Ngôi làng tạo tác '2 ông 1 bà' đặc biệt ở xứ Huế

Rạng sáng, lúc mọi người đang say nồng trong giấc ngủ, ông Nhật thức dậy vệ sinh cá nhân, tiến đến đống đất trước nhà. Ông Nhật cho ít đất vào chiếc khuôn gỗ, gõ cốc cốc. Một ông Táo thành hình.

Nghề “biến đất thành cơm”

Ngôi làng Địa Linh (thuộc xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên - Huế) lâu nay được người dân khắp nơi biết đến là mảnh đất sản sinh ra tượng ông Công, ông Táo phục vụ người dân vào ngày 23 tháng Chạp.

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2021, men theo các con đường đi qua phố cổ Bao Vinh, chúng tôi đến ngôi làng Địa Linh xem người dân đúc tượng ông Táo.

Vào trong làng, liên hồi phát ra tiếng gõ cốc cốc đều tay tạo tượng. Hai bên đường có rất nhiều ông Táo được phơi nắng trước khi nung, những bàn tay tô tượng ông Táo thoăn thoắt cho kịp tiến độ.

{keywords}
Gạt phần đất thừa để tạo ra ông Táo

Ngồi một góc trong nhà, người đàn ông 64 tuổi chăm chỉ cho đất vào chiếc khuôn gỗ lim có sẵn hình 2 ông, 1 bà Táo. Người này dùng chiếc lưỡi dao bằng dây phanh xe tải gạt đi phần đất thừa trên khuôn.

Chỗ nào lõm, ông cho thêm đất vào. Dùng tay gõ gõ chiếc khuôn trên khúc gỗ, một tượng ông Công ông Táo ra đời. Không nghỉ tay, người này lấy ít tro rắc vào khuôn gỗ để ông Táo tiếp theo không bị dính. Bức tượng rời khỏi khuôn được đặt xuống viên gạch đỏ để rút nước trước khi phơi. Một ngày kết thúc, ông tạo ra được trên dưới 300 tượng. 

Người đàn ông U70 này là ông Võ Văn Nhật. Từ một thanh niên 25 tuổi ngày nào bắt đầu làm nghề của bố truyền lại, thấm thoắt đã hàng chục năm trôi qua, giờ người đàn ông này vẫn gắn bó với công việc “biến đất thành cơm”.

Nguyên liệu chính của nghề truyền thống này chính là đất sét. Đất sét được lấy từ cánh đồng màu mỡ phía sau làng hay mua ở nơi khác về.

Các cụ cao niên trong làng cho hay, xưa kia làng nổi tiếng có đất sét dồi dào. Thời nhà Nguyễn, nơi đây được chọn đặt “Nê ngõa tượng cục” chuyên làm gạch, ngói phục vụ xây lăng tẩm cho các vua quan ở xứ Huế. Từ đó, nghề làm tượng ông Táo được hình thành.

{keywords}

Phơi nắng tượng ông Táo.

{keywords}

Ông Võ Văn Nhật xếp tượng ông Táo mang đi sấy.

Để có đất làm tượng ông Táo, từ tháng 3 Âm lịch, họ chuẩn bị đất sét. Dân làng nhào nặn tạo cho đất dẻo.

Nghề làm ông Táo bận rộn nhất vào những tháng giáp Tết Nguyên đán.

“Để có tượng ông Táo đẹp, khâu quan trọng và vất vả nhất là làm đất và đúc. Phải chọn loại đất sét vàng, ít tạp chất, rồi nhào đất chín. Khi nhồi vào khuôn phải ép chặt, nếu không tượng sau này bị méo. Loại tro phải trắng để tượng đẹp hơn”, ông Nhật chia sẻ.

Một mẻ tượng ông Táo được nung trong thời gian khoảng hai ngày, làm nguội hai ngày nữa.

Gần 40 năm làm nghề này, ông Nhật đếm không xuể số mẻ ông Công, ông Táo ra đời do chính đôi tay mình nhào nặn.

{keywords}

Bộ 3 tượng ông Táo trước khi mang đi phơi/sấy.

 

{keywords}

Vợ ông Nhật xếp tượng quanh lò nung để sấy.

