Ngôi làng tạo tác '2 ông 1 bà' đặc biệt ở xứ Huế

Rạng sáng, lúc mọi người đang say nồng trong giấc ngủ, ông Nhật thức dậy vệ sinh cá nhân, tiến đến đống đất trước nhà. Ông Nhật cho ít đất vào chiếc khuôn gỗ, gõ cốc cốc. Một ông Táo thành hình.

Nghề “biến đất thành cơm”

Ngôi làng Địa Linh (thuộc xã Hương Vinh, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên - Huế) lâu nay được người dân khắp nơi biết đến là mảnh đất sản sinh ra tượng ông Công, ông Táo phục vụ người dân vào ngày 23 tháng Chạp.

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2021, men theo các con đường đi qua phố cổ Bao Vinh, chúng tôi đến ngôi làng Địa Linh xem người dân đúc tượng ông Táo.

Vào trong làng, liên hồi phát ra tiếng gõ cốc cốc đều tay tạo tượng. Hai bên đường có rất nhiều ông Táo được phơi nắng trước khi nung, những bàn tay tô tượng ông Táo thoăn thoắt cho kịp tiến độ.

{keywords}
Gạt phần đất thừa để tạo ra ông Táo

Ngồi một góc trong nhà, người đàn ông 64 tuổi chăm chỉ cho đất vào chiếc khuôn gỗ lim có sẵn hình 2 ông, 1 bà Táo. Người này dùng chiếc lưỡi dao bằng dây phanh xe tải gạt đi phần đất thừa trên khuôn.

Chỗ nào lõm, ông cho thêm đất vào. Dùng tay gõ gõ chiếc khuôn trên khúc gỗ, một tượng ông Công ông Táo ra đời. Không nghỉ tay, người này lấy ít tro rắc vào khuôn gỗ để ông Táo tiếp theo không bị dính. Bức tượng rời khỏi khuôn được đặt xuống viên gạch đỏ để rút nước trước khi phơi. Một ngày kết thúc, ông tạo ra được trên dưới 300 tượng. 

Người đàn ông U70 này là ông Võ Văn Nhật. Từ một thanh niên 25 tuổi ngày nào bắt đầu làm nghề của bố truyền lại, thấm thoắt đã hàng chục năm trôi qua, giờ người đàn ông này vẫn gắn bó với công việc “biến đất thành cơm”.

Nguyên liệu chính của nghề truyền thống này chính là đất sét. Đất sét được lấy từ cánh đồng màu mỡ phía sau làng hay mua ở nơi khác về.

Các cụ cao niên trong làng cho hay, xưa kia làng nổi tiếng có đất sét dồi dào. Thời nhà Nguyễn, nơi đây được chọn đặt “Nê ngõa tượng cục” chuyên làm gạch, ngói phục vụ xây lăng tẩm cho các vua quan ở xứ Huế. Từ đó, nghề làm tượng ông Táo được hình thành.

{keywords}

Phơi nắng tượng ông Táo.

{keywords}

Ông Võ Văn Nhật xếp tượng ông Táo mang đi sấy.

Để có đất làm tượng ông Táo, từ tháng 3 Âm lịch, họ chuẩn bị đất sét. Dân làng nhào nặn tạo cho đất dẻo.

Nghề làm ông Táo bận rộn nhất vào những tháng giáp Tết Nguyên đán.

“Để có tượng ông Táo đẹp, khâu quan trọng và vất vả nhất là làm đất và đúc. Phải chọn loại đất sét vàng, ít tạp chất, rồi nhào đất chín. Khi nhồi vào khuôn phải ép chặt, nếu không tượng sau này bị méo. Loại tro phải trắng để tượng đẹp hơn”, ông Nhật chia sẻ.

Một mẻ tượng ông Táo được nung trong thời gian khoảng hai ngày, làm nguội hai ngày nữa.

Gần 40 năm làm nghề này, ông Nhật đếm không xuể số mẻ ông Công, ông Táo ra đời do chính đôi tay mình nhào nặn.

{keywords}

Bộ 3 tượng ông Táo trước khi mang đi phơi/sấy.

