Nguyên nhân xuất hiện các biến thể SARS-CoV-2 mới

Số ca bệnh tăng nhanh khiến các đột biến có cơ hội phát triển, dẫn tới sự ra đời của những chủng virus SARS-CoV-2 nguy hiểm hơn.

Nhà sinh học tiến hóa Vaughn Cooper và nhà dịch tễ học Lee Harrison làm việc cùng nhau để tìm hiểu sự tiến hóa của các mầm bệnh. Trong hơn một năm rưỡi qua, họ đã theo dõi chặt chẽ cách đột biến của virus SARS-CoV-2 trên khắp thế giới.

Virus đột biến như thế nào

Đối với bất kỳ sinh vật nào, kể cả virus, sao chép mã di truyền là bản chất của quá trình sinh sản - nhưng quá trình này thường không hoàn hảo. Virus SARS-CoV-2 sử dụng RNA làm thông tin di truyền và việc sao chép RNA dễ bị lỗi hơn so với DNA. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra, khoảng 3% bản sao virus mới có một lỗi ngẫu nhiên, hay còn gọi là đột biến.

Mỗi lần nhiễm bệnh tạo ra hàng triệu virus trong cơ thể một người, dẫn đến nhiều virus SARS-CoV-2 bị đột biến. Tuy nhiên, số lượng virus đột biến lại ít hơn rất nhiều so với số lượng virus khác. 

{keywords}

Chủng ngừa vắc xin sẽ giúp giảm nguy cơ phát triển các biến thể. Ảnh minh họa: EPA

Gần như tất cả các đột biến không thay đổi cách thức hoạt động của virus, có đột biến trên thực tế còn gây hại cho virus. Dù vậy, một số thay đổi nhỏ có thể làm cho virus dễ lây nhiễm hơn, nhưng những đột biến này cũng cần có sự may mắn. Để tạo ra một chủng virus mới, đột biến phải xâm nhập thành công vào một người mới và sao chép thành nhiều bản.

Biến thể bùng phát ra sao

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hầu như không có virus đột biến nào được truyền từ vật chủ ban đầu sang người khác. Trong trường hợp ngoại lệ, lượng virus đột biến rất nhỏ so với các virus thông thường khác.

Hiện tượng trên gọi là "nút cổ chai dân số" giới hạn nguy cơ phát sinh một biến thể mới. Như vậy, sự ra đời của một biến thể liên quan tới lỗi sao chép và khả năng lây truyền hiếm hoi.  

Trong số hàng triệu bản sao virus SARS-CoV-2 ở một người bệnh, rất khó xảy ra khả năng một đột biến có khả năng khuếch đại thành một biến thể mới.

Thật không may, sự lây lan không kiểm soát của virus hiện tại có thể vượt qua ngay cả những nút thắt cổ chai chặt nhất, khi mỗi ngày trên thế giới có 600.000 ca nhiễm mới.

Một số đột biến có thể và đã làm tăng mức độ lây lan của virus. Nó sẽ bắt đầu cạnh tranh với các chủng ít lây nhiễm hơn và tạo ra một biến thể mới - giống như biến thể Delta đã làm.

Nhiều nhà khoa học đang tìm hiểu xem những đột biến nào dẫn đến các phiên bản virus SARS-CoV-2 dễ lây truyền hơn. Theo đó, các biến thể có nhiều đột biến giống nhau làm tăng tải lượng virus trong mỗi bệnh nhân.

Hàng tỷ người vẫn chưa tiêm vắc xin, các đối tượng dễ mắc bệnh vẫn còn nhiều. Chọn lọc tự nhiên sẽ ưu tiên những đột biến có thể tấn công tất cả những người chưa được chủng ngừa.

Trong hoàn cảnh này, cách tốt nhất để hạn chế sự tiến hóa của virus SARS-CoV-2 là giảm số lượng ca bệnh.

Vắc xin sẽ chặn đứng các biến thể

Biến thể Delta đã lan rộng trên toàn cầu và các biến thể khác đang gia tăng. Nếu mục tiêu là hạn chế số ca bệnh thì vắc xin chính là câu trả lời.

Mặc dù những người được tiêm vắc xin vẫn có thể nhiễm Covid-19 nhưng họ có xu hướng bị nhẹ hơn và thời gian hồi phục ngắn hơn những người không được chủng ngừa. Điều này làm giảm đáng kể cơ hội của các virus đột biến có khả năng lây nhiễm cao hơn hoặc kháng vắc xin.

Thế giới đã chứng kiến mối quan hệ giữa số ca bệnh và sự gia tăng của các biến thể. Về cơ bản, virus SARS-CoV-2 không thay đổi trong nhiều tháng cho đến khi đại dịch vượt khỏi tầm kiểm soát. Với tương đối ít ca bệnh, mã di truyền có ít cơ hội để đột biến. Nhưng khi đại dịch bùng nổ, virus đã có các đột biến tạo nên chủng mới khỏe hơn. 

 >>> Cập nhật tình hình Covid-19 mới nhất

An Yên (Theo Conversation)

Khả năng chống lại biến thể Delta của vắc xin như thế nào?

Khả năng chống lại biến thể Delta của vắc xin như thế nào?

Với biến thể Delta, hiệu quả của vắc xin Covid-19 trong việc ngăn ngừa nhập viện giảm không đáng kể.

 

 

tin nổi bật

Căn bệnh mỗi 3 giây có 1 người mắc phải, bệnh nhân không nhận ra người nhà

Người bệnh sa sút trí tuệ có thể không nhận biết được người thân, có các triệu chứng rối loạn hành vi tâm thần: cáu gắt, nghi ngờ, kích động.

