Những tháng ngày không quên trước cuộc tấn công biên giới tháng 2/1979

Với những bài học đau thương đã từng xảy ra trong lịch sử, chỉ mong ước sao hòa bình sẽ mãi luôn ngự trị giữa hai dân tộc láng giềng. 

Chẳng ai có thể dùng sức mạnh để phủ máu lên nền độc lập ngàn đời của một dân tộc khác. Hà Nội năm 1978, một mùa hè bức bối, căng thẳng cả về thời tiết lẫn các biến động xã hội. Những rình rập thiên tai lẫn không khí chiến tranh như đang lẩn quất đâu đây.

Nước sông Hồng lên mức kỷ lục, chỉ kém mức lũ lịch sử năm 1971. Đê Hoàng Long vỡ, gây lụt nặng cho tỉnh Hà Nam Ninh (Hà Nam - Ninh Bình - Nam Định). Chúng tôi, những thanh niên Hà Nội vừa trải qua kỳ thi phổ thông trung học, theo thông báo của Đoàn trường, đã sẵn sàng chuẩn bị xuống xã chống lụt.

Đài phát thanh đưa tin chính quyền Pol Pot – Ieng Sary liên tục đưa quân lấn chiếm trên toàn tuyến biên giới Tây Nam. Lại như đang có một làn sóng tin ngầm kêu gọi người Hoa về nước lan truyền trên vỉa hè hàng phố. Những gia đình Hoa kiều ở phố Hàng Buồm, Mã Mây, Lương Ngọc Quyến… lục tục ra đi. Không bao lâu sau, đài phát thanh Bắc Kinh công khai liên tiếp phát thanh lời kêu gọi người Hoa tại Việt Nam trở về cố quốc.

{keywords}
Chiến tranh biên giới Việt - Trung nổ ra vào ngày 17/2/1979.

Trường PT cấp III Trung học Trung Hoa trên phố Phó Đức Chính, nơi em gái tôi đang theo học, có hai lớp A và B dành cho các bạn học sinh Hoa kiều. Lớp trống vắng dần. Những người bạn học thân thiết bỏ lớp ra đi theo gia đình. Cô giáo Khanh người Hoa dạy toán rất hay, một buổi đến lớp bỗng bật khóc sụt sùi. Mắt cô đẫm lệ khi nói lời chia tay cuối cùng với các học trò Việt Nam cô đang dạy dỗ.

Không khí ngày càng trở nên bức bối đến sôi sục. Bác Minh gọi bà ngoại tôi bằng cô ruột, lấy chồng người Hoa ở ngõ Phất Lộc, đột ngột đến nhà buổi giữa trưa. Bác ngồi xuống bên bà tôi, lặng lẽ trên tấm phản, chào từ biệt. Cả hai người trong gian nhà tối, nhìn dõi ra nắng thu ngoài phố, dấm dứt khóc.

Bác rể tôi người Hoa đã mất, nhưng bác gái cùng các anh chị tôi vẫn ra đi. Thuyền theo lái, gái theo chồng. Nay chồng mất, bác phải theo con trai như phong tục. Không thể tưởng tượng được, bây giờ bác và anh chị em tôi lại ở hai đất nước. Tôi đưa mẹ tôi đến ngõ Phất Lộc chào bác.

Vật đổi sao dời trong chớp mắt. Ba năm trước thôi, chẳng ai hình dung nổi sự thật cay đắng này. Bác thận trọng gỡ ảnh chồng trên ban thờ, lau bụi, gói ghém kỹ trong bọc hành lý. Có những cuộc di cư của người đang sống, lại cũng có những cuộc di cư phần hồn của người đã khuất.

Cây đàn tranh của chị Hà vẫn treo trên góc tường. Mấy năm trước tôi học vẽ, còn chị học đàn tranh ở câu lạc bộ văn hóa Hàng Buồm. Cây đàn chẳng mang đi được, nhưng vẫn đang rụng từng nốt trong lòng khúc hát chia ly. Chị em chúng tôi từng cùng học trường Phúc Xá, nơi mẹ tôi dạy. Nay thời thế đổi thay, những người ruột thịt bỗng dưng trở thành người của hai nước bất hòa.