 

{keywords}

Vợ ông Nhật xếp tượng quanh lò nung để sấy.

Thu nhập thấp, chỉ còn 4 hộ giữ nghề

Đối diện nhà ông Nhật, các thành viên trong gia đình ông Võ Văn Nam -  người có hơn 30 năm làm nghề, người xếp tượng, người tô tượng, người phơi tượng. 

“Công đoạn xếp tượng vào lò rất quan trọng. Hơn nghìn tượng sắp xếp thành nhiều hàng nhiều lớp. Giữa các lối có khoảng trống để lửa cháy đều, tránh bị nổ, vỡ nát khi nung”, ông Nam cho hay.

Tượng ông Táo khi được nung xong xuôi sẽ được trang trí bằng màu, rắc bột kim tuyến bắt mắt, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng.

Trước đây, tượng ít được trang trí. Gần đây, để hợp thị hiếu người tiêu dùng, ông Táo được tô thêm lớp màu rực rỡ.

Chị Nguyễn Thị Thùy Linh (28 tuổi, con dâu ông Nhật) cho hay, nghề làm ông Táo thu nhập không nhiều, đủ sống qua ngày vì sản phẩm bán với giá thấp từ 500-2.000 đồng/sản phẩm.

{keywords}
Miệt mài tô tượng.
{keywords}
 Những bức tượng ông Táo hoàn chỉnh.

“Làm cả ngày được khoảng 100.000 đồng. So với các công việc khác thì cho thu nhập thấp nhưng nhiều gia đình trong làng vẫn làm vì ngọn lửa đam mê với nghề”, chị Linh tâm sự.

Các cụ cao niên trong làng Địa Linh kể rằng, nghề làm tượng ông Táo ở Thừa Thiên - Huế ra đời sớm nhất gồm làng Địa Linh và làng Sình (huyện Phú Vang). Về sau, làng Địa Linh làm tượng, còn làng Sình chỉ làm vàng mã.

Vào thời trước, hầu như nhà nào ở làng này cũng làm tượng ông Công, ông Táo. Tuy nhiên, công việc này vất vả, thức khuya dậy sớm mà thu nhập thấp nên nhiều nhà bỏ nghề lâu đời này để kiếm nghề khác mưu sinh.

Ông Trương Đắc Giàu - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Vinh - cho biết, trước đây, làng Địa Linh có nhiều hộ dân làm nghề đúc tượng ông Táo. Tuy nhiên, hiện làng này chỉ còn 4 hộ theo nghề. Nguyên nhân của sự giảm sút này, ông Giàu lý giải do thu nhập thấp, nhiều người dân không ham muốn đi theo nghề nữa nên nghề làm ông Táo dần mai một.

“Nghề làm ông Táo mang lại giá trị truyền thống của ngày xưa. Những ngày giáp Tết, nhiều người dân khắp nơi sẽ mua ông Công ông Táo để thay trong ngày tiễn ông Táo về chầu trời. Đây là một nét đẹp văn hóa", ông Giàu nhận xét.

Quang Thành

Nuôi con gà truyền thuyết, anh nông dân ăn Tết to 300 triệu

Nuôi con gà truyền thuyết, anh nông dân ăn Tết to 300 triệu

Dù không được ráo riết lùng mua như những năm trước, song loại gà có trong truyền thuyết mà anh Khánh nuôi vẫn có giá cả chục triệu đồng/con. Nhờ đó, anh lãi khoảng 300 triệu đồng, ăn Tết to.

tin nổi bật

Sầu riêng Musang King, mít ruột đỏ giá tiền triệu vẫn đắt hàng

Sầu riêng Musang King được trồng tại Việt Nam có giá tới gần 3 triệu/quả mà nhiều khi không có hàng để bán. Một trái mít ruột đỏ trồng tại nước ta cũng có giá tới cả triệu đồng.