Gần 400 chuyên gia da liễu chia sẻ giải pháp chăm sóc da bị mụn trứng cá

Ngày 14/8/2022 gần 400 bác sĩ, chuyên gia da liễu đã gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, cập nhật kiến thức, xu hướng mới trong lĩnh vực da liễu thẩm mỹ tại hội thảo khoa học do Bệnh viện Da liễu TP.HCM tổ chức với chủ đề "Cập nhật về mụn trứng cá”.

Sốc sốt xuất huyết, người đàn ông bị cô đặc máu, Hà Nội tăng nhiều ổ dịch

Ngày thứ 5 mắc sốt xuất huyết, ông Đ.V.T (Hà Nội) hầu như không đi tiểu được, li bì. Đến viện, ông đã rơi vào tình trạng sốc, cô đặc máu, bác sĩ phải truyền tới 3,5 lít dịch và nhiều biện pháp để cứu người đàn ông này thoát chết.

Có tới 2 tử cung, thai phụ 17 tuổi bị vỡ một bên

Bệnh nhân mới 17 tuổi đi cấp cứu ở tuần thai thứ 19 vì đau bụng dữ dội vùng bụng dưới, khó thở. Bác sĩ bất ngờ phát hiện cô có tử cung đôi, một bên tử cung trái bị vỡ, bên còn lại nguyên vẹn.

Điều trị bệnh lý mạch máu não bằng kỹ thuật ít xâm lấn ở bệnh viện FV

Phương pháp phẫu thuật can thiệp nội mạch hiện đại được đầu tư hàng triệu USD tại Bệnh viện FV đã giúp nhiều bệnh nhân mắc các bệnh lý mạch máu não phục hồi nhanh mà không cần mở hộp sọ.

Nghiên cứu khả năng hỗ trợ điều trị của LiveSpo® Navax cho trẻ nhiễm RSV

Tạp chí Scientific Reports thuộc hệ thống Nature vừa công bố báo cáo khoa học của Việt Nam về công dụng của Bào tử lợi khuẩn LiveSpo Navax dạng xịt mũi hỗ trợ điều trị triệu chứng viêm đường hô hấp cấp ở trẻ em nhiễm virus hô hấp hợp bào (RSV).

4 mục tiêu chiến lược vắc xin Covid-19 của WHO

Tổ chức Y tế thế giới ước tính, nếu cuối năm 2021, tất cả các quốc gia đạt bao phủ tiêm chủng vắc xin Covid-19 ở mức 40%, sẽ ngăn chặn khoảng 600.000 ca tử vong.

Công ty ở TP.HCM nhập chui 3.042 hộp thuốc ung thư chứa hoạt chất thuộc danh mục thuốc độc

Nhập hai lô thuốc có chứa hoạt chất Capecitabine thuộc danh mục thuốc độc nhưng không có giấy phép nhập khẩu, Công ty TNHH phân phối liên hợp Đông Dương bị phạt số tiền 160 triệu đồng, đình chỉ hoạt động nhập khẩu thuốc, nguyên liệu làm thuốc.

Nỗi ân hận của nữ bệnh nhân mắc ung thư giai đoạn cuối

Được chẩn đoán ung thư ở giai đoạn sớm, chị T.M không vào viện điều trị, lại tìm uống các bài thuốc Nam và áp dụng phương pháp "bỏ đói tế bào ung thư” khiến bệnh chuyển biến xấu.

Mất một bên thận vì sỏi san hô phủ kín

Người phụ nữ ở Hải Dương phải cắt bỏ thận trái vì sỏi san hô phủ kín gần hết bể thận và các đài thận, đài bể thận giãn, ứ mủ, chức năng thận bị tê liệt.

Hiểu hơn về xóa cận cùng ‘huấn luyện viên’ mắt khỏe

Trong chuỗi video 5 tập mang tên Bác sĩ dễ hiểu, các bác sĩ nhãn khoa đầu ngành của hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn đã hóa thân thành những "huấn luyện viên mắt khỏe”, chia sẻ kiến thức bổ ích về tật khúc xạ, phẫu thuật điều trị cận-viễn-loạn.

Novartis bắt tay FPT Long Châu triển khai dự án ‘Bảo vệ trái tim’

Ngày 15/8, Novartis Việt Nam ký hợp tác với chuỗi nhà thuốc FPT Long Châu thực hiện dự án “Bảo vệ trái tim”, nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân tim mạch tại Việt Nam.

Bú sữa pha bằng nước sông lắng phèn, trẻ xuất huyết tiêu hóa nặng

Bé gái 3 tháng tuổi được chuyển lên TP.HCM với chẩn đoán viêm ruột nhiễm trùng. Khai thác thông tin, bác sĩ mới biết trẻ được uống sữa pha bằng nước sông lắng phèn, không được đun sôi.

Con vắt ngo ngoe trong mũi bé trai sau lần tắm suối

Bé trai 18 tháng tuổi ngụ TP.HCM về quê nội ở Thái Nguyên chơi. Sau buổi tắm suối, cậu bé bị con vắt chui vào mũi gây chảy máu kéo dài.

Quy trình cắt bao quy đầu: những lưu ý về an toàn

Quy trình cắt bao quy đầu an toàn thường gồm 5 bước, được bác sĩ tiến hành thận trọng theo công nghệ xâm lấn tối thiểu; vết cắt thẩm mỹ, không gây tổn thương; thực hiện nhanh chóng, thời gian hồi phục vết thương nhanh.