Thu nhập thấp, chỉ còn 4 hộ giữ nghề

Đối diện nhà ông Nhật, các thành viên trong gia đình ông Võ Văn Nam -  người có hơn 30 năm làm nghề, người xếp tượng, người tô tượng, người phơi tượng. 

“Công đoạn xếp tượng vào lò rất quan trọng. Hơn nghìn tượng sắp xếp thành nhiều hàng nhiều lớp. Giữa các lối có khoảng trống để lửa cháy đều, tránh bị nổ, vỡ nát khi nung”, ông Nam cho hay.

Tượng ông Táo khi được nung xong xuôi sẽ được trang trí bằng màu, rắc bột kim tuyến bắt mắt, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.

Trước đây, tượng ít được trang trí. Gần đây, để hợp thị hiếu người tiêu dùng, ông Táo được tô thêm lớp màu rực rỡ.

Chị Nguyễn Thị Thùy Linh (28 tuổi, con dâu ông Nhật) cho hay, nghề làm ông Táo thu nhập không nhiều, đủ sống qua ngày vì sản phẩm bán với giá thấp từ 500-2.000 đồng/sản phẩm.

{keywords}
Miệt mài tô tượng.
{keywords}
 Những bức tượng ông Táo hoàn chỉnh.

“Làm cả ngày được khoảng 100.000 đồng. So với các công việc khác thì cho thu nhập thấp nhưng nhiều gia đình trong làng vẫn làm vì ngọn lửa đam mê với nghề”, chị Linh tâm sự.

Các cụ cao niên trong làng Địa Linh kể rằng, nghề làm tượng ông Táo ở Thừa Thiên - Huế ra đời sớm nhất gồm làng Địa Linh và làng Sình (huyện Phú Vang). Về sau, làng Địa Linh làm tượng, còn làng Sình chỉ làm vàng mã.

Vào thời trước, hầu như nhà nào ở làng này cũng làm tượng ông Công, ông Táo. Tuy nhiên, công việc này vất vả, thức khuya dậy sớm mà thu nhập thấp nên nhiều nhà bỏ nghề lâu đời này để kiếm nghề khác mưu sinh.

Ông Trương Đắc Giàu - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Vinh - cho biết, trước đây, làng Địa Linh có nhiều hộ dân làm nghề đúc tượng ông Táo. Tuy nhiên, hiện làng này chỉ còn 4 hộ theo nghề. Nguyên nhân của sự giảm sút này, ông Giàu lý giải do thu nhập thấp, nhiều người dân không ham muốn đi theo nghề nữa nên nghề làm ông Táo dần mai một.

“Nghề làm ông Táo mang lại giá trị truyền thống của ngày xưa. Những ngày giáp Tết, nhiều người dân khắp nơi sẽ mua ông Công ông Táo để thay trong ngày tiễn ông Táo về chầu trời. Đây là một nét đẹp văn hóa", ông Giàu nhận xét.

Quang Thành

Nuôi con gà truyền thuyết, anh nông dân ăn Tết to 300 triệu

Nuôi con gà truyền thuyết, anh nông dân ăn Tết to 300 triệu

Dù không được ráo riết lùng mua như những năm trước, song loại gà có trong truyền thuyết mà anh Khánh nuôi vẫn có giá cả chục triệu đồng/con. Nhờ đó, anh lãi khoảng 300 triệu đồng, ăn Tết to.

tin nổi bật

Điều đáng sợ, giá dầu có thể tăng vọt lên 380 USD/thùng

Các nhà phân tích của JPMorgan cảnh báo, nếu Nga cắt giảm nguồn cung 5 triệu thùng/ngày để đáp trả phương Tây, giá dầu có thể lên tới 380 USD/thùng.

iPhone 14 bất ngờ lộ giá bán cao không tưởng

Các nguồn tin rò rỉ chỉ ra rằng thế hệ iPhone 14 sẽ là dòng sản phẩm sở hữu nhiều nâng cấp đáng giá nhất của Apple trong vài năm trở lại đây. Tuy nhiên, đi kèm những thay đổi này sẽ là một mức giá không tưởng.

Điện thoại cực "hot" của Samsung giảm giá "sốc" 13 triệu đồng

Các sản phẩm của Samsung giảm giá trong bối cảnh thị trường vào giai đoạn thấp điểm, đồng thời nhiều mẫu máy cao cấp khác chuẩn bị ra mắt.

Tháng cao điểm thu tiền: Ngày hái 2.000 bông, chủ đầm sen hồ Tây bỏ túi chục triệu

Trong mùa cao điểm cuối tháng 6, ông Trần Thành, chủ một đầm sen ở hồ Tây (Hà Nội) thu hoạch gần 2.000 bông mỗi ngày, thu về hàng chục triệu đồng.

Tôm hùm vàng cực hiếm xuất hiện ở Việt Nam, khách trả 150 triệu không bán

Mới đây, một hệ thống cửa hàng hải sản nhập khẩu tại TPHCM đã nhập về lô hàng có tôm hùm vàng cam Canada, lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam.

Bay hạng thương gia 2 tiếng tốn 16 triệu, tôi có nên mua?

Vé bay hạng thương gia đi kèm với rất nhiều lợi ích nhưng mức độ cần thiết cho mỗi chuyến du lịch cần được cân nhắc.

Hãng công nghệ vươn lên đỉnh cao rồi "lao xuống vực" vì đầu tư vào Bitcoin

Vào thời điểm Bitcoin tăng giá lên mức cao nhất mọi thời đại, cổ phiếu của hãng công nghệ Jasmine Technology Solution đã tăng lên đến 6.700%, tuy nhiên, chuyện tiếp diễn sau đó đã trở thành thảm họa…

Giá nhiều mẫu iPhone tại Việt Nam đang rẻ nhất thế giới

Sau nhiều đợt điều chỉnh, iPhone 11 và iPhone 12 tại Việt Nam hiện đang có giá bán chính hãng thuộc nhóm rẻ nhất thế giới.

Đi dạo ở bãi biển, người đàn ông nhặt được "kho báu" giá cả tỷ đồng

Hiện, người đàn ông tìm thấy khối lạ đang nhờ các chuyên gia xác định xem chính xác đó là gì.

Giả mạo quà tặng của Chủ tịch nước, Thủ tướng rao bán trên mạng

Nhiều vật dụng, quà tặng lưu niệm giả mạo, tự ý khắc tên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ hay đồ quân trang đang bị rao bán trên mạng.

FLC muốn bỏ hơn 2.000 tỷ mua lại trụ sở gán nợ cho ngân hàng

Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC quyết định mua lại toà nhà 265 Cầu Giấy (Hà Nội) từ Ngân hàng Phương Đông (OCB) để bán cho bên khác, với giá tối thiểu 2.000 tỷ đồng.

Doanh nghiệp gạch ốp lát Việt Nam xuất khẩu các sản phẩm mới sang Mỹ

Công ty cổ phần Kỹ thương Thiên Hoàng (Mikado) liên tục cho ra đời những sản phẩm mới chất lượng cao, mẫu mã đa dạng, để đáp ứng nhu cầu khắt khe của các thị trường nước ngoài như châu Âu, Mỹ…

Quán cháo "mời gọi" giá chỉ 1.000 đồng độc nhất giữa Sài Gòn

20 năm qua, quán cháo của vợ chồng ông Thái Công Minh (66 tuổi) và bà Nguyễn Thị Kim Phượng (55 tuổi) tại Quận 6, TPHCM được nhiều người biết đến vì "bán rẻ như cho".

Crystal Holidays bắt tay LynKey đẩy mạnh ứng dụng blockchain vào sản phẩm và DV du lịch

Tối 29/6 tại TP.HCM, Crystal Holidays và LynKey - hai doanh nghiệp uy tín trong lĩnh vực du lịch và công nghệ cơ sở dữ liệu đã "bắt tay’" hợp tác nhằm phát triển các sản phẩm du lịch ứng dụng công nghệ Blockchain.

Toàn cầu lên cơn sốt, Việt Nam bán hàng khắp thế giới trúng đậm

Các thị trường ráo riết gom mua với giá cao, Việt Nam xuất khẩu nông sản trúng đậm. Chỉ trong 6 tháng, kim ngạch xuất khẩu cá tra tăng gần gấp đôi. Ngành lâm sản cũng thu về hơn 9 tỷ USD.