Ở thế giới ảo Trung Quốc, Tencent là số 1

Ma Huateng - tỷ phú châu Á, CEO công ty dot com lời lãi nhất Trung Quốc Tencent. Ảnh: Forbes

Tencent là công ty cung cấp dịch vụ tin nhắn tức thời text và hình QQ cùng nhiều dịch vụ trực tuyến khác, trụ sở đóng tại Thẩm Quyến.

Một dấu hiệu cho thấy sức mạnh của Tencent đang gia tăng là hơn 50% người dùng web Trung Quốc cập nhật tin tức mới nhất về Thế vận hội Bắc Kinh từ Tencent trong cuộc cạnh tranh với Sohu, nhà tài trợ chính thức Thế vận hội Bắc Kinh với tất cả lợi thế tiếp cận nguồn tin, và Sina, một cổng thông tin điện tử lớn khác.

Thu nhập nửa đầu năm nay của Tencent khoảng 3.033 tỷ nhân dân tệ (1 nhân dân tệ = 0,146 USD), tăng 84,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, thu nhập quý II/08 của Tencent cao hơn của Baidu 99% và cao hơn Sohu 128%. Lợi nhuận ròng của Tencent cao hơn Sohu 136% và cao hơn Baidu 146%.

Doanh thu của Tencent gia tăng chủ yếu dựa vào các trò chơi trực tuyến và việc giới thiệu các trò chơi mới. Song doanh thu từ mảng dịch vụ viễn thông giá trị gia tăng và di động của công ty cũng tăng mạnh.

Tencent thành công nhưng kín tiếng

Ma Huateng là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành (CEO) Tencent Holdings Ltd. Ma còn là đồng sáng lập công ty vào năm 1998. Vừa mới đây, Ma được tạp chí Forbes danh tiếng của Mỹ xếp vào danh sách các tỷ phú trẻ châu Á. Theo đánh giá của Forbes, ông Ma có tài sản 541 triệu USD.

Mặc dù vậy, không chỉ có Tencent mà cả Chủ tịch của nó đều là đối tượng kín đáo đối với báo chí.

Ma Huateng, theo người phương Tây là một cái tên kỳ cục vì họ Ma theo tiếng Trung Quốc là “ngựa”. Và như để cả thiên hạ (phương Tây) biết mình họ "ngựa", Ma Huateng đã chọn cái tên tiếng Anh Pony Ma (Pony trong tiếng Anh có nghĩa là con ngựa non).

Rất khó tìm thấy tiểu sử của Ma trên Internet ngoại trừ các thông tin: Ông sinh năm 1971, nhận bằng tốt nghiệp khoa học máy tính của trường Đại học Thẩm Quyến năm 1993 và trước khi gia nhập Tencent, ông Ma đã phụ trách bộ phận nghiên cứu và phát triển các hệ thống gọi điện Internet của nhà cung cấp sản phẩm và dịch vụ viễn thông Shenzhen Runxun Communications Co, Ltd.

Theo Thời báo Bắc Kinh, Ma sinh ra ở đảo Hải Nam và chuyển đến thành phố Thẩm Quyến khi đang tuổi niên thiếu. Năm 1998, ông cùng bạn học thành lập Tencent và giành được vốn đầu tư từ Tập đoàn Dữ liệu quốc tế (IDG). Đầu tiên, ông Ma tập trung vào tin nhắn văn bản nhưng chẳng lâu sau đó, ông biến Tencent thành một câu trả lời Trung Quốc đối với dịch vụ AIM của AOL (Mỹ), đem đến cho người dùng Trung Quốc khả năng liên lạc với người khác tức thời khi đang trực tuyến. Với QQ, Tencent nhắm đến đối tượng độc giả trẻ. Ông nói: “Người sử dụng quan trọng nhất là những người trẻ tuổi”.

Thực vậy, không có công ty Internet trên thế giới nào khác, thậm chí cả Google, đạt được vị trí thống lĩnh thị trường nội địa như Tencent. Công ty cung cấp gói dịch vụ giải trí trực tuyến ‘tất cả trong một’ và dịch vụ tin nhắn tức thời trên di động với thương hiệu QQ. QQ, www.qq.com, có hơn 100 triệu người sử dụng, gần 80% thị phần Trung Quốc (vào thời điểm năm 2007).

Trong khi người sử dụng Internet Mỹ gửi email và lướt web tìm thông tin trên máy tính cá nhân của mình, những người trẻ tuổi ở Trung Quốc chơi game, tải video và nhạc vào di động, máy nghe nhạc MP3 của họ và tham gia vào thế giới ảo nơi họ có thể trao đổi hàng hóa ảo và sống cuộc sống ảo. Tencent kiếm lời từ các dịch vụ giải trí họ bán qua Internet và di động.