AkzoNobel Việt Nam - chủ động thích ứng với thế giới bất định

“Chiến lược phát triển bền vững mà AkzoNobel theo đuổi không chỉ là câu chuyện trường tồn với thời gian mà rộng hơn, là những tính toán để không gây hại đến môi sinh, giảm thiểu phát thải lẫn chi phí…”

"Đệ nhất tửu giữa rừng già" - loại rượu vạn người mê chảy ra từ ngọn cây

Cây mới lấy lần đầu, mỗi ngày sẽ chảy ra từ 10 - 15 lít rượu Đoák.

Chào lương 5.000 USD, thưởng Tết thêm 6 tháng, lập trình viên vẫn từ chối

Nhiều doanh nghiệp ở TP.HCM trả lương "khủng" cùng hàng loạt chế độ ưu đãi VIP nhưng vẫn không thể tuyển dụng được kỹ sư công nghệ có kinh nghiệm trong các lĩnh vực lập trình, thiết kế...

Hà Nội "phố cũng như sông", dịch vụ chở người bằng xe bò kiếm bộn tiền

Di chuyển từ trong thôn đi ra, bà Lan choáng váng khi thấy trước mặt là một biển nước mênh mông. Bà buộc phải thuê xe ba gác chở mình qua đoạn ngập với giá 30.000 đồng

Giá xăng đồng loạt tăng mạnh, lập mức kỷ lục mới

Liên Bộ Công Thương - Tài chính quyết định tăng giá xăng và giảm giá dầu trong kỳ điều hành ngày 23/5.

Năm đại gia Việt bỏ ra cả tỷ đồng mua giường, sập gỗ

Những đại gia này có sở thích hết sức kỳ lạ, bỏ ra vài trăm triệu đến mấy tỷ đồng chỉ để mua giường hoặc sập gỗ.

Cua biển nhập ngoại rẻ hơn cua trong nước

Vài năm gần đây thị trường Việt Nam xuất hiện nhiều loại cua biển sống nhập khẩu từ các nước Canada, Úc với giá không quá cao, thậm chí cua nâu Ireland đang tiêu thụ mạnh ở TP HCM còn rẻ hơn cua trong nước.

Hải sản khan hiếm, giá cao

Ghi nhận của phóng viên, trong suốt tháng 5, giá nhiều loại hải sản được người tiêu dùng ưa chuộng như cua, ghẹ, cá hồi… đều đứng ở mức cao kỷ lục.

Hàng quán miễn phí cho người tên Dũng, Như mừng Việt Nam vô địch SEA Games

Mừng chiến thắng của tuyển U23 Việt Nam trước U23 Thái Lan trong trận chung kết bóng đá nam SEA Games 31, nhiều cơ sở kinh doanh đồng loạt giảm giá sâu, miễn phí cho các khách hàng có tên Như và Dũng.

Nhiều shipper tắt app, nghỉ chạy do giá xăng tăng cao

Đơn hàng giảm, cộng với giá xăng tăng khiến thu nhập của shipper giảm gần phân nửa, nhiều người phải tắt app nghỉ chạy, tìm công việc khác.

Tài xế taxi công nghệ nhảy việc nhiều, người dùng khó gọi xe

Khi giá xăng tăng cao kỷ lục, thu nhập của tài xế taxi công nghệ đã không còn hấp dẫn. Nhiều người bán xe, chuyển việc, khiến người dùng cũng khó gọi xe hơn.

Giá xăng nguy cơ tăng gần 1.000 đồng/lít, kỷ lục đắt đỏ nhất lịch sử

Giá xăng trong nước hôm nay (23/5) được dự báo có thể tăng tới 950 đồng/lít, đưa giá xăng tiến sát mốc 31.000 đồng/lít, cao nhất từ trước đến nay.

Tạo kim cương từ không khí

Một triệu phú kiêm nhà môi trường học người Anh đã tạo ra loại kim cương thân thiện với môi trường, được “làm hoàn toàn từ bầu trời”.

Vườn dưa lưới sai lúc lỉu, thu hoạch cả tạ dưa mỗi năm của ông bố ở TP.HCM

Từ khi làm vườn sân thượng, anh Tám cũng thử sức chinh phục dưa lưới - giống cây "đỏng đảnh", "khó chiều". Bước sang năm thứ 3, anh về đích thành công 60 gốc, cho thu hoạch khoảng một tạ dưa.