Tháng 11/2013, Tuần báo Kinh tế Trung Quốc (China Economic Weekly) chạy trang bìa với hình ảnh vay mượn từ ảnh cổ động Thế chiến II song khắc phù hiệu của Cơ quan An ninh Mỹ (NSA). Kèm theo đó, tờ này chỉ đích danh “8 chiến binh” là 8 công ty Mỹ “không ngừng gián điệp Trung Quốc”.
Tạp chí cho rằng, Cisco, IBM, Google, Qualcomm, Intel, Apple, Oracle, Microsoft, xâm nhập sâu và xây dựng hạ tầng thông tin tối quan trọng tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong khi đó, Mỹ lại chặn đứng cơ hội của công ty Trung Quốc như Huawei và ZTE.
Động cơ Tuần báo Kinh tế Trung Quốc đưa ra thông tin này là khá rõ ràng: tờ báo thuộc sở hữu của báo Nhân dân, một cơ quan của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Thời điểm bài viết cũng đáng chú ý khi được đăng tải ngay sau khi tiết lộ của cựu nhân viên tình báo Mỹ Edward Snowden về chương trình do thám điện tử của NSA được phơi bày trên toàn cầu.
Kể từ đó, các tên tuổi nằm trong danh sách “8 chiến binh” sa vào hàng loạt rắc rối tại Trung Quốc, một trong các thị trường công nghệ lớn nhất thế giới. Mới nhất, Microsoft bất ngờ bị các quan chức phụ trách vấn đề độc quyền và doanh nghiệp viếng thăm.
Trong nhiều trường hợp, không rõ vì sao họ lại nằm trong tình thế này dù còn phải đối phó với nhiều khó khăn khác như kinh tế tăng trưởng chậm hay sự trỗi dậy của các hãng công nghệ nội sau hiệu ứng Snowden.
![]() |
Cùng nhìn lại tình hình làm ăn của “8 chiến binh” tại Trung Quốc trong thời gian qua:
Cisco
Tháng 11/2013, Tổng Giám đốc Cisco John Chambers cho biết kinh doanh tại Trung Quốc và các nước đang phát triển không thuận lợi. Hiệu ứng Snowden càng tăng thêm nhiều rắc rối cho Cisco cũng như các công ty khác tại đây. Trong giai đoạn 9 tháng kết thúc ngày 26/4, doanh thu từ thị trường này giảm 7% so với cùng kỳ năm trước song vẫn thấp hơn tỉ lệ sụt giảm tại Ấn Độ, Nhật Bản và Úc.
IBM
“Big Blue” không tiết lộ con số cụ thể tại Trung Quốc song tài liệu gần đây cho thấy doanh thu từ thị trường giảm hơn 19% trong quý I/2014 so với cùng kỳ năm 2013. Kết quả nhất quán với hai quý trước và cần thêm thời gian để phục hồi. Năm ngoái, IBM chỉ ra kinh tế yếu kém và nỗ lực cải cách kinh tế của Bắc Kinh khiến thị trường lung lay hơn, ảnh hưởng đến nhu cầu của công ty quốc doanh và người mua ở khu vực công.
Cùng lúc đó, IBM đang đàm phán bán lại mảng máy chủ cấu hình thấp cho Lenovo, giúp củng cố tham vọng của công ty Trung Quốc. IBM đã đánh mất thị phần máy chủ vào tay đối thủ nội trong vài quý gần đây một phần vì giá bán và yếu tố chính trị.
Tìm kiếm và các dịch vụ Google chập chờn tại Trung Quốc kể từ năm 2010 sau khi công ty gần như rút khỏi thị trường. Công ty cho biết không phát hiện bất kỳ lỗi kỹ thuật nào, trong khi Trung Quốc khẳng định quản lý Internet theo luật.
Qualcomm
Tuần trước, nhà sản xuất chip thừa nhận đang gặp phải “thách thức lớn” tại Trung Quốc. Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia, một trong những nhà quản lý kinh tế hàng đầu tại nước này, đang điều tra mối liên hệ giữa việc cấp phép và hoạt động kinh doanh chip của Qualcomm. Ngoài ra, hãng còn đang tranh chấp với các công ty khác vì không tuân thủ quy định hợp đồng.
Rắc rối của Qualcomm không chỉ đến từ Trung Quốc. Có thông tin nhà chức trách Mỹ đang điều tra liệu có hay không Qualcomm Trung Quốc vi phạm luật chống hối lộ của Mỹ.
Intel
Nhà sản xuất linh kiện bán dẫn gần như đã thoát khỏi những khó khăn lớn nhất khi đang dựa vào thế hệ doanh nghiệp Trung Quốc mới để đưa các con chip vào smartphone, tablet và thiết bị khác của họ. Dù vậy, trong dài hạn, nước này vẫn có tham vọng tự chế tạo các con chip riêng.
Apple
Apple “bành trướng” Trung Quốc sau khi liên kết với China Mobile, chính thức phân phối iPhone. Doanh số sản phẩm vô cùng khả quan khi lượng iPhone bán ra tăng tới 48% trong quý vừa qua so với cùng kỳ năm trước.
Tuy nhiên, công ty đối mặt với nhiều chỉ trích từ truyền thông nước này trên nhiều mặt trận như bảo hành, phân biệt đối xử hay quyền riêng tư. Đầu tháng 7/2014, Đài Truyền hình TW (CCTV) gây lo ngại khi phát sóng chương trình tố cáo tính năng theo dõi địa điểm trên iPhone có thể bị lợi dụng để gián điệp người dùng, làm lộ bí mật quốc gia. Apple đã bác bỏ cáo buộc.
Oracle
Oracle không tiết lộ kết quả kinh doanh tại Trung Quốc và dường như cũng may mắn tránh được các tranh chấp không đáng có về luật pháp.
Microsoft
Cuộc điều tra mới nhất của Cơ quan Quản lý Công nghiệp và Thương mại Trung Quốc là đòn giáng mới nhất vào Microsoft. Hệ điều hành Windows 8 còn gặp phải lệnh cấm từ chính phủ cũng như bị CCTV công kích.