Ô tô Việt Nam đắt gấp 3 Mỹ: Nguyên nhân chưa được nói đến

Giá ô tô tại Việt Nam cao hơn 70% so với Âu, Mỹ và 30% so với khu vực. Ngoài thuế cao còn do chi phí góp vốn đầu tư, máy móc thiết bị, giá bộ linh kiện... bị khai khống cao hơn giá trị thật rất nhiều.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, ở những lĩnh vực sản xuất nào có chính sách thuế, phí bất ổn, khó dự đoán được tương lai, chênh lệch với các quốc gia khác lớn,... thì tình trạng DN chuyển giá sẽ xuất hiện nhiều.

Chuyển giá đã trở thành đề tài nóng, đang được Chính phủ và các Bộ, ngành quan tâm, tìm giải pháp phòng chống. Ngay trong khuôn khổ Hội nghị Diễn đàn Kinh tế Thế giới về ASEAN 2018 vừa diễn ra tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cũng đề nghị các DN kiểm toán quốc tế, tích cực tư vấn việc ngăn ngừa, xử lý chuyển giá của các DN có vốn đầu tư nước ngoài đang đầu tư tại Việt Nam.

3 lĩnh vực dẫn đầu về chuyển giá

Theo Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính), số lượng DN đầu tư nước ngoài (FDI) báo lỗ hàng năm chiếm từ 44% đến 51%. Đặc biệt, năm 2015 là 51% và năm 2016 là 50% trên số lượng DN có báo cáo. Đáng lưu ý là, có những doanh nghiệp FDI lỗ 10 năm, 15 năm, thậm chí 20 năm, song vẫn tiếp tục tăng vốn, mở rộng đầu tư. Điều này cho thấy tình trạng chuyển giá của khu vực FDI ngày càng gia tăng và phức tạp.

{keywords}
Các DN thuộc lĩnh vực tài chính bảo hiểm, dệt may và ô tô đứng đầu về chuyển giá

Theo các chuyên gia, việc chuyển giá của các DN FDI được thực hiện ngay từ khi bắt đầu đầu tư vào Việt Nam. Trong quá trình đầu tư, nhà đầu tư là những tập đoàn lớn, có máy móc thiết bị công nghệ hiện đại, nên sẽ tiến hành góp vốn bằng nguồn lực này. Trong khi đó, phía Việt Nam chưa đủ năng lực để thẩm định giá các loại thiết bị công nghệ hiện đại, nên thường bị đối tác nước ngoài định giá cao hơn giá trị thực tế. Việc định giá cao, sẽ nâng giá trị vốn góp trong liên doanh.

Tiếp đến, trong quá trình sản xuất và kinh doanh, DN FDI thường kê khai giá nguyên liệu đầu vào cao, đồng thời tìm mọi cách khai tăng các chi phí khác như quảng cáo, khuyến mại,... nhằm triệt tiêu lợi nhuận.

Cùng với đó, là sử dụng chi phí trả lãi tiền vay để chuyển giá. Công ty mẹ đưa nguyên vật liệu, vật tư, linh kiện đầu vào, cho trả chậm và tính lãi. Khi công ty con tại Việt Nam bán hàng ra có lãi, đều tính vào chi phí trả lãi tiền vay, dẫn tới hết lãi.

Rồi phối hợp, liên kết với các công ty trong cùng tập đoàn, hoặc các đối tác, tự dàn xếp giá với nhau, thông qua các giao dịch, để giảm được nghĩa vụ thuế.

Vì vậy, mới có hiện tượng hàng loạt các DN FDI lỗ liên tục nhiều năm, nhưng doanh thu vẫn tăng, hoạt động sản xuất vẫn mở rộng.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) năm 2014 đã tiến hành khảo sát về hành vi chuyển giá, tại các DN FDI, cho thấy có 20% DN FDI thừa nhận chuyển giá.

Phương pháp điều tra được sử dụng có tên gọi là “Kỹ thuật đếm bất đối xứng” để khai thác thông tin về hoạt động nhạy cảm, mà người trả lời thường không muốn chia sẻ, vì e ngại hậu quả xấu có thể xảy ra. Kết quả cho thấy, các DN thuộc lĩnh vực tài chính bảo hiểm, dệt may và ô tô đứng đầu về chuyển giá, với tỷ lệ trên 50%.

Hậu quả nặng nề

Báo cáo của VCCI và USAID cho thấy, những DN coi Việt Nam là một phần của chuỗi cung ứng toàn cầu thực hiện chuyển giá chiếm từ 13-20%. Bên cạnh đó, 37% DN FDI đến từ nước có thuế suất thấp hơn Việt Nam có xu hướng thực hiện chuyển giá. Không những thế, có 65% DN FDI có lợi nhuận lớn hơn 20% có thực hiện chuyển giá và 44,5% DN lợi nhuận từ 10-20% thực hiện hành vi này.

{keywords}
Giá bộ linh kiện bị khai khống cao hơn giá trị thật khiến giá ô tô Việt Nam cao hơn so với nhiều quốc gia

Chẳng hạn, trong lĩnh vực ô tô, ngoài việc nâng giá trị tài sản vốn góp liên doanh, nhà đầu tư còn chuyển giá thông qua chuyển giao công nghệ và thu phí tiền bản quyền. Đây là một loại chi phí chiếm tỷ trọng lớn do khấu hao giá trị tài sản cố định vô hình.

Linh kiện ô tô chủ yếu phải nhập khẩu từ các công ty đa quốc gia và được định giá do công ty mẹ. Việc định giá cao bộ linh kiện nhập khẩu sẽ khiến cho chi phí đội lên, làm giá thành tăng, giảm lợi nhuận, qua đó các DN ô tô giảm nộp thuế thu nhập DN, trong khi công ty mẹ vẫn có lãi lớn về bán linh kiện. Trên thực tế, có những bộ linh kiện ô tô nhập về Việt Nam, có giá khai báo ngang bằng với giá một chiếc ô tô nguyên chiếc nhập khẩu.

Giá xe ô tô tại Việt Nam hiện cao hơn 70% so với Âu, Mỹ và cao hơn 30% so với khu vực. Ngoài thuế cao, còn có lý do là chi phí góp vốn đầu tư, máy móc thiết bị, phí bản quyền, giá bộ linh kiện... đã bị khai khống cao hơn giá trị thật rất nhiều.

Theo Hiệp hội Thuế Việt Nam, công tác chống chuyển giá thời gian qua đã đạt được kết quả khả quan, ngăn chặn được nhiều hành vi gian lận thuế, thông qua giá chuyển nhượng giữa các bên có giao dịch liên kết. Cụ thể, năm 2016, cơ quan thuế thanh tra 329 DN có giao dịch liên kết, truy thu 607,52 tỷ đồng, giảm lỗ 5.162 tỷ đồng; năm 2017 thanh tra 734 DN có giao dịch liên kết, truy thu, truy hoàn và phạt 2.270 tỷ đồng, giảm lỗ 7.146 tỷ đồng.

Tuy nhiên, việc hoạt động chống chuyển giá chưa thực sự hiệu quả. Tình trạng chuyển giá không phải là mới và việc điều tra chuyển giá thời gian qua cũng gặp rất nhiều khó khăn. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, dữ liệu là yếu tố cực kỳ quan trọng trong điều tra chống chuyển giá. Khi điều tra giá chuyển nhượng, thường phải sử dụng phương pháp giá so sánh, phải tìm một công ty, một giao dịch tương đồng. Nhưng cơ sở dữ liệu của chúng ta hiện nay không đủ.

Chẳng hạn trong lĩnh vực ô tô, các cơ quan chức năng có thể biết, giá nhập bộ linh kiện, để lắp ráp một chiếc xe hơi tại Việt Nam cao hơn tới 30% so với các nước trong khu vực. Tuy nhiên, làm sao biết được giá thực của một cái khung xe hay một cái động cơ là bao nhiêu, khi phần lớn các linh kiện đó chỉ được mua bán qua lại giữa các công ty trong cùng tập đoàn, hay chuỗi cung ứng với nhau.

Các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, ở những lĩnh vực sản xuất nào có chính sách thuế, phí bất ổn, khó dự đoán được tương lai, chênh lệch với các quốc gia khác lớn,... thì tình trạng DN chuyển giá sẽ xuất hiện nhiều.

Hành vi chuyển giá của các DN FDI tại Việt Nam đang để lại các hậu quả xấu, làm thất thu ngân sách, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, gây sức ép lên các DN tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế.

Trần Thủy

 

tin nổi bật

Đầu tư tiền tỷ mua nhà cho con học đại học

Thay vì thuê, nhiều đại gia tỉnh lẻ sẵn sàng bỏ số tiền lớn để mua nhà cho con học đại học tại Hà Nội.

Mở rộng lọc dầu Dung Quất, vốn tỷ USD ở đâu?

Bộ Công Thương lưu ý Công ty cổ phần Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR) làm rõ nhiều vấn đề liên quan tới dự án nâng cấp mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Mặt bằng trung tâm TP.HCM ế ẩm vẫn hét giá thuê tiền tỷ

Gần một năm sau khi TP.HCM mở cửa trở lại sau đại dịch, nhiều mặt bằng đắc địa ngay trung tâm TP.HCM vẫn chưa được lấp đầy, không ít nơi xuất hiện tình trạng xuống cấp.

Ông Vũ Tiến Lộc: Quá đau khi thấy doanh nghiệp FDI khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ

Việt Nam mong muốn doanh nghiệp FDI tới để hợp tác chứ không phải vào để xây dựng mô hình khép kín trong nền kinh tế Việt Nam như những ốc đảo, theo Nguyên Chủ tịch VCCI - ông Vũ Tiến Lộc.

Giá trị thương hiệu Việt đạt 431 tỷ USD, mức tăng nhanh nhất thế giới

Theo báo cáo của Brand Finance, mặc dù ảnh hưởng của đại dịch nhưng giