Nghi thức mở phủ, trình đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu

Nghi thức trình đồng, mở phủ được xem là nghi thức tối cao nhất trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, là sự khẳng định đồng nhân với thánh mẫu đình thần Tam, Tứ phủ. 

 - Nghi thức trình đồng, mở phủ là một nghi thức tối cao nhất trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, là sự khẳng định đồng nhân với thánh mẫu đình thần Tam, Tứ phủ. Nguyện cắt tóc làm tôi, nối đời làm con với nhà thánh để từ đây nguyện cầu cho quốc thái dân an, sống tốt đời đẹp đạo.

Ngày 1/12/2016, “Tín ngưỡng thờ mẫu” vừa trở thành di sản thứ 11 của Việt Nam được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Thanh đồng Hoàng Tiến Hưng cho biết: “Nghi lễ thờ mẫu tam phủ của người Việt trong đó có nghi thức thờ cúng, trang phục, âm nhạc. thì việc bảo tồn phát huy lề lối cổ trong nghi thức hành đàn, mở phủ là rất quan trọng. Nó có sự tập trung cao về cách hành đàn, là những nghi thức quan trọng nhất trong nghi lễ thờ cúng tam phủ, tứ phủ, thể hiện được đầy đủ của bốn phủ”.

Mỗi phủ đó đều có một mẫu, một vua và các vị ở trong phủ đó cai quản, và đức thần chủ (mẫu Liễu Hạnh) nổi lên với vai trò ở 2 phủ: Thiên phủ và Địa phủ. Nhưng thánh mẫu chỉ giáng phàm vào đồng nhân ở vai trò mà chủ giáo đàn nên mỗi phủ đó có một quan lớn trong 5 quan lớn theo sắc áo để theo sắc của hành đàn về phủ đó hành lễ.

{keywords}

Đàn tràng dĩ biện đăng trúc hương hoa, phẩm vật tri nghi, tiến cúng đình thần, hồi đồng chuẩn lạp

{keywords}

Phủ thiên: Một trong bốn hành đàn mở phủ không thể không có, mang tính chất bắt buộc trong lễ khai hồ mở phủ. Nếu là trai thì 7 quả trứng, gái thì 9 quả trứng.

{keywords}

Thoải phủ: Một trong bốn hành đàn mở phủ không thể không có, mang tính chất bắt buộc trong lễ khai hồ mở phủ. Nếu là trai thì 7 quả trứng, gái thì 9 quả trứng.

{keywords}

Địa phủ: Một trong bốn hành đàn mở phủ không thể không có, mang tính chất bắt buộc trong lễ khai hồ mở phủ. Nếu là trai thì 7 quả trứng, gái thì 9 quả trứng.

{keywords}

Nhạc phủ: Một trong bốn hành đàn mở phủ không thể không có, mang tính chất bắt buộc trong lễ khai hồ mở phủ. Nếu là trai thì 7 quả trứng, gái thì 9 quả trứng.

Hành đàn gồm có: Trứng (nam 7 quả, nữ 9 quả) trầu cau, gạo, gương lược, sách bút, dao kéo, nước hoa, xà phòng, khăn mặt, mâm son, tráp triện, choé, nước sông, khăn phủ (phủ nào khăn đấy). Khi hành đàn quan lớn về sẽ lấy quạt gương lược để bài sai, khám đàn, khám phủ, khai quang cho đồng nhân, lấy khăn phủ để buộc vào tay xong lấy trứng để bóc, ban nhất lộc ho, nhì lộc quả, ba lộc tiền cấp lương, cấp thực cho đồng và một chậu đồng thau cho đồng nhân cầm, sau đó cầm gáo đồng. Có nơi dùng gáo dừa để chọc chum lấy nước xong tắm trứng là hình thức trứng rồng lại nở ra rồng, hạt thong lại nẩy cây thong rườm rà. Xong lấy khăn buộc vào tay chít lên đầu đồng tân là hình thức sang khăn, xẻ bóng. Xong trứng long chu phủ đấy và lấy sổ bút ghi tên đồng tân cấp phú hí cho đồng tân.

Thông thường trong nghi lễ mở phủ, hay một đàn lễ đảo cầu thường các ông đồng, bà đồng hầu từ 6 đến 7 giá đồng chính, mỗi người giữ 1 vai trò nhất định như 5 quan lớn: Quan lớn đệ Nhất, Nhị, Tam, Tứ và quan lớn đệ Ngũ.

Bốn quan lớn từ đệ Nhất đến đệ Tứ mỗi người mở 1 phủ. Quan lớn đệ Ngũ (quan lớn Tuần Tranh) thì tiễn đàn.

{keywords}

Pháp sư tuyên trạng phát tấu biểu quan, thỉnh phật tuyên kinh cung nghinh tứ phủ cho đệ tử xuất thủ trình đồng.

