Tập đoàn Nokia từ đầu thập niên 90 đã khẳng định vị trí hàng đầu trên thị trường chế tạo điện thoại di động, đã đóng góp lớn trong việc biến Phần Lan từ một nước Bắc Âu ít ai biết lên tầm một trung tâm công nghệ châu Âu và giúp kinh tế quốc gia này tăng trưởng 300% từ năm 1993 tới 2008.
Và nay Phần Lan đang chia sẻ tình trạng đau ốm với Nokia. Thứ ba vừa rồi, tập đoàn này đã cảnh báo họ không thể báo lãi quý tài chính này trong lĩnh vực kinh doanh chính là điện thoại di động. Báo cáo này gia nhập một loạt các báo cáo gần đây thể hiện rõ vị thế yếu và đang sụt giảm nhanh chóng của Nokia trên thị trường điện thoại thông minh.
Nokia đã không phản ứng kịp năm 2007 khi sản phẩm iPhone của Apple đã vẽ lại hình ảnh của điện thoại di động là một thiết bị giống máy tính với bàn phím cảm ứng và phần mềm thuận tiện. Kể từ lúc đó công ty Phần Lan này đã mất 75% giá trị thị trường trong khi cố bắt kịp với, trước là Apple còn giờ đây là Google, với dòng sản phẩm Android, mặc dù là họ vẫn là nhà sản xuất số lượng thiết bị cầm tay lớn nhất thế giới.
Vấn đề của Phần Lan là Nokia đã thấm đẫm gần như mọi mặt của kinh tế quốc gia này. Tập đoàn này vẫn là công ty lớn nhất nước, tạo ra 14% xuất khẩu và 1,6% GDP quốc gia năm 2009, đã giảm xuống 4% so với 2000, theo báo cáo của Học viện Nghiên cứu Kinh tế Phần Lan.
Ở Phần Lan “Nokia vẫn luôn là một tay chơi lớn ngoại hạng, một con vịt lớn trong một cái ao nhỏ, và đó luôn là con dao hai lưỡi” theo phát biểu của Risto Siilasmaa, người sáng lập và chủ tịch F-Secure Corp, một hãng công nghệ tại Helsinki và là một thành viên hội đồng cổ đông Nokia.
Vận rủi của Nokia không đe dọa dẫn đến một thảm họa kinh tế Phần Lan, giống như ảnh hưởng của ngành ngân hàng Iceland đặt lên quốc gia băng đảo, và kinh tế nước này còn bé hơn cả Hy Lạp, nhưng những lo lắng của nhà sản xuất điện thoại di động này đang gây tác động sâu sắc: ngành xuất khẩu dịch vụ của Phần Lan đã giảm 7% năm ngoái. Năm 2009, lượng thuế doanh thu Nokia tạo ra đã tụt giảm đến mức 100 triệu Euro (145 triệu USD), rất thê thảm so với mức 1,3 tỉ Euro (1,86 tỉ USD) năm 2007.
Kết quả là các thị trấn khắp cả nước đang phải điều chỉnh lại. Tại Salo, cách tổng hành dinh Nokia 60km về phía bắc, các quan chức đã phải cắt giảm một số dịch vụ sức khỏe và chương trình giải trí.
Đối diện với việc phá sản của hãng tư nhân thuê nhiều nhân lực nhất nước, 20.000 người năm 2010, các quan chức nhà nước và nhiều người khác đang cuống cuồng tìm cách kích hoạt phát triển các công ty công nghệ mới, với một số nhắm vào dòng sản phẩm Android của Google. Nhưng sự thiếu hụt nguồn vốn đầu tư và một nền văn hóa tránh rủi ro đặc trưng đã trì hoãn rất nhiều nỗ lực đó.