Ngày đó, tôi đã đọc Tam Quốc, Thủy Hử…Yêu mến cảm phục uy dũng Quan Vũ, Triệu Tử Long, Lâm Xung, Võ Tòng… Mê mẩn với những bức tranh quốc họa tinh tế mềm mại đến từng nét dải áo bay, từng ngọn thu phong thổi lạnh bờ lau sông Trường Giang trong truyện. Nhưng đến tháng Tám, một tin dữ truyền đi trên đài phát thanh: Lính biên phòng Trung Quốc giả dạng dân thường, dùng xà beng dao quắm tấn công công an biên phòng Việt Nam tay không bảo vệ dân thường. Và người anh hùng đầu tiên, bằng tuổi tôi, đã ngã xuống trên dải biên cương: Anh hùng Liệt sỹ Lê Đình Chinh. Cảm thức đẹp cuối cùng thời niên thiếu về đất nước Trung Hoa trong tôi từ đó không còn được như trước.

Nhớ lại thời gian trước mùa hè đầy xáo động này một năm, lứa học trò chúng tôi lúc đó đã lên lớp 9, rủ nhau đi tàu hỏa lên Lạng Sơn chơi sau khi học bài ca dao “Ðồng Ðăng có phố Kỳ Lừa”.

Thị xã miền biên viễn đầy sương. Những mái nhà ngói âm dương thâm thấp bên những rặng đào đỏ thắm giữa mùa xuân, mơ màng như cổ tích. Chúng tôi đi đến tận cùng ga cuối Đồng Đăng. Các tên phố lạ lùng mới nghe lần đầu: phố Tây cai, phố Dây thép… chợ biên cương mái tranh hiu hắt, nép mình dưới rặng núi đá vôi loang lổ rêu xanh cổ kính, như miền xa lắc xa lơ nào trong Thủy Hử. Bên kia rặng núi răng cưa là đất nước Trung Quốc, vừa gần gũi vừa bí hiểm. Một vài bạn vào chợ, mua những lọ nước hoa xanh thơm thơm, những chiếc khăn in hoa xinh đẹp.

Nào có ai ngờ chưa được một năm sau, các họng đại bác từ bên kia trái núi gào thét khai hỏa, cùng các đoàn xe tăng thọc sang, cày nát cái thị trấn bé nhỏ yên bình này. Sự trở mặt nhanh đến không thể tưởng tượng được.

Mùa hè năm 1978 đó, chúng tôi bỏ bút nghiên đăng lính, để chống lại những tham vọng bá quyền vô lối, để bảo vệ Tổ quốc đồng bào mình, sẵn sàng hy sinh để tiêu diệt bất kể kẻ xâm lăng nào, dù cường bạo hung hiểm đến đâu.

Hơn một chục năm chiến tranh đằng đẵng trôi qua giữa hai đầu Tổ quốc, thêm gấp mấy lần ngần ấy thời gian để cuộc sống trở lại yên bình. Anh học trò nhỏ xưa trở lại thị trấn Đồng Đăng, nay đã thành một chợ biên mậu đông vui giàu có.

Núi vẫn những ngọn núi rặng Hang Dơi đó, chứng kiến biết bao nhiêu thăng trầm biến cố. Pháo đài Đồng Đăng xưa cũng vẫn còn đó hiên ngang. Chỉ có người lính là đã già đi với biết bao những ký ức cay đắng xót xa tiềm ẩn trong lòng.

Thế giới loài người đã văn minh tiến bộ hơn. Văn hóa chính trị quốc gia, địa chính trị khu vực cũng đã tiến một bước dài. Với những bài học đau thương đã từng xảy ra trong lịch sử, chỉ mong ước sao hòa bình sẽ mãi luôn ngự trị giữa hai dân tộc láng giềng.

Chẳng ai có thể dùng sức mạnh để phủ máu lên nền độc lập ngàn đời của một dân tộc khác như trong tuyên ngôn đanh thép từ một câu thơ cổ:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Nhà văn Trung Sĩ

Biên giới 1979: Nhói tim châm 2 điếu thuốc mời đồng đội liệt sĩ ở Pò Hèn

Biên giới 1979: Nhói tim châm 2 điếu thuốc mời đồng đội liệt sĩ ở Pò Hèn

Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Pò Hèn (xã Hải Sơn, TP Móng Cái, Quảng Ninh) sáng nay là điểm hẹn của các cựu chiến binh chiến đấu tại đồn 209 Pò Hèn 40 năm trước.

tin nổi bật

Xe hơi ở chung cư Ecohome bất động chờ nước rút sau trận mưa buổi sáng

Trận mưa từ đầu giờ sáng khiến khuôn viên chung cư Ecohome 1 và 3 (quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) bị ngập sâu. Đến 14h chiều, nhiều ôtô vẫn nằm bất động giữa mênh mông nước.

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm dự Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại Cà Mau

Sáng 11/8, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an cùng Đoàn công tác Bộ Công an đã đến dự Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022 tại xã Hưng Mỹ, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau.

