gov.jpg
"Của nhân dân, vì nhân dân" - khẩu hiệu của Nghị trình công nghệ Mỹ. Ảnh chụp màn hình website chính phủ Mỹ change.gov

Tân Tổng thống Mỹ Barack Obama đã hứa bổ nhiệm Giám đốc Công nghệ (CTO) chính phủ đầu tiên trên thế giới. Trên trang Web chuyển giao quyền lực, www.change.gov, Chính quyền mới đã công bố một danh sách các mục tiêu dành cho vị CTO sắp được bổ nhiệm: mở rộng băng rộng, tăng cường đào tạo khoa học/giáo dục, điện toán hóa y tế, cải cách bằng sáng chế và chính phủ điện tử (e-government).

Những mục tiêu này chủ ý đúng. Điều đang thiếu là một chiến lược hiệu quả. Chức vụ được gọi là “ông vua” này – dành cho vị CTO đầu tiên của chính phủ Mỹ - đã được bổ nhiệm với dược phẩm, cuộc chiến ở Iraq, ngành tài chính và ngành ô tô song chẳng ai trong số đó làm việc trôi chảy.

Đội của Tổng thống đắc cử Obama cần phải thận trọng để không rơi vào vết xe đổ, thay vào đó tập trung vào các bài học công nghệ từ các quốc gia đã vượt qua Mỹ, thực tiễn của các công ty có các CTO hàng đầu và một chiến lược linh hoạt về thực hiện chính sách ở khắp chính phủ liên bang.

Mỹ có thể là quốc gia đầu tiên thế giới có CTO. Điều đó không có nghĩa các quốc gia khác không đặt đúng chỗ vai trò lãnh đạo công nghệ hiệu quả. Trong 28 năm qua, Singapore đã có 6 kế hoạch quốc gia để hiện đại hóa hạ tầng cơ sở chính phủ từng bước, bắt đầu vi tính hóa các dịch vụ công. Đến kế hoạch “Quốc gia Thông minh năm 2015”, hay viết tắt là ‘iN2015 plan’ hiện nay, Singapore đặt ra những hình dung chi tiết về một tương lai mà mỗi cá nhân, mỗi tổ chức không bị hạn chế tiếp cận công nghệ.

SINGAPORE và ESTONIA

Khi so sánh, danh sách mong muốn tẻ ngắt của Obama chả có gì đáng kể để viết – nhưng chính quyền của ông có thể học từ sự tiếp cận từng giai đoạn, phương diện của Singapore.

Thậm chí các quốc gia nhỏ bé như Estonia đã nổi lên là một quốc gia nhanh chóng tạo các hạ tầng cơ sở chính phủ điện tử, làm cho nền hành chính Mỹ ngày nay phải xấu hổ. Thực tế, Estonia đã trở thành một mẫu mực của chính phủ điện tử, nơi mọi người bỏ phiếu bầu và trả thuế qua mạng, chưa kể đến việc trả vé đỗ xe qua di động.

Những người hay gièm pha sẽ có thể nói các quốc gia này là quá nhỏ bé; quá dễ dàng hơn để có được tỷ lệ thâm nhập băng rộng ở Singapore với 4 triệu dân so với 300 triệu dân ở Mỹ.

Quy mô là một chuyện, nhưng nếu các nguyên tắc của cải cách công nghệ đúng đắn, thì quy mô chỉ là một vấn đề của thời gian, không phải là khả năng.

Thậm chí, Trung Quốc nói về việc xây dựng một siêu xa lộ thông tin cho 1,5 tỷ dân của họ.

Vậy thì Mỹ không nên có một mục tiêu ít tham vọng hơn. Về lý thuyết kinh tế, các nền kinh tế hiện đại trải qua “sự tăng trưởng đuổi kịp” và lợi ích thu về cao, nhanh từ việc cạnh tranh và áp dụng các công nghệ cao. CTO của Mỹ - như các quan chức từ Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất – nên đi nhiều và gửi các phái viên đi thu thập các bài học kinh nghiệm từ những người khác, đồng thời ghi nhớ sai lầm của mình.

Sáng tạo được sự tài trợ của chính phủ không có gì là mới: Bộ Quốc phòng Mỹ đã tạo ra Internet, lĩnh vực ô tô của Nhật Bản đã lớn mạnh nhờ kế hoạch tỉnh táo của chính phủ trước khi trở thành quán quân thế giới. Song sáng tạo công nghệ nói chung hiện nay đến từ khu vực tư nhân, còn chính phủ chạy đuổi theo.

Ai có thể đảm nhiệm vị trí CTO? Trong số những người được đưa tin là có khả năng gồm có CTO của hãng máy tính Hewlett-Packard - Shane Robison; Giám đốc Internet của Google - Evangelist Vint Cerf; và Vivek Kundra, CTO của bang Washington, D.C. Việc chọn lấy một giám đốc công nghệ nổi tiếng về làm bạc thầy công nghệ của chính phủ sẽ không thay thế cho sự hợp tác công – tư tiếp tục để đảm bảo những sáng tạo được ứng dụng vào thiết lập chính phủ.

Những ưu tiên đào tạo và y tế của Obama dành cho CTO không thể đơn giản được chia thành từng phần cho các cơ quan và Bộ khác nhau. Chính quyền Obama sẽ cần phải áp dụng cách tiếp cận có thể lan tỏa rộng rãi khắp chính phủ - chẳng hạn, sử dụng cái gọi là kiến trúc hướng dịch vụ để chính quyền triển khai các ứng dụng độc lập nhưng sử dụng một bộ các tiêu chuẩn thông thường.

Lược dịch từ Business Week