Nữ tiến sỹ 'Bà chúa nấm': 'Nhớ đời' lần bị công an đến nhà hỏi thăm

Người phụ nữ từng bị công an “hỏi thăm” lại là một doanh nhân đặc biệt, người đầu tiên ở Việt Nam trồng được sinh khối linh chi dạng sợi.

Khó có biệt danh hợp với nhà khoa học - doanh nhân Nguyễn Thị Chính hơn “bà chúa nấm”. Người phụ nữ từng bị công an “hỏi thăm” lại là tác giả của công nghệ trồng nấm không thanh trùng, là người đầu tiên ở Việt Nam trồng được sinh khối linh chi dạng sợi.

Dựng phòng lab trong nhà riêng

Một ngày của nhà khoa học tuổi 70 Nguyễn Thị Chính bắt đầu từ 5h đến 23h, chủ yếu dành cho công việc. “Quỹ thời gian của tôi không còn nhiều nên phải cố làm, cống hiến được tí nào hay tí đó” - bà phân bua về chuyện không chịu nghỉ ngơi.

Phòng thí nghiệm trong nhà là nơi gắn bó nhất với TS Chính. Nhắc đến nó, bà hồ hởi khoe: “Bây giờ tôi đã có lab chuẩn với đủ trang thiết bị, từ máy nghiền, máy xay, mấy sấy, máy đóng gói tự động đến nồi lên men, giàn giáo”.

Phòng lab này ra đời những năm 1970, bắt đầu từ một trục trặc nhỏ, khi TS Chính mang chủng nấm từ nước ngoài về, muốn trồng trong phòng lab của Đại học Tổng hợp Hà Nội nhưng bị từ chối bởi “đây là khoa vi sinh, làm giấm thì được, làm nấm thì không”. Thế là bà biến ngay căn hộ tập thể 16m2 của mình thành phòng thí nghiệm.

“Tôi có thể làm bất cứ lúc nào, không phụ thuộc ai, chỉ cần một cái đèn cồn và que cấy. Mẻ đầu tiên, nấm bung trắng xóa như hoa, tôi đã vỡ òa trong niềm vui sướng” - bà kể.

{keywords}

Phó Giáo sư - tiến sỹ Nguyễn Thị Chính giới thiệu loại nấm đầu khỉ do bà nuôi cấy.

Không ngờ, hàng xóm thấy TS Chính cứ lọ mọ trong nhà với “hành vi bí ẩn” thì nghi có chuyện phi pháp. Thế là một hôm, công an xuất hiện trước căn hộ của nhà khoa học yêu cầu kiểm tra, để rồi ngạc nhiên trước những gì được thấy và thích thú nghe bà giải thích về quy trình chuyển xenlulo ở rơm rạ thành nấm.

Lần công an “khám nhà” đó hóa ra lại là một nhân duyên. Ít lâu sau, có sĩ quan công an đến gặp bà, nhờ hỗ trợ các trại giam triển khai trồng nấm để trại viên có nghề kiếm sống khi mãn hạn. Vị sĩ quan đó là ông Lê Minh Hương - sau này là Bộ trưởng Bộ Công an. “Rất nhiều cán bộ trại giam đã đến học nghề trồng nấm từ cơ sở của tôi” - bà kể.

Buộc phải thành doanh nhân

Năm 1987, bảo vệ xong luận án tiến sỹ và nhận bằng sáng chế của Tiệp Khắc về công nghệ sản xuất nấm trên rơm rạ không thanh trùng, TS Chính đã áp dụng nó rộng rãi ở Việt Nam, mở ra hướng sản xuất lớn cho các cơ sở trồng nấm vì dễ làm, năng suất cao. Lúc này, bài toán đặt ra là tiêu thụ sản phẩm, bởi mỗi ngày có đến vài tạ nấm đổ về chỗ bà.

“Tôi không biết làm gì với số nấm đó. Đầu tiên, tôi chế salad nấm, hy vọng đưa vào siêu thị sẽ dễ tiêu thụ vì đây là món ngon, giàu dinh dưỡng; nhưng tôi đã tính sai vì dân mình không quen ăn” - TS Chính nhớ lại.

Mua 10.000 lọ thủy tinh đựng salad, mỗi ngày bà sản xuất hàng nghìn lọ dù chưa có đầu ra, bởi đã hứa với các hộ trồng nấm là sẽ tiêu thụ cho họ. “Đó là tết năm 1991, tôi không đi đâu được, các lọ salad nấm chất đầy nhà, sau đó phải đổ hoặc cho lợn ăn. Bài học kinh doanh đầu tiên của tôi là bài học thất bại do không tìm hiểu thị trường” - bà cười kể lại hoàn cảnh buộc mình phải trăn trở để trở thành doanh nhân thực thụ.

Năm 2001, TS Chính lập công ty chuyên các sản phẩm về nấm và chuyển giao công nghệ. Bước chân đã in dấu trên khắp mọi miền, bà không thể nhớ mình đã đi bao nhiêu tỉnh, có bao nhiêu hộ đã thoát nghèo nhờ công nghệ trồng nấm không thanh trùng của bà.

Ông Thái Văn Duy - một hộ nhận chuyển giao công nghệ này ở Yên Thành, Nghệ An - cho biết, với công nghệ thanh trùng (ủ vôi), người trồng khó kiểm soát độ pH, nguyên liệu phân hủy kém, nấm không ngọt, mùi ngái. Công nghệ lên men vi sinh không thanh trùng giúp rút ngắn thời gian ủ, chất hữu cơ phân hủy tốt nên nấm ngon hơn, năng suất cao hơn, mỗi kg nguyên liệu cho 0,8-1,1kg nấm, so với 0,4-0,6kg ở phương pháp cũ.

“Với 300m2 nuôi cấy nấm rơm, mỗi ngày tôi thu được 6-7 yến nấm” - ông Duy nói và tiết lộ, nấm trồng từ chủng giống của TS Chính ngọt đậm đà hơn chủng giống ông dùng trước đó nên được khách hàng ưa chuộng hơn.

Ngoài nấm ăn, TS Chính còn nghiên cứu nấm dược liệu và trở thành người đầu tiên ở Việt Nam sản xuất thành công sinh khối linh chi dạng sợi - công trình đem lại cho bà giải ba giải Vifotec năm 2002.

Không bao giờ coi nghiên cứu thành công là xong việc, TS Chính luôn nghĩ cách biến kết quả đó thành hàng hóa. Trong câu chuyện của bà, nghiên cứu và kinh doanh cứ như hai mặt của tờ giấy, không thể tách rời. Điều đó khiến tôi nhớ đến khái niệm “nhà khoa học có tinh thần doanh nghiệp và doanh nghiệp có tinh thần khoa học” mà nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân đưa ra như một slogan mới. Trong con người TS Chính có cả hai tinh thần này.

(Theo Khoa học Phát triển)

tin nổi bật

Hé lộ tuổi thơ cơ cực ít biết của đại gia Việt

Được nhiều người biết đến với khối tài sản kếch xù nhưng ít ai biết các đại gia Việt này từng phải trải qua tuổi thơ vô cùng cơ cực.

Ca sỹ Ngọc Sơn chủ tịch công ty bất động sản, Ngọc Trinh giở chiêu trò mua bán đất

Ca sĩ Khắc Việt, Ngọc Sơn, Midu lấn sang lĩnh vực bất động sản trong bối cảnh đang sốt nóng nhiều nơi. Trong khi đó, Ngọc Trinh mua 11 ha đất ở Bảo Lộc chỉ là chiêu trò!

Các đại gia công nghệ Trung Quốc chật vật vực dậy từ 'bão quy định'

Ngành công nghệ của Trung Quốc tăng trưởng chóng mặt trong những thập kỷ qua. Nhưng giờ, thời hoàng kim đã qua với các công ty công nghệ nước này.

Volkswagen tài trợ chính cho giải Golf CLB doanh nhân Sài Gòn

Volkswagen là Nhà tài trợ kim cương cho giải Golf CLB doanh nhân Sài Gòn, tài trợ 4 giải Hole-in-one với các giải thưởng lớn: xe SUV 7 chỗ cỡ lớn Teramont, 2 phiên bản SUV 7 chỗ cỡ trung Tiguan Luxury S, Tiguan Elegance và SUV đô thị T-Cross.

