Ông Xưởng được sinh ra trong một gia đình có nguồn gốc công nhân, bản thân ông đã có hơn 30 năm làm việc trong xí nghiệp xe điện Hà Nội. Năm 2000 ông bắt đầu nghỉ hưu, với lòng yêu thích những sản phẩm gắn liền với sinh hoạt đời thường và hơn nữa ông muốn cho các con cháu mình biết được phần nào về tập tục sinh hoạt của người xưa. Nên ông Xưởng đã tiếp tục công việc của cha mình để lại, đi sưu tầm những chiếc chum vại cũ là đồ dùng của cư dân vùng đồng bằng sông Hồng xưa.

Ông Xưởng và bộ sưu tập của mình

Sau 10 năm sưu tập, cộng cả những sản phẩm mà ông cụ thân sinh ra ông để lại, đến nay ông Xưởng đã sở hữu tất cả hơn 300 chiếc chum vại các loại trong đó chủ yếu là chum, vại, liễn… với nhiều hình dáng, kích thước khác nhau và công dụng của mỗi sản phẩm cũng khác nhau từ chiếc liễn muối cà, liễn đựng cơm, những chiếc cong nhỏ làm tương, rồi đến những chiếc chum lớn mà người xưa dùng để đựng nước mưa hoặc nước ăn... tất cả những thứ đó đều là dụng cụ sinh hoạt hàng ngày của người xưa, hình ảnh của nó đã trở nên vô cùng quen thuộc ở những vùng quê, nhưng đối với thế hệ trẻ ở thành phố thì không phải ai cũng biết về xuất xứ và công dụng của nó. Đặc biệt, trong bộ sưu tập của ông Xưởng có một chiếc liễn nhỏ đã có niên đại tới hơn 300 năm có thể xếp vào hàng ngũ những đồ cổ quý.

Từ khi nghỉ hưu công việc hàng ngày của ông Xưởng là đạp xe đi khắp nơi sau khi được một người nào đó nói phong thanh về những sản phẩm chum vại, là ông đến tận nơi hỏi mua lại. Đó chỉ là những chiếc chum vại cũ từ ngày xưa mà hầu như ở gia đình nông thôn Việt Nam nào cũng có, nhưng đến giờ thì nó không còn hợp thời nữa nên ông có thể dễ dàng mua được nó, thậm chí có gia đình còn sẵn sàng cho không ông để ông mang đi cho đỡ chật nhà. Ngoài việc đi hỏi mua, xin, ông thường xuyên đạp xe trên triền sông ở những làng quê để tìm kiếm, nhặt nhạnh những chiếc chum vại mà người dân vứt bỏ không sử dụng nữa.


Một góc "bảo tàng" của ông Xưởng

Công việc tưởng chừng đơn giản, nhưng lại hết sức cầu kỳ và mất nhiều thời gian. Như để động viên ông, số phận cũng mang đến cho ông một người vợ có cùng sở thích, và trên những chặng đường đi sưu tầm những sản phẩm của “văn hóa làng” đằng sau chiếc xe đạp của ông đều có mặt bà Xưởng. Mỗi khi tìm thấy một sản phẩm nào đó là ông bà đều nâng niu, rửa sạch, lau khô, bọc cẩn thận để mang về nhà. Có những lần hai ông bà lên tận Lào Cai, Yên Bái tìm chum vại cũ, ông bà đã đi vào tận những bản làng của người dân tộc, ở đó họ còn gìn giữ rất nhiều những sản phẩm chum vại, nhưng theo ông Xưởng kể thì không phải gia đình nào hỏi mua họ cũng bán; đôi khi, có những chuyến đi của ông bà không thu được kết quả gì.

Hiện nay trong gia đình ông Xưởng đã có ba thế hệ đang sinh sống, những đứa cháu nội, ngoại ngay từ khi còn bé đã được ông bà giáo dục cho biết việc phải gìn giữ những nét văn hóa của cha ông để lại, các con ông cũng hết sức ủng hộ việc làm của cha mẹ và họ đều ý thức được việc làm của cha mẹ mình có ý nghĩa lớn lao trong việc gìn giữ những nét văn hóa cổ truyền của dân tộc, nhất là họ lại đang sống và chịu nhiều áp lực đổi mới ở thành phố.

Tâm sự về điều này chị Huệ con dâu ông bà Xưởng nói: “Đây là những vật dụng của thế hệ thời xưa qua bao đời đã sử dụng, bố mẹ tôi rất thích hình ảnh của những vật dụng này, nó mang giá trị vật chất ít nhưng giá trị tinh thần lớn vì nó lưu giữ những cái hình ảnh sinh hoạt thời xưa qua những vật dụng này. Mỗi lần về cảm giác rất thanh thản khi nhìn thấy những vật dụng này, thế hệ tôi cũng cố lưu giữ những hình ảnh này, để không mất đi những giá trị tinh thần của người xưa”.

Nhiều năm qua ông đã làm công việc nhặt nhạnh và sưu tầm, từ những vật dụng bỏ đi không còn hợp thời nhưng vào tay ông nó được lau chùi và lưu giữ cẩn thận, với ông đó vừa là thú vui của tuổi già. Nhưng qua đây ông muốn cho con cháu trong gia đình biết được những dụng cụ sinh hoạt đời thường của ngày xưa nó có hình dáng thế nào và cách sử dụng ra sao. Việc làm âm thầm không cần nhiều người biết đến, không cần xếp hạng là “nghệ nhân” sưu tầm đồ cổ Nguyễn Vinh Xưởng chỉ coi đây là một thú vui, cái quan trọng là giữ được “nếp nhà” cho con cháu mai sau. Đây như là một món quà mà gia đình ông muốn dâng tặng cho Thăng Long ngàn năm tuổi, trong cuộc sống xô bồ vẫn còn những gia đình gìn giữ lại nét văn hóa làng như thế!.!.!.

Sưu tầm