Sau 6 năm theo học tại Trường ĐH Y Dược - ĐH Quốc gia Hà Nội, Trần Minh Dũng được vinh danh là thủ khoa tốt nghiệp ngành Y khoa với tấm bằng loại Xuất sắc cùng điểm trung bình chung tích lũy 3,75/4.
Khi nhà toán học Vương Hồng giành Huy chương Fields 2026, Chu Văn Kỳ (Kate Wenqi Zhu) đang ở Anh và lập tức nhận được tin. Cô giơ cao hai tay reo lên và gọi đây là “khoảnh khắc lịch sử”.
Năm nay, Chu Văn Kỳ cũng vừa nhận bằng tiến sĩ Toán tại Đại học Oxford. Là một phụ nữ theo đuổi toán học, cô đặc biệt xúc động trước thành công của Vương Hồng - người phụ nữ Trung Quốc đầu tiên giành Huy chương Fields.
“Cánh cửa để phụ nữ bước vào lĩnh vực nghiên cứu toán học đỉnh cao mới chỉ vừa mở ra”, Chu Văn Kỳ nhận xét.
Từ cô bé học tại nhà đến sinh viên Oxford
Ít ai nghĩ một cô gái sau này trở thành tiến sĩ Toán Oxford từng là học sinh khiến hiệu trưởng trường tiểu học đau đầu.
Khi còn nhỏ, Chu Văn Kỳ thường xuyên nghỉ học vì viêm mũi, bị bạn bè trêu chọc và có thành tích học tập không nổi bật. Tuy nhiên, cô lại có thói quen đặc biệt: Ngày nào cũng chạy theo giáo viên để đặt những câu hỏi khác thường.
Hiệu trưởng cho rằng cô bé nghịch ngợm, không nghe lời. Không đồng tình với cách giáo dục đó, mẹ Chu Văn Kỳ quyết định cho con nghỉ học khi cô mới học lớp 4.
Từ năm 10 tuổi, Chu Văn Kỳ được mẹ dạy tại nhà. Mẹ cô từng theo học tại Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc và sau đó làm giáo viên, trong khi cha cô có bằng tiến sĩ về trí tuệ nhân tạo.
Trong hai năm học tại nhà, Chu Văn Kỳ hoàn thành chương trình tương đương 6 năm học. Năm 12 tuổi, cô được tuyển thẳng vào một trường THPT quốc tế ở Thâm Quyến.
Đến năm 15 tuổi, cô quyết định thi vào Oxford. Người mẹ ban đầu không muốn con gái đi xa khi còn quá nhỏ, nhưng cuối cùng vẫn đồng ý.
Một năm sau, Chu Văn Kỳ trở thành sinh viên ngành Toán của Đại học Oxford.
Cô chọn Toán không phải vì từ nhỏ đã mơ trở thành nhà toán học, mà vì cho rằng đây là ngành “đơn giản”.
“Học toán chỉ cần một tờ giấy và một cây bút. Tôi có thể làm trong ký túc xá, nằm làm cũng được, ngồi làm cũng được”, cô nói.
Cách mẹ dạy cũng khiến toán học trở nên gần gũi với cuộc sống của cô. Chẳng hạn, khi ăn kem, mẹ dùng việc mức độ thích thú giảm dần sau mỗi cây để giải thích khái niệm “lợi ích cận biên giảm dần”.
Từ Oxford đến Phố Wall rồi quay lại với toán học
Trong bốn năm tại Oxford, cô nằm trong nhóm sinh viên đứng đầu khóa ngay từ năm nhất, tham gia các hoạt động sinh viên, thành lập ban nhạc và giữ vị trí Chủ tịch Hội Sinh viên và Học giả Trung Quốc.
Ban đầu, Chu Văn Kỳ dự định học tiếp thạc sĩ rồi tiến sĩ tại Oxford. Nhưng năm 18 tuổi, mẹ cô ngừng chu cấp sinh hoạt phí. Cô quyết định đi làm để tự kiếm tiền.
Cô chọn tài chính vì cho rằng đây là lĩnh vực có thể mang lại thu nhập nhanh. Chu Văn Kỳ bắt đầu thực tập tại khu tài chính London (Anh) và Phố Wall (Mỹ), sau đó tới Hong Kong (Trung Quốc) và lần lượt làm việc cho những ngân hàng đầu tư như Morgan Stanley và Goldman Sachs.
Thu nhập hàng năm lên tới hàng triệu nhân dân tệ, nhưng cô không hạnh phúc.
Khoảng năm 2017-2018, Chu Văn Kỳ trải qua nhiều khó khăn. Công việc không như ý, quan hệ bạn bè trục trặc, trong khi cô cảm thấy kiến thức toán học của mình dần mai một.
Bước ngoặt đến vào tháng 7/2018, khi cô tình cờ nhìn thấy một bài toán dành cho sinh viên năm nhất nhưng không thể hiểu nổi. Thay vì buồn nản, Chu Văn Kỳ ngồi xuống và bắt đầu giải.
Ban ngày cô đi làm, tối về làm toán. Cô đăng ký hàng chục học phần tại Oxford và trước khi đi ngủ vẫn suy nghĩ về cách giải các bài toán.
“Lúc bắt đầu giải toán, tôi có cảm giác như rơi xuống hang thỏ trong Alice ở xứ sở thần tiên, hoàn toàn không nhận ra thời gian trôi qua”, cô kể.
Cuối cùng, Chu Văn Kỳ quyết định nghỉ việc.
Năm 2020, cô trở lại Oxford để tiếp tục con đường học thuật và sau đó bắt đầu chương trình tiến sĩ Toán.
“Nản lòng” cũng là một phần của việc học toán
Chu Văn Kỳ cho rằng nghiên cứu toán học có những khó khăn mà người ngoài khó hình dung. Theo cô, liên tục thất bại nhưng vẫn tiếp tục thử sức là cảm giác “nản lòng” mà người học toán phải trải qua và điều quan trọng là sau mỗi lần thất bại vẫn tiếp tục thử sức.
Chu Văn Kỳ cho rằng năng lực toán học giữa những người làm toán có thể chênh lệch rất lớn. Khi nói về Vương Hồng, Ngụy Đông Di và bản thân, cô hài hước ví ba người lần lượt như “thần”, “thiên tài” và “con khỉ”.
Dù tự nhận mình ở vị trí khiêm tốn như vậy, cô vẫn muốn tiếp tục leo lên đỉnh núi toán học.
Sau tuổi 30, Chu Văn Kỳ nhận ra việc theo đuổi nghiên cứu toán học đòi hỏi cô phải đánh đổi nhiều hơn về thời gian và đời sống cá nhân. Nhưng sau tất cả những vòng rẽ của cuộc đời, toán học vẫn là con đường cô lựa chọn.
Bị công kích trên mạng, từng rời bỏ toán học để bước vào ngành tài chính, rồi lại quay về với những bài toán khó, cô vẫn tin rằng nghiên cứu toán học có một điều đặc biệt: Khi thực sự đầu tư công sức, người làm toán có thể nhìn thấy rõ quá trình và kết quả của mình.
MỸ - Năm 16 tuổi, Yu Deng giành Huy chương Vàng Olympic Toán học Quốc tế. Hai thập niên sau, nhà toán học người Trung Quốc được trao Huy chương Fields nhờ giải quyết một bài toán có nguồn gốc từ hơn 125 năm trước.
MỸ - Hong Wang và Yu Deng nằm trong số 4 nhà toán học được trao Huy chương Fields 2026, giải thưởng thường được ví như “Nobel Toán học”.
.svg){kind=icon}