Bắt nguyên TGĐ Tổng công ty Tín Nghĩa: 30 năm làm sếp DN nắm giữ chục triệu m2 đất

Công ty Tín Nghĩa thuộc Tỉnh ủy Đồng Nai sở hữu khoảng 22 triệu m2 đất, tổng tài sản hơn 14.000 tỷ.

Giàu có số, nhân viên vệ sinh ở Hà Nội mua cổ phiếu thắng lớn 35 tỷ đồng

Cùng chơi chứng khoán nhưng có nhân viên vệ sinh có 35 tỷ đồng, còn người khác cháy tài khoản khi cổ phiếu sàn liên tục do thông tin lãnh đạo bị bắt, ảnh hưởng của thị trường.

Bảy tỷ phú mất trắng hơn 100 tỷ USD, thời kỳ đen tối, còn ai tin vào tiền ảo

Giới tiền số ghi nhận tổng tài sản của 7 tỷ phú đã mất 114 tỷ USD kể từ tháng 1/2021 sau hàng loạt sự cố giáng xuống toàn thị trường.

Tỷ phú Elon Musk bị kiện đòi 258 tỷ USD vì "chiêu trò" với đồng dogecoin

Tỷ phú Elon Musk vừa bị các nhà đầu tư dogecoin kiện đòi 258 tỷ USD với cáo buộc vận hành mô hình đa cấp để thao túng đồng tiền điện tử này.

Tân Hoàng Minh tuyên bố đóng cửa văn phòng vì bị đe dọa

Từ ngày 15/6, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Khách sạn Tân Hoàng Minh (Tân Hoàng Minh) sẽ tạm dừng mở cửa văn phòng tiếp đón khách hàng vì có khách hàng đe dọa sử dụng vũ khí để tấn công cán bộ nhân viên.

Số triệu phú USD/1 vạn dân của Singapore là 966, Thái Lan là 17, Việt Nam là bao nhiêu?

Tính toán theo dữ liệu của Knight Frank, cứ 10.000 dân Singapore sẽ có tới 966 người là triệu phú USD, Malaysia có 21 người, Thái Lan có 18 người, Indonesia có 3 người và Philippines chỉ có 2 người.

Kỷ lục mỗi tháng thay một chủ tịch: Gặp điềm xấu rủ nhau tháo chạy

Thay Chủ tịch HĐQT lần thứ 4 trong 4 tháng, thậm chí chủ tịch chỉ trong vài giờ là kỷ lục ghế nóng tại các doanh nghiệp trước những biến cố bất ngờ.

Mang gần 2.000 tỷ đồng để chia thưởng, nhà đại gia Chu Thị Bình giàu cỡ nào?

Không chỉ mang gần 2.000 tỷ đồng chia thưởng, doanh nghiệp của nữ đại gia Chu Thị Bình cũng sẽ chi khoảng 460 tỷ đồng để trả cổ tức cho các cổ đông hiện hữu.

Cựu diễn viên nổi danh thành đại gia Việt 2.000 tỷ rồi đổ dốc tháo chạy

Những động thái tháo chạy, sau khi chủ tịch và cổ đông lớn bán sạch cổ phiếu, được cho là cú chấn động trong nội bộ Yeah1, khiến tập đoàn này nhanh chóng trở thành cái xác rỗng.

Tham vọng bay vào vũ trụ, bầu Thụy bất ngờ giảm 91% vốn Thaispace

Được thành lập vào cuối năm 2021 với vốn điều lệ tương đương 1,15 tỷ USD, Thaispace bất ngờ giảm mạnh vốn từ 26.688 tỷ đồng xuống còn 2.275 tỷ đồng.

Logo FLC biến mất khỏi tòa nhà 265 Cầu Giấy

Hiện, FLC chỉ thuê lại một phần diện tích tại tòa nhà để phục vụ hoạt động kinh doanh và các bên thứ ba sau khi gán nợ tòa trụ sở chính cho ngân hàng OCB.