Tai nạn hy hữu xe chở du khách lao xuống bãi biển Phú Quốc

Sau khi tông sập rào chắn bằng kính cường lực của khách sạn Sea Shell (Hương Biển) ở TP Phú Quốc, chiếc xe buýt chở du khách loại 50 chỗ lao thẳng xuống bãi biển cách mép nước 7-8m, rất may hành khách trên xe chỉ có vài người bị thương nhẹ.

Phải bỏ tên “Trung tâm đào tạo lái xe”?

Việc đổi tên Trung tâm đào tạo lái xe thành Trung tâm giáo dục nghề nghiệp (GDNN) sẽ buộc hàng trăm trung tâm đào tạo sát hạch lái xe, hàng chục nghìn phương tiện phải chuyển đổi tên trong đăng ký sở hữu.

Tạm dừng xét danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân với nguyên Giám đốc CDC Quảng Ninh

Hôm nay (11/8), nguồn tin của VietNamNet xác nhận việc xét tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân của nguyên Giám đốc CDC Quảng Ninh Ninh Văn Chủ đã bị tạm dừng.

Khoe ảnh khóa tay bằng còng số 8, 2 thanh niên bị phạt 30 triệu đồng

Hai thanh niên tàng trữ còng số 8, chụp ảnh đăng lên Facebook "cho vui", vừa bị xử phạt tổng số tiền 30 triệu đồng.

Danh tính 6 nạn nhân thương vong trong vụ tai nạn thảm khốc ở TT-Huế

Liên quan đến vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng khiến 6 người thương vong tại huyện A Lưới (tỉnh TT-Huế), sáng 11/8, Ban ATGT huyện này đã có báo cáo ban đầu vụ việc.

Nhóm người xưng công an xô xát với người vi phạm giao thông ở Bình Dương

Một nhóm người xưng là công an, mặc thường phục vây quanh xe máy được cho là vi phạm luật giao thông ở Bình Dương, nhóm này còn quật ngã một thanh niên xuống đường.

Khánh Hòa kỷ luật nhiều cán bộ liên quan đến phân lô 2.350 thửa đất

Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Khánh Hòa thi hành kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo với các ông Huỳnh Quốc Dũng (Trưởng phòng TN&MT), Nguyễn Tấn Đạt (Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai) của huyện Cam Lâm.

Miền Bắc mưa to, nguy cơ lũ quét nhiều nơi

Do ảnh hưởng của hoàn lưu áp thấp nhiệt đới suy yếu từ bão số 2, miền Bắc mưa to đến rất to, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất nhiều nơi.

Phạt 35 triệu đồng nhà máy may không phép ‘mọc’ giữa khu dân cư

Liên quan tới việc nhà máy may xây không phép giữa khu dân cư ở xã Tân Phúc, UBND huyện Nông Cống đã ra quyết định xử phạt 35 triệu đồng về vi phạm trật tự xây dựng.

Tập huấn công tác thông tin đối ngoại về nhân quyền tại ĐBSCL

Ngày 11/8, tại Trà Vinh, Bộ TT&TT, Thường trực Ban Chỉ đạo về Nhân quyền (Bộ Công an) phối hợp tổ chức Hội nghị tập huấn công tác thông tin đối ngoại về nhân quyền dành cho cán bộ của 13 tỉnh, TP khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

19 hành vi tiêu cực: Tổ chức tiệc đình đám chỉ là cái cớ để vụ lợi

Theo GS. TSKH Phan Xuân Sơn - Giảng viên cao cấp Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, khi những hành vi tiêu cực đã được đặt tên, lượng hóa, các cơ quan, tổ chức có thể kết luận dễ dàng, việc tổ chức tiệc linh đình cũng chỉ là cái cớ để vụ lợi.

Xem xét sửa đổi thẩm quyền chỉ định thầu cao tốc Bắc - Nam

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành yêu cầu xem xét, sửa đổi thẩm quyền chỉ định thầu đối với dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 (2021-2025). Trong khi Bộ KH-ĐT đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ chấp thuận về nguyên tắc việc áp dụng chỉ định thầu.

Bộ GTVT nói gì việc gần 40.000 xe đã dán ePass bị "cưỡng bức" dán eTag?

Đại diện Bộ GTVT cho biết, qua rà soát cho thấy có thẻ "ảo" và việc dán "thẻ chồng thẻ" xảy ra ở cả hai nhà cung cấp dịch vụ. Bộ GTVT đang yêu cầu làm rõ để xử lý triệt để tình trạng này.