Trung Quốc đang triển khai chương trình tài trợ nghiên cứu kéo dài 15 năm dành cho những nhà khoa học trẻ tài năng, trong nỗ lực đẩy nhanh mục tiêu trở thành cường quốc khoa học toàn cầu.

Không áp lực thành tích ngắn hạn

Đậu Tiên Khang, Giám đốc Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC), cơ quan tài trợ nghiên cứu cơ bản hàng đầu nước này, cho biết tại một diễn đàn học thuật gần đây rằng quỹ đang tuyển chọn một nhóm nhà nghiên cứu trẻ xuất sắc dưới 35 tuổi để nhận hỗ trợ tài chính dài hạn.

Theo ông Đậu, trong suốt 15 năm nhận tài trợ, tiêu chí đánh giá duy nhất là các nhà khoa học có duy trì hoạt động tại phòng thí nghiệm hay không. Chương trình không áp dụng các đợt đánh giá thành tích ngắn hạn.

“Chúng tôi không đặt nặng thành công trong ngắn hạn. Điều chúng tôi cần là các bạn ổn định và dành thời gian làm việc tại phòng thí nghiệm", ông Đậu nói ngày 19/9.

Ông cho biết năm nay, 44 nhà khoa học đã được lựa chọn, trong đó có 9 người từ nước ngoài và hơn 30 người đang làm việc tại Trung Quốc.

Mức tài trợ sẽ tăng dần trong 15 năm. Cụ thể, kinh phí được tăng gấp đôi sau 5 năm đầu tiên và tiếp tục tăng gấp đôi sau 5 năm tiếp theo. Đây là chương trình mới được NSFC triển khai trong năm nay.

Theo ông Đậu, sáng kiến này nhằm khơi dậy nhiệt huyết và sức sáng tạo của những nhà khoa học trẻ giàu sức sáng tạo và năng động. Việc hỗ trợ tài chính kịp thời, nhất là trong giai đoạn các nhà nghiên cứu còn trẻ và giàu đam mê khoa học, sẽ giúp họ có điều kiện phát huy năng lực.

china.png
Các thành viên nhóm nghiên cứu và phát triển làm việc tại phòng thí nghiệm của Viện Nghiên cứu Điện hạt nhân Trung Quốc ở Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên. Ảnh: Tân Hoa xã

Trong nhiều năm, nguồn lực nghiên cứu tại Trung Quốc được cho là tập trung vào một số nhà nghiên cứu kỳ cựu, khiến các nhà khoa học trẻ phải cạnh tranh gay gắt để giành tài trợ.

Từ khi giữ chức Giám đốc NSFC vào tháng 4/2023, ông Đậu tập trung điều chỉnh chính sách theo hướng ưu tiên các nhà nghiên cứu trẻ.

Mở rộng tài trợ, thu hút nhân tài trẻ

Tháng 11/2023, NSFC công bố kế hoạch tăng đáng kể kinh phí tài trợ dài hạn cho những nhà khoa học trẻ xuất sắc nhất. Theo đó, mỗi người có thể nhận tối đa gần 30 triệu nhân dân tệ (tương đương hơn 100 tỷ đồng) trong 15 năm để phục vụ nghiên cứu.

Tháng 5 năm nay, quỹ tiếp tục mở rộng đáng kể chương trình tài trợ dành cho các nhà khoa học trẻ, dự kiến tăng thêm 12.000 suất, tương đương mức tăng hơn 50%. Chương trình nhằm xây dựng đội ngũ nhân lực kế cận có năng lực cho lĩnh vực nghiên cứu cơ bản.

Chương trình này hiện được gọi là các dự án loại C, chủ yếu dành cho những nhà nghiên cứu ở giai đoạn đầu sự nghiệp, tạo điều kiện để họ tự lựa chọn đề tài và chủ động triển khai nghiên cứu.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Đậu nhận định Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển công nghệ nhanh chóng, với số lượng lớn nhà khoa học trẻ tài năng. Vì vậy, theo ông, đây là thời điểm cần dành nguồn lực đáng kể để hỗ trợ lực lượng này.

Ông cũng cho biết gần 90% chủ nhiệm các đề tài do NSFC tài trợ là người trẻ, trong khi 75% tổng kinh phí của quỹ được trao cho các nhà nghiên cứu dưới 45 tuổi.

Bên cạnh đó, NSFC đang đẩy mạnh thu hút các nhà khoa học trẻ xuất sắc từ nước ngoài thông qua việc triển khai đợt thứ hai của một chương trình tài trợ quy mô lớn. Chương trình này cũng có thể thu hút các nhà nghiên cứu đang làm việc tại Mỹ, trong bối cảnh một số cơ sở nghiên cứu tại đây gặp khó khăn về ngân sách.

Theo SCMP, cuối tháng 7, NSFC tiếp tục nhận hồ sơ cho chương trình Quỹ Nhà khoa học trẻ xuất sắc (nước ngoài), sau đợt tuyển chọn đầu tiên hồi đầu năm.

Kể từ khi ra mắt năm 2021, chương trình đã cấp các khoản tài trợ từ 1-3 triệu nhân dân tệ cho hàng nghìn nhà khoa học dưới 40 tuổi, bao gồm cả người sinh ra tại Trung Quốc và ở nước ngoài.