“Cái chính vẫn là thuyết phục các nhà đầu tư tiềm năng khi mà Nokia không đứng đằng sau họ,” theo Will Cardwell, trưởng Trung Tâm Doanh Nghiệp Aalto của Đại học Aalto Phần Lan. Đại học này năm ngoái đã tạo ra một chương trình mô phỏng kinh nghiệm của Đại học Stanford Hoa Kỳ trong việc chuyển nghiên cứu đại học vào cải cách thương mại cho các công ty công nghệ như Google và Sun Microsystems.
Một số người hiện đang tranh luận về việc Phần Lan đã cưỡi lưng của một công ty công nghệ duy nhất đã quá lâu, không tận dụng bong bóng nó tạo ra để làm bàn đạp xây dựng một nền tảng kinh tế công nghệ đa dạng hơn, rộng hơn. Mặc dù Nokia nộp về hàng tỉ USD hàng năm cho nghiên cứu và phát triển ở Phần Lan, các doanh nghiệp công nghệ mới ở đây phần lớn cung cấp cho Nokia hơn là mở ra thị trường mới.
“Hệ sinh thái Nokia đã được nhấn mạnh quá mức. Phải có thị trường cho một thứ gì khác biệt hẳn,” theo Teemu, cựu chiến lược gia phần mềm của Nokia. Sau khi chấp nhận bán lại cổ phiếu năm 2009, ông bắt đầu một công ty mới xây dựng ứng dụng và dịch vụ cho hệ thống điện thoại thông minh Android của Google. Nhưng ông nói việc chuyển sang làm việc với một đối thủ của Nokia là một hành động hiếm có ở nước này.
Nhiều người đang lo rằng ngay cả khi khôi phục thì Nokia có thể sẽ chuyển trọng tâm tới Bắc Mỹ. Quả vậy, sau khi nhậm chức tháng 9 năm ngoái, Tổng giám đốc Stephen Elop, một cựu giám đốc của Microsoft và là giám đốc nước ngoài đầu tiên ở Nokia, đã quyết định giảm dần trọng tâm khỏi hệ điều hành tự chế Symbian mà chuyển sang phần mềm của Microsoft, làm kích hoạt quá trình cắt giảm 7000 việc làm toàn cầu.
Nokia cũng đầu tư cho hàng trăm các nhà thầu công nghệ của Phần Lan, một chiến lược bị coi là quá đắt đỏ theo lời của ông Elop.
“Mối quan hệ giữa Nokia với nhân dân và đất nước Phần Lan là hết sức đặc biệt và tôi dám nói là độc nhất vô nhị trên thế giới,” theo lời ông Elop trong buổi phỏng vấn tháng Hai. “Niềm tin cơ bản của chúng tôi là một Nokia mạnh khỏe là điều tốt nhất cho Phần Lan”, ông nói thêm.
Chính phủ Phần Lan hiện đang vất vả khêu gợi thêm nhiều công ty công nghệ mới để bù đắp lại khoảng trống Nokia để lại qua cơ quan tài trợ công nghệ Tekes, với kinh phí 870 triệu USD hàng năm. Nhưng các công ty này sẽ đối diện với trở ngại khổng lồ, đặc biệt là sự thiếu hụt vốn đầu tư tư nhân.
Dầu vậy, đất nước vẫn có những thành công nhỏ nhưng đáng chú ý, bao gồm Rovio Mobile, công ty thiết kế trò chơi cho điện thoại thông minh, Angry Birds. Trò chơi chỉ gồm có các chú chim trông cáu kỉnh đang tự bắn mình qua các rào cản của các chú lợn đã trộm trứng của chúng. Từ khi ra đời trên iPhone năm 2009 đến nay, dòng Angry Birds đã thu hút hơn 200 triệu lần tải về (download). “Mục tiêu là thay đổi văn hóa Phần Lan”, theo lời Mikko Kuusi, một sinh viên tại đại học Aalto và là chủ tịch hội doanh nghiệp ở đó.
Theo Wallstreet Journal
.svg){kind=icon}
