Trong 2 năm 1967-1968, Tổng cục Bưu điện (TCBĐ) đã cử 2 đoàn cán bộ sang CHDC Đức học tập về hệ thống viba RGV-950 do Đức viện trợ.

Ấm áp tình cảm quốc tế

Cùng với việc viện trợ cho TCBĐ hệ thống thiết bị viba RVG-950, CHDC Đức còn giúp ngành Bưu điện VN đào tạo các cán bộ thiết kế, xây dựng và quản lý công trình. Trong 2 năm 1967 và 1968, TCBĐ lúc đó do ông Vũ Văn Quý là quyền Tổng cục trưởng đã cử 2 đoàn cán bộ sang Đức. Đoàn thứ nhất gồm các cán bộ Cục Kiến thiết cơ bản (KTCB) và đoàn thứ hai là các cán bộ của Cục Điện chính. Ông Nguyễn Quang Trung, thành viên Đoàn cán bộ Cục KTCB kể: “Ngày đó, Cục được giao nhiệm vụ chính là thiết kế và xây dựng công trình thông tin liên lạc. Cuối năm 1967, nhận lệnh của TCBĐ, chúng tôi lên đường sang Đức học tập nhằm nắm bắt được tính năng thiết bị, các yếu tố để triển khai thiết kế, xây dựng mạng viba RVG-950. Đoàn gồm có 1 phiên dịch là ông Nguyễn Văn Vĩ thuộc Vụ Hợp tác quốc tế và 6 cán bộ của Cục KTCB: ông Nguyễn Văn Tân, Cục phó Cục KTCB làm trưởng đoàn; ông Nguyễn Thái Hoà, kỹ sư vô tuyến làm phó đoàn; ông Phan Mạnh Lương, kỹ sư vô tuyến; ông Vũ Văn Minh, trung cấp vô tuyến; bà Nguyễn Thị Canh, trung cấp vô tuyến và tôi. Chúng tôi sang Đức học từ tháng 3 đến tháng 7/1967. Đến năm 1968, đoàn cán bộ của Cục Điện chính sang Đức học cách quản lý các công trình viba. Đoàn thứ hai này do anh Nguyễn Công Quang làm trưởng đoàn.

Cảm nhận chung của những cán bộ thuộc TCBĐ sang Đức học tập ngày ấy là tình cảm đằm thắm của tình hữu nghị anh em giữa các nước trong khối XHCN. Ông Nguyễn Quang Trung bộc bạch: “Trong giai đoạn VN tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước gian khổ, các nước XHCN đã giúp đỡ rất vô tư. Riêng các bạn Đức, mặc dù họ chưa thật hiểu về chúng ta nhưng qua các phương tiện thông tin đại chúng, họ biết đến cuộc chiến tranh ở VN cực kỳ ác liệt nên họ vừa có tình cảm yêu mến nhưng trong đó lồng cả tình thương đối với những người anh em đến từ đất nước đang bị chiến tranh tàn phá”. Đồng cảm với ông Trung, bà Tạ Thị Quế, cán bộ Cục Điện chính tâm sự: “Vừa đặt chân đến Béc-lin, chúng tôi rất xúc động khi nhìn thấy hình ảnh đầu tiên đập vào mắt là những tấm ảnh người VN đội mũ rơm được phóng lớn treo trên đường để tuyên truyền, cổ động cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của VN”.

Bà Quế kể: “Người dân Đức đặc biệt quý mến người Việt. Tôi còn nhớ, có lần mấy anh chị em ra phố chơi, gặp một bà cụ người Đức, khi nghe phiên dịch giới thiệu đây là người VN, bà cụ đã dúi tiền vào tay chúng tôi nói là để ủng hộ, giúp đỡ người Việt. Hay như chuyện một thầy giáo của chúng tôi cũng là một kỹ sư của nhà máy thường mang cho đoàn cán bộ VN giỏ hoa quả hái ở vườn nhà và nói đùa: “Đây là hành động thiết thực để ủng hộ Việt Nam”.

Nắm bắt kiến thức mới

Đoàn cán bộ của TCBĐ được đưa đến học tập tại nhà máy thiết bị thông tin của CHDC Đức ở thị trấn Ra-dơ-béc thuộc tỉnh Đret-xđen. Các cán bộ được bố trí học ngay tại phân xưởng sản xuất thiết bị Đức viện trợ cho ta. Phía Đức đã cử các chuyên gia làm việc tại nhà máy trực tiếp hướng dẫn cán bộ VN tìm hiểu thiết bị, hướng dẫn cách thức khảo sát, thiết lập tuyến trên bản đồ và cách sử dụng, quản lý hệ thống thiết bị RVG-950.

Các kỹ sư Đức mở hết các ngăn, hộp của thiết bị để giới thiệu cho cán bộ ta từng mạch điện, hướng dẫn cách kiểm tra thiết bị. Bên cạnh đó, các chuyên gia Đức còn đưa các cán bộ VN đến xem một số công trình thông tin viba nằm trên điểm cao và xem một số tuyến viba họ xây dựng ở đồng bằng. Đối với các cán bộ Cục Điện chính, mục đích của phía Đức là đào tạo cho VN những cán bộ sẽ đảm nhiệm việc quản lý những công trình viba sau này. Do đó, ngoài việc được các kỹ sư Đức hướng dẫn cách điều chỉnh công suất, điều chỉnh máy thu tại nhà máy, họ còn được đưa lên núi thực tập dựng ăng-ten, chỉnh máy thu.

Ông Trung kể: “Mặc dù chúng tôi đều được đào tạo về thông tin liên lạc như anh Lương học kỹ sư vô tuyến trong nước, anh Thái Hoà học ở Liên Xô, tôi học ở Trung Quốc… song kiến thức về thông tin viba là hoàn toàn mới mẻ. Tuy nhiên, với nhiệt tình của tuổi trẻ, với nền tảng kiến thức nhất định cùng với sự hướng dẫn tận tình của các kỹ sư Đức, chúng tôi đã tiếp thu được kiến thức về thiết bị và nắm bắt được cách thức thiết kế, thi công các công trình vô tuyến chuyển tiếp”.

Hai đoàn cán bộ của TCBĐ sau khi về nước đã đào tạo được một lớp quản lý viba đầu tiên cho ngành; đồng thời  khảo sát, xây dựng và quản lý được các tuyến viba. Các tuyến viba băng hẹp ít kênh lúc bấy giờ chính là nền tảng để những thế hệ “người viba” sau này kế thừa triển khai xây dựng các tuyến viba băng rộng.                                                                                                   

Đọc toàn bộ bài viết trên báo Bưu điện Việt Nam số 54 ra ngày 6/5/2009.