Nga quyết trở thành “con hổ” công nghệ

Tổng thống Nga V.Putin. Ảnh: hymn.ru

BĐVN -- Được sự ủng hộ của Tổng thống Vladimir Putin và các nhà đầu tư hàng đầu đất nước, Nga đã phát triển được một nền kinh tế công nghệ cao.

Giải thưởng của họ là một vị thế trong các công nghệ mới hứa hẹn sẽ làm thay đổi nền kinh tế toàn cầu trong tương lai.

Hồi tháng 4, Tổng thống Putin đã tuyên bố chương trình 7 tỷ USD lấy từ ngân sách nhà nước để phát triển công nghệ nano (nanotechnology) - một loại khoa học công nghệ ứng dụng mới. Năm ngoái, Nga đã xây dựng 7 khu công nghiệp nhằm khuyến khích kinh doanh công nghệ và thiết lập các trung tâm nghiên cứu khoa học.

Nền tảng giáo dục vững mạnh

Nga có các quỹ, tổ chức công nghệ rất mạnh với 3.500 viện nghiên cứu khoa học và 600.000 nhà khoa học, kỹ sư. Các trường đại học của Nga cho “ra lò” khoảng 200.000 cử nhân khoa học và kỹ thuật mỗi năm. “Nga được nhìn nhận là một trong những quốc gia đang nổi với hệ thống giáo dục xuất sắc, nền văn hoá công nghệ cao”, Ashish Patel, Giám đốc điều hành Intel Capital tại châu Âu nói. Hãng này đã đầu tư rất nhiều vào các doanh nghiệp công nghệ tại Nga,

Những người lạc quan có thể chỉ ra ngay những tăng trưởng trong CNTT ở Nga, đặc biệt trong mấy năm gần đây. Xuất khẩu phần mềm ở Nga đã tăng từ chỉ 120 triệu USD năm 2000 lên 1,5 tỷ USD năm 2006 – riêng năm 2006 tăng 54%. Tăng trưởng CNTT tại Nga còn được đẩy mạnh nhờ các trung tâm lập trình trong nước của các tập đoàn đa quốc gia lớn như IBM, Motorola và Boeing.

Chính phủ và các doanh nghiệp đầu tư

Tuy nhiên, đóng góp của ngành CNTT Nga vào GDP chỉ là 1,5%, thấp hơn so với 5% ở Mỹ, 12% ở Ireland - một mô hình thành công của công nghệ cao. Xuất khẩu phần mềm hàng năm tại Nga thấp hơn đến cả trăm lần so với xuất khẩu dầu mỏ và chỉ bằng khoảng 1/10 so với Ấn Độ. Ngoài ra, chi phí nghiên cứu và phát triển của Nga chỉ bằng 50% mức trung bình của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD).

Điều đó giải thích tại sao hiện nay Kremlin muốn chuyển khoản lợi nhuận khổng lồ từ xăng và dầu của Nga vào nghiên cứu công nghệ cao. Gần đây, công nghệ nano đã được các chính trị gia nói đến nhiều.

Tuy vậy, tuyên bố của TT Putin cũng gây nhiều tranh cãi. “Điều đó chẳng khác gì độc quyền tài chính”, Irina Dezhina, chuyên gia chính sách khoa học tại Viện Kinh tế chuyển đổi ở Matxcơva, nói. Ông nhấn mạnh chương trình công nghệ nano được nhận quỹ nhà nước nhiều gấp 3 lần so với các chương trình khoa học khác cộng lại.

Những tranh cãi trên cho thấy mức độ rủi ro đối với các chương trình quỹ nhà nước lớn, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của các doanh nghiệp tư nhân. Hồi tháng 5, Mikhail Prokhorov, một “ông vua” ngân hàng hàng đầu nước Nga, đã tuyên bố thành lập công ty cổ phần trị giá 17 tỷ USD chuyên về các đầu tư công nghệ cao, bao gồm năng lượng thay thế và công nghệ nano.

Thực ra, Nga đã mượn ý tưởng này từ Israel, nơi có một kế hoạch tương tự đã được bắt đầu hồi năm 1993. Đó là quỹ Yozma, giúp khởi đầu ngành công nghiệp vốn mạo hiểm, nhờ thế đã quyên góp được 10 tỷ USD cho các khoản đầu tư vào công nghệ cao. Tuy nhiên, một số người tỏ ra nghi ngờ mức độ thành công của Nga, bởi theo họ vấn đề của Nga không phải do thiếu tiền, mà là thiếu cơ hội đầu tư.

Thomas Nastas, Giám đốc Innovative Ventures, một quỹ đầu tư của Mỹ đã và đang tìm kiếm cơ hội đầu tư vào công nghệ cao ở Nga từ năm 2001, cùng các nhà đầu tư khác muốn nhấn mạnh đến sự thiếu hụt các kỹ năng kinh doanh của các nhà khoa học Nga - nhiều người trong số đó đã già, thiếu khả năng tiếng Anh và kinh nghiệm kinh doanh. Nhưng khó khăn lớn nhất mà các nhà đầu tư và kinh doanh phàn nàn là vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại Nga. 

Tuy vậy, nhiều nhà quan sát đã lạc quan hơn, cho rằng nền công nghệ to lớn của Nga chỉ mới bắt đầu và chính phủ cũng đang ưu tiên cho nhiều kế hoạch, sáng kiến. Tài sản chính để thành công là vốn con người, và đó là cái mà Nga có.

Huyền Thương

Theo Business Week