Do có ít người ở Trung Quốc sử dụng thẻ tín dụng hoặc tin cậy các giao dịch qua mạng nên thương mại điện tử tăng chậm chạp. Nhưng tin nhắn tức thời và chơi game rất phổ biến và nay là trung tâm văn hóa Trung Quốc. Và rất tự nhiên, mạng xã hội bạn bè được du nhập và phổ biến rất nhanh ở Trung Quốc.

Người Trung Quốc có thể nói “những gì thiên hạ có, Trung Quốc có”. Và Tencent, với sự nhanh nhạy bản năng của người Trung Quốc, đã biết kết hợp các yếu tố của trang mạng xã hội MySpace, trang web chia sẻ video YouTube và thế giới ảo Second Life.

"Họ có cái tôi gọi là công viên ảo lớn nhất ở Trung Quốc”, báo Mỹ New York Times trích lời nhà phân tích Richard Ji thuộc ngân hàng Morgan Stanley. “Và ở Trung Quốc, ưu tiên số một đối với người dùng Internet là giải trí; ở Mỹ là thông tin. Đó là lý do tại sao Google thống lĩnh thị trường Mỹ, nhưng Tencent trị vì thị trường trung Quốc”.

Thực tế cho thấy, sự lớn mạnh nhanh chóng của Tencent là một lý do vì sao các công ty Internet lớn nhất Mỹ như Yahoo, Google và eBay đã trượt chân ở Trung Quóc.

Nhiều nhà phân tích nói các công ty Mỹ chật vật ở đây một phần bởi các cản trở về quy định, ưu đãi thiên vị doanh nghiệp nội địa. Song một lý do khác quan trọng hơn là các công ty nước ngoài thất bại trong việc hiểu thị trường Internet Trung Quốc được đẩy mạnh chủ yếu nhờ vào giải trí và di động.

Google đã mất thị phần vào tay công cụ tìm kiếm Baidu. Yahoo đã chuyển giao hoạt động của mình cho Alibaba.com. Còn hãng đấu giá trực tuyến eBay, sau khi mua một trong những đối thủ lớn nhất của mình ở Trung Quốc, đã tiếp tục để mất chỗ đứng và phải giao hoạt động ở Trung Quốc cho Tom.com của Hong Kong dưới dạng một liên doanh.

Giới truyền thông thường mô tả Chủ tịch Tencent, ông Ma có khuôn mặt trẻ con và là một người lặng lẽ. Nhưng ông là một trong những doanh nhân được kính trọng nhất của Trung Quốc. Khi ông xuất hiện ở các hội nghị Internet ở Trung Quốc, luôn có đám đông những người trẻ tuổi nôn nóng được chụp hình với ông hoặc cố nhét danh thiếp của họ vào túi của ông.

“Cậu ấy để cho tôi ấn tượng rất mạnh”, Wang Jingli, nguyên trưởng khoa Khoa học máy tính Đại học Thẩm Quyến nói. Ông nhớ lại một lần ông đã giao cho Ma giải một thế cờ tướng kinh điển gọi là “8 hậu” như thế nào: “Cậu ấy đưa cho tôi tất cả lời giải bằng đồ họa, điều rất hiếm trong số các sinh viên tôi đã dạy”.

Những người theo dõi quá trình trưởng thành của Tencent đều không thể quên ngày đầu thành lập công ty, có được lợi nhuận cũng rất chật vật. Nhưng một khi họ đã “lên” thì như diều gặp gió.

"Họ thực sự không có một mô hình doanh thu và họ không biết họ sẽ kiếm tiền thế nào”, Shirley Yeung, người trong số những người đầu tiên đầu tư vào công ty nói. “Họ là nhóm kỹ sư trẻ làm việc trong một tòa nhà nhếch nhác nhưng tham vọng tạo ra cái gì đó mới mẻ”.

Trong năm 2001, công ty nhận được khoản bơm vốn lớn từ MIH, một bộ phận của công ty truyền thông Nam Phi Naspers. MIH trả 35 triệu USD để mua khoảng 50% công ty.

Tài sản của Tencent được nâng lên vào cuối năm đó, khi công ty kết hợp với hãng di động China Mobile để chuyển tiếp tin nhắn Internet tới điện thoại di động.

"Đó là mỏ vàng đầu tiên của chúng tôi”, ông Ma nói.

Một nhà phân tích từ Morgan Stanley cho rằng QQ đã trở thành một “hiện tượng văn hóa” ở Trung Quốc. Một số QQ là nhận diện ảo đối với người trẻ tuổi Trung Quốc, quan trọng như địa chỉ email hoặc số điện thoại di động vậy. Người dùng Internet đã chuyển mối quan tâm của họ từ đọc tin tức sang xây dựng khoảng không cá nhân, tham gia vào mạng xã hội ảo và thiết lập các quan hệ xã hội trực tuyến – một cơ hội kinh doanh mà Tencent đã năm bắt kịp thời.