{keywords}

Còn cung văn không thể thiếu trong lễ hầu đồng. Họ là người chơi nhạc và hát cho việc trình diễn ở mỗi giá đồng khi Thánh nhập. Nhạc cụ gồm có đàn, trống, sáo, phách… để dẫn hát trong mỗi giá hầu. Trong mỗi giá đồng nhạc hát phải phù hợp vào đúng khi Thánh giáng, Thánh thăng.

{keywords}

Hình thức khai hoả chú tiễn trong lễ phát tấu thỉnh thần năm phương

{keywords}

Đồng nhân đội trạng sớ nguyện cắt tóc làm tôi, nối đời làm con, trên theo Phật Thánh dưới theo đồng thầy.

{keywords}

Đại lễ trong lễ mở phủ gồm có: Hương, hoa, đăng trà, quả thực, phát tầu biểu quan, thỉnh phật tuyên kinh, cung nghinh tứ phủ, tiến cống sơn trang, điền hoàn túc trái, cầu an bản mệnh, trợ thí cô hồn.

Nghi thức hành lễ trình đồng, mở phủ là một nghi thức được xem là nghi thức tối cao nhất trong tín ngưỡng thờ mẫu của người Việt, là sự khẳng định đồng nhân với thánh mẫu đình thần Tam Tứu Phủ. Nguyện cắt tóc làm tôi, nối đời làm con với nhà Thánh để từ đây nguyện cầu cho Quốc thái dân an, sống tốt đời đẹp đạo.

Sau khi hoàn tất những nghi thức mở phủ này, đủ ở 4 phủ, 4 chum choé đã được mở, 4 trứng đã được bóc, đồng tân được nhận lĩnh đủ 4 khăn, 4 trứng, 4 ngân lượng, 4 tài lộc ở 4 phủ về đến nhà đồng tân ăn đủ 4 trứng, gạo cho vào nấu cháo ăn hết thì được xem là tân đồng. Từ đây, đồng tân sẽ theo thầy để tu tập tịnh tấn, hành đạo cho đúng phép, giữ được lề lỗi của nhà Thánh, sống tốt đời đẹp đạo.

Sau thời gian 3 năm thử lính, 9 năm thử đồng thì tiến tới 1 nghi thức đại đàn trong tứ phủ là lễ tạ ơn phật thánh tạ thầy, cấp sắc thành đồng. Từ đây các thanh đồng có thể đủ duyên để đi hành đạo, khai hồ, mở phủ, nhận đệ tử.

Trong xã hội ngày nay, nhiều người cô đồng, cậu đồng chưa đủ 3 năm thử lính, 9 năm thử đồng, chưa có lễ cấp sắc thành đồng đã khai hồ, mở phủ cho đồng nhân. Đây là 1 việc làm mà hàng mấy trăm năm qua không có, được xem là không lề lỗi giữ đạo, vì không trọng thánh, trọng thầy thì không làm được thầy. Ở thời kỳ nào cũng vậy, yếu tố tiền hậu không bất nhất, kính Thánh trọng thầy đều được đặt lên hàng đầu, và đây là 1 nét đẹp trong tín ngưỡng thờ mẫu Tam phủ, hướng con người đến Chân, Tín, Nghĩa.

{keywords}

Nghi thức tẩy trần, rửa khẩu trước khi vào hầu mẫu. (ảnh chén bạc)

{keywords}

Động tác thỉnh Mẫu

{keywords}

Trứng rồng lại nở ra rồng, nghi thức bóc trứng khai hồ.

{keywords}

Sang khăn, xẻ bóng cho đồng, ghi tên đồng mới vào trong sổ đào

{keywords}

Quan lớn đệ Tam phủ đại diện cho Thoải phủ 

{keywords}

Quan lớn đệ Tứ khâm sai đại diện cho Địa phủ trong phần lễ khai quang

{keywords}

Quan lớn đệ Nhất đại diện cho Thiên phủ 

{keywords}

Quan lớn Tuần tranh - người có nhiệm vụ then chốt trong nghi lễ hầu mẫu Tam, Tứ phủ, là người đại diện cho các phủ hành quyền khiển pháp sư chú tiễn long chu tượng mã, thuyền rồng bát nhã phủ nào về phủ đấy.

{keywords}

Trầu bà đệ nhị Đông Cuông, bà là chủ động sơn trang trong nghi lễ hầu Mẫu và mở phủ, bà giáng đồng nhân có vai trò nhận cơi trầu, trình lính trình đồng và trầu bà sang khăn, xẻ bóng đồng nhân.

{keywords}

Hành lễ xin phép Phật Trời, thánh mẫu để đồng thầy vào thỉnh mẫu hầu thánh

Tín ngưỡng thờ mẫu của người Việt được hình thành và phát triển qua các thời kỳ lịch sử cũng có những lúc thăng trầm nhưng sức sống của tín ngưỡng không thời kỳ nào ngưng cả, vẫn có sự truyền thừa đời cha, đời con và lớp lớp các vị truyền nhân, trưởng bối giữ hồn, giữ cốt cho tín ngưỡng trong đó phải nói đến nghi thức hành lễ trình đồng mở phủ.

