Những kẻ đánh cắp thế giới (Phần II)

Bram Cohen - người sáng lập mạng BitTorrent.

Gian nan đường “hoàn lương”

Justin Frankel – Tác giả của chương trình Gnutella xứng đáng được gọi là một truyền nhân của Fanning, nhưng không giống như số phận của người đi trước, Frankel đã nhận được những quả ngọt từ công việc của mình từ khá sớm. Năm 1999, sau khi chương trình chơi nhạc WinAmp tạo ra một cú sốc trên thế giới, hãng Internet  AOL đã nhảy vào thâu tóm cả WinAmp và công ty Nullsoft của Frankel với giá lên tới 100 triệu USD. Với số  tiền này,  Frankel đã trở thành triệu phú có từ khi mới 20 tuổi.

Nhưng thương vụ AOL và Nullsoft đã nhanh chóng thất bại. Nếu như trước kia, Frankel viết ra WinAmp và cho tải miễn phí thì sau khi về tay AOL, nó bị gò ép trở thành một công cụ kiếm tiền. “Họ đã không thèm để ý đến việc người dùng trải nghiệm phần mềm này thế nào”, Frankel phát biểu một cách chán nản trước viễn cảnh WinAmp sắp chết yểu.

Trong khi vẫn đang là nhân viên cho AOL, Frankel đã dành những lúc rảnh rỗi để phát triển chương trình Gnutella và nó nhanh chóng tạo ra một cú sốc khác. Không giống như Napster, Gnutella là một công cụ phát tán thực sự và không có bất cứ một máy chủ trung tâm nào nên các nhà làm luật cũng không có “nút tắt” nào để bấm và bắt Gnutella phải ngừng hoạt động.

Tháng 3/2000, Frankel tuyên bố trên mạng khi Gnutella ra mắt: “Thấy không? AOL vẫn có thể cho ra đời những sản phẩm tốt thực sự”. Nhưng việc tái tạo lại Napster vẫn chẳng khiến cho Frankel trở nên ấn tượng hơn chút nào trong mắt các lãnh đạo AOL – một hãng Internet khổng lồ đang mong muốn “kết hôn” với một hãng truyền thông danh tiếng khác là Time Warner. Điều đáng chú ý là khi đó Time Warner đang theo đuổi vụ kiện để bắt Napster phải ngừng hoạt động. Không tìm thấy tương lai tại AOL, năm 2004 Frankel quyết định ra đi.

Nhưng kể cả khi đã rời khỏi AOL, Frankel vẫn quyết định từ bỏ luôn cả Gnutella mực dù 10 năm sau đó, LimeWire — máy trạm nổi tiếng nhất của Gnutella, vẫn có tới 50 triệu người dùng. Hiện nay, Frankel đã chuyển từ San Francisco đến New York và tập trung vào công ty mới của mình có tên là Cockos với sản phẩm chính là bộ phần mềm audio Reaper và vẫn không bao giờ coi mình từng là một trong những tay chơi công nghệ “nguy hiểm nhất thế giới”.  "Tôi không nghĩ sự riêng tư lại trở nên nguy hiểm đến như thế, đặc biệt là khi người ta phát minh ra cả một mô hình kinh doanh dựa trên sự kiểm soát tất cả mọi thứ. Với Frankel, Gnutella giờ đã là một thứ lịch sử cổ đại.

"Nó đã từng phá hủy ngành công nghiệp âm nhạc? Không. Nó chỉ tạo ra một thứ và bắt ngành công nghiệp này phải thích nghi với môi trường mới, tốt hơn và tạo ra cho mọi người một thói quen mới là chú ý hơn đến chất lượng và những nhãn hiệu nhỏ…”, Frankel phát biểu.

Trong số “4 kẻ đánh cắp thế giới” xưa kia, chỉ còn duy nhất Bram Cohen là người vẫn đang tiếp tục làm việc trong dự án mà anh đã khởi sự từ 10 năm trước. Bram Cohen là đồng sáng lập và hiện vẫn là chuyên gia trưởng của BitTorrent, một hãng công nghệ nhỏ nhưng đang nhận được rất nhiều những sự kính trọng nhờ sản phẩm chương trình (dịch vụ) chia sẻ nội dung khổng lồ nhất thế giới.

Sự tồn tại và phát triển của BitTorrent đang trở thành một nghịch lý của thế giới công nghệ hiện đại. Đó là một doanh nghiệp hoàn toàn hợp pháp nhưng lại đang bị giới kinh doanh nội dung và các nhà làm luật chỉ trích vì cho rằng họ là công cụ tiếp tay hiệu quả nhất cho nạn vi phạm bản quyền trên quy mô lớn.