Nhưng không chỉ dừng lại như vậy, công ty mở rộng ảnh hưởng của mình bằng việc đưa tin về các sự kiện lớn như Thế vận hội hay trận động đất ở Tứ Xuyên. Những nội dung này hỗ trợ cho Tencent kiếm tiền từ quảng cáo trực tuyến.

Ma Huateng đã từng thề là người số 1 đưa tin về Thế vận hội Bắc Kinh 2008 vừa diễn ra. Và thực tế đã chứng minh, Tencent đã giành huy chương vàng trong đưa tin Thế vận hội, vượt cả Sohu và Sina.

Số người vào thăm trang Thế vận hội của Tencent tăng đến 10 lần với tổng số 10 triệu người mỗi ngày.

Chiến lược “Lối sống online” và thách thức

Mặc dù thống lĩnh thị trường tin nhắn tức thời Trung Quốc, gần đây Tencent QQ cũng đang vấp phải nhiều rào cản từ đối thủ: MSN Messenger và Yahoo Messenger tuyên bố liên kế các sản phẩm của họ. Hơn nữa, các nhà cung cấp dịch vụ tin nhắn tức thời khác Netease, Sina và Sohu cũng bày tỏ mối quan tâm gia nhập liên minh này.

Tin nhắn tức thời là một dịch vụ người dùng cuối cho phép hai người hoặc nhiều hơn giao tiếp tức thời bằng các hình thức văn bản, tệp tài liệu, dữ liệu thoại và ảnh trên Internet.

Trong gần 40 nhà cung cấp dịch vụ tin nhắn tức thời ở Trung Quốc, Tencent QQ giành vị trí dẫn đầu. Số người đăng ký dịch vụ QQ đã vượt 430 triệu, trong đó số lượng người sử dụng đang hoạt động là hơn 170 triệu và số người trực tuyến đồng thời kỷ lục là 16 triệu. Tencent giành khoảng 70% thị phần này ở Trung Quốc. Tiếp đến là MSN Messenger của Microsoft với 15% thị phần và Sina, Netease giành được khoảng 10% chia đều cho cả hai. Yahoo Messenger, được biết có khoảng 80 triệu người dùng toàn cầu, đã không thể nổi trội ở Trung Quốc.

Nhưng chỉ trông cậy vào mỗi tin nhắn, Tencent coi như giậm chân tại chỗ. Cách đây hơn ba năm, ông Ma đã đưa ra chiến lược mới “Online Lifestyle”, tạm dịch: Lối sống trực tuyến. Cơ sở của chiến lược này là gì? Đơn giản, ông Ma nói với phóng viên New York Times ở Thẩm Quyến rằng: người dùng Internet nào cũng muốn cá thể/ cá nhân hóa.

Ma nói ông sẵn sàng đón thách thức. Công ty đã thành lập một liên minh với Google, tích hợp công cụ tìm kiếm số 1 thế giới vào cổng thông tin của mình. Công ty cũng đang đa dạng hóa sang game, đấu giá trực tuyến và Ma hy vọng ông sẽ giành được cảm tình của người dùng lớn tuổi với dịch vụ tin nhắn tức thời thiếu những cái chạm đáng yêu. Để tiếp tục phát triển, công ty của ông Ma có lẽ phải trưởng thành hơn chút nữa.

Nhưng những công ty phát triển nhanh như Tencent cũng là mối quan tâm của chính phủ Trung Quốc với các quy định chặt chẽ về Internet và lo ngại khả năng Web nuôi dưỡng các nền kinh tế ngầm.

Gần đây, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc, cơ quan giám sát nền kinh tế 2,6 nghìn tỷ USD này, đã ban hành cảnh báo về tiền ảo của Tencent, Q-coin, loại cho phép khách hàng mua sắm trực tuyến đồ đạc ảo, game, nhạc.

Một quan chức Ngân hàng Trung ương Trung Quốc nói họ đang nghiên cứu liệu Q-coin có là mối đe dọa đối với đồng tiền thật nhân dân tệ hay không. Ông nói thêm các nhà chức trách sẽ trừng trị thẳng tay tiền ảo nếu nó được sử dụng để rửa tiền.

Điều đó đi quá xa so với dự định của Tencent. Họ đã là một trong những doanh nghiệp giàu có nhất Trung Quốc và Ma nhỏ nhẹ nói, ông chỉ đơn giản muốn để người Trung Quốc dùng trang Web theo cách họ muốn.

tổng hợp từ NYT, BW, China View, Beijing Times