bị nhóm bạn đánh tụ máu mắt.

Phụ cấp giáo viên có thể tăng 100%, riêng chi cho mầm non thêm 4 nghìn tỉ/năm

Bộ GD-ĐT đề xuất phụ cấp nhà giáo ở mức 25-100% tùy đối tượng, trong đó riêng đối với 200 nghìn giáo viên mầm non ở vùng khó, mức hỗ trợ dự kiến tăng thêm 4.032 tỉ đồng/năm.

TP.HCM có 91 cơ sở giáo dục có gói thầu, dự án liên quan AIC

Thực hiện chỉ đạo của Thanh tra TP.HCM, Sở GD-ĐT đang rà soát, kiểm tra các dự án, gói thầu mua sắm trang thiết bị ở các cơ sở giáo dục liên quan đến công ty cổ phần Tiến bộ quốc tế (AIC).

Nam sinh cứu người khỏi đường ray tàu hỏa được Bộ trưởng Giáo dục tặng bằng khen

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT vừa có quyết định tặng bằng khen cho em Hoàng Mạnh Chiến (học sinh lớp 7A2, Trường THCS Cẩm Thịnh, TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh) vì đã có hành động dũng cảm cứu người.

Nữ sinh lớp 10 hẹn nhau đánh hội đồng bạn cùng lớp

Do mâu thuẫn trong chuyện tình cảm riêng và từ phát ngôn trên mạng xã hội, nữ sinh lớp 10 ở Bà Rịa - Vũng Tàu đã hẹn gặp bạn cùng lớp giải quyết, sau đó dùng mũ bảo hiểm đánh hội đồng người này.

Trường đại học cho sinh viên nghỉ Tết Nguyên đán kỷ lục 40 ngày

Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) cho sinh viên nghỉ Tết Nguyên đán 2023 với thời gian 40 ngày

LG trao học bổng ‘Chung tay sẻ chia’ cho sinh viên tài năng

LG đồng hành với Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc (Kocham) tổ chức chương trình trao học bổng “Chung tay chia sẻ” năm 2022 nhằm tiếp sức và tạo động lực cho sinh viên Việt Nam tài năng.

'Thành tựu của tôi sau 2 tháng độc thoại với nữ sinh trầm cảm'

Đối với một giáo viên, điều đầu tiên cần làm là tiếp xúc để tìm hiểu học sinh, từ đó có đánh giá ban đầu về khả năng học tập của các em. Câu chuyện của nữ sinh bị trầm cảm ở lớp tôi là một ví dụ.

Lương giáo viên trên thế giới: Cao nhất 3 tỷ đồng/năm

Giáo viên không phải là người kiếm nhiều tiền nhất ở các nước, nhưng hầu hết trang trải đủ cho cuộc sống thường nhật bằng tiền lương nhận được.

Thầy giáo Toán được mệnh danh 'quyến rũ nhất thế giới' hiện làm gì?

Một khoảnh khắc chụp lén thầy giáo Pietro Boselli đã tạo bước ngoặt cuộc đời Boselli, khiến thầy được mệnh danh là giáo viên "quyến rũ nhất thế giới".

4 lĩnh vực tuyển sinh kém nhất trong 3 năm gần đây

Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, 4 lĩnh vực gồm Nông lâm nghiệp và thủy sản, Khoa học sự sống, Khoa học tự nhiên và Dịch vụ xã hội tuyển sinh kém nhất trong 3 năm gần đây.

Bộ GD-ĐT cân nhắc không xét tuyển đại học sớm năm 2023

Năm tới, Bộ GD-ĐT có thể không xét tuyển sinh ĐH, CĐ sớm như năm nay, mà tổ chức tất cả các phương thức cùng thời điểm với đợt xét tuyển căn cứ kết quả thi tốt nghiệp THPT.