Cho đến nay, BitTorrent đang có khoảng 80 triệu người dùng nhưng theo nghiên cứu thì chỉ có khoảng 11% sử  dụng nó vào vào các mục đích hợp pháp và họ cũng chính là những người mang về nguồn thu cho BitTorrent.

Cũng giống như việc Fanning đã làm với Snocap, Cohen vẫn đang cố gắng đưa sản phẩm của mình ra khỏi vòng tay của những hoạt động vi phạm bản quyền để dễ kiếm tiền hơn. Năm 2007,  BitTorrent đã ký thỏa thuận hợp tác với hàng loạt các hãng sản xuất phim và ghi âm lớn như 20th Century Fox, Paramount, Warner Bros. và MGM… để thành lập mạng Torrent Entertainment Network, chuyên cung cấp các bộ phim, chương trình TV và video game cho phép người dùng trên toàn thế giới có thể mua hoặc thuê lại một cách dễ dàng.

Nhưng Cohen cũng nhận ra rằng, việc chống lại nạn vi phạm bản quyền quả thực là khó hơn anh tưởng rất nhiều. "Mọi thứ đã biến thành thảm họa”, anh nói. Torrent Entertainment Network đã phải đóng cửa ngay trong năm 2008 bởi những lý do khá hiếm hoi: BitTorrent không đủ thân thiện với người dùng đại chúng nhưng lại có khả năng truyền tải, phát tán một lượng nội dung cực lớn trong một khoảng thời gian rất ngắn và nó tỏ ra chỉ phù hợp với những “kẻ đánh cắp và xài hàng chùa, không bản quyền”.

Những tưởng sau thất bại ấy, Cohen sẽ chuyển hướng. Mặc dù là một tay lập trình “huyền thoại”, anh có thể sẽ dễ dàng đầu quân cho một hãng công nghệ nào đó với mức lương hậu hĩnh nhưng đó lại không phải là phong cách của anh. “Tôi muốn có một sự tự do tuyệt đối”, Cohen nói trong khi tiết lộ về một dự án hoàn toàn mới của mình: Thiết kế một hệ thống chia sẻ file ngang hàng (Peer – to - peer) dành cho việc truyền tải dữ liệu theo thời gian thực. Đây là một dự án mà Cohen có rất nhiều tiềm năng và hứa hẹn sẽ thành công trong việc truyền trực tiếp các chương trình thể thao, giải trí tới người xem qua Internet mà không gặp hiện tượng “giật hình” như hiện nay.

Cohen vẫn tiếp tục duy trì BitTorrent nhưng không quá chú tâm đến nó nữa như trước.

Justin Frankel (người thứ 3 từ trái sang) và những người bạn đã tạo ra Winamp

Ánh sáng cuối đường hầm

Dù không thể phủ nhận cuộc chiến với nạn ăn cắp bản quyền trên mạng vẫn còn rất cam go nhưng không phải là không có những thành công nhất định. Trong năm 2010, vấn đề bản quyền các chương trình nghệ thuật và âm nhạc tại Mỹ đã không đến mức quá khủng khiếp và tồi tệ như người ta tưởng tượng trước đó. Hồi tháng 4/2010, Cơ quan kiểm toán chính phủ đã công bố một bản báo cáo về thực trạng vi phạm bản quyền, trong đó họ đã rất cố gắng muốn làm rõ mối quan hệ giữa nạn đánh cắp bản quyền và sự thất thu của ngành công nghiệp giải trí nhưng cho đến tận cuối năm 2010, các cuộc tính toán vẫn chưa thể cho ra kết quả cuối cùng.

Nhưng đồng thời với đó, sự thành công của kho âm nhạc iTunes do Apple khai trương ngày 28/4/2003 cho đến nay đã chứng minh rằng “ngày tận thế” của ngành công nghiệp ghi âm sẽ không bao giờ xảy ra. Dù vậy, đến nay người ta vẫn rất khó để có thể đưa ra lời giải cho câu hỏi: Vì sao iTunes có thể thành công ở ngay trên chính mảnh đất mà trước đó Snocap hay nhiều kẻ đi trước đã từng thất bại thảm hại. Có lẽ câu trả lời hợp lý nhất là, thành công phụ thuộc vào việc chúng ta chiến đấu thế nào với quan niệm “miễn phí” đã ăn sâu trong tiềm thức người dùng Internet.

Theo nhiều chuyên gia, Apple đã thành công nhờ vào việc biết khắc phục điểm yếu của Napster, Gnutella hay BitTorrent… đó là đưa sản phẩm của mình trở nên dễ sử dụng hơn, giao diện thân thiện với người dùng hơn.

Theo Time