Phạm Hải

tin nổi bật

NSƯT Kim Tử Long: 'Tai tiếng đánh bạc bị bắt là vết nhơ lớn nhất đời tôi!'

Kim Tử Long cho biết việc bị bắt vì liên quan đến việc đánh bạc cách đây nhiều năm trở thành cú sốc lớn với sự nghiệp, cuộc sống của anh.

'Bến quê' bình yên qua hội họa của Nguyễn Văn Tùng

Họa sĩ Nguyễn Văn Tùng khắc họa 'bến quê' với hình ảnh bãi biển phẳng lặng, hiền hòa, gợi cho người xem cảm giác yên bình.

NSƯT Kim Tử Long: 'Tôi có lỗi gì mà không cho xét duyệt NSND?'

NSƯT Kim Tử Long nói anh buồn và bức xúc vì nhiều lần gửi hồ sơ xin xét NSND lên Sở Văn hóa TP nhưng không được duyệt để trình ra Bộ.

Đạt Phi thành 'Vua lồng tiếng' vì 'không đẹp trai như Lý Hùng, Lê Tuấn Anh'

"Tôi không đẹp trai bằng Lý Hùng, không xuất sắc như Lê Tuấn Anh, cũng không cuốn hút như Nguyễn Huỳnh", nghệ sĩ gạo cội Đạt Phi tiết lộ lý do theo đuổi nghề lồng tiếng.

Mùa kịch Lưu Quang Vũ tại Nhà hát Tuổi trẻ

Mùa kịch Lưu Quang Vũ năm nay gồm các vở kịch Lời thề thứ 9, Ai là thủ phạm, Hoa cúc xanh trên đầm lầy và Ông không phải là bố tôi

Tống Diệu Hằng từ fashionista thành giám tuyển tranh

Vốn là một fashionista có tiếng của showbiz nhưng gần đây Tống Diệu Hằng khiến nhiều người bất ngờ khi xuất hiện ở vai trò giám tuyển tranh cho triển lãm “Gặp gỡ Đà Lạt”.

'Vua nhạc sến’ Vinh Sử nguy kịch, vợ vay tiền chạy chữa

Nhạc sĩ Vinh Sử hiện phải thở máy, mất nhận thức. Các bác sĩ tiên liệu ông khó qua khỏi do sức khỏe suy yếu.

Phục hồi bài ‘Xẩm Thập ân theo điệu Oán thập điều’

Giới thiệu bài xẩm này là nỗ lực không nhỏ của NSND Xuân Hoạch, với sự hỗ trợ, đồng hành của nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long.

TP.HCM kiến nghị xét lại hồ sơ NSND cho 6 nghệ sĩ

6 nghệ sĩ ở lĩnh vực cải lương và hát bội được đề nghị xét lại hồ sơ gồm Lê Thiện, Thoại Mỹ, Thanh Nguyệt, Ngọc Khanh, Linh Huyền, Kim Dung.

Kim Tử Long hé lộ lễ cưới bí mật của Ngọc Huyền 20 năm trước

Không chỉ là cặp "Tiên đồng ngọc nữ" trên sân khấu cải lương, Kim Tử Long và Ngọc Huyền còn có tình anh em, tri kỷ gắn bó gần 30 năm.

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm quảng bá múa rối nước tại Hàn Quốc

Nghệ sĩ Phan Thanh Liêm sẽ có chuyến biểu diễn, giao lưu giới thiệu nghệ thuật múa rối Việt Nam tại Hàn Quốc trong gần 1 tháng theo lời mời của Nhà hát Joyful.

Nét đẹp phụ nữ qua hội họa trong triển lãm 'An & Huy'

Đôi vợ chồng họa sĩ Thu An - Đức Huy cùng mô tả hình ảnh người phụ nữ với hai trường phái hội họa khác nhau.

Chất thi ca trong những tác phẩm hội họa của Đoàn Quỳnh Như

Đoàn Quỳnh Như giới thiệu đến khán giả yêu mỹ thuật gần 30 tác phẩm tranh được vẽ với tâm thức vừa lãng mạn, vừa hiện thực và man mác hồn thi ca.

Trưởng đoàn Bông Sen phản hồi thông tin mời Minh Béo vào vai Đức Phật

Trưởng đoàn Bông Sen Sài Gòn phủ nhận việc mời nghệ sĩ Minh Béo đóng vai Đức Phật gây phản ứng tiêu cực trong dư luận.

NSND Kim Cương: Thương Tín còn tiều tụy hơn lời đồn

NSND Kim Cương đã chia sẻ: Tài tử “Ván bài lật ngửa” thực tế còn tiều tụy hơn nhiều so với những tấm ảnh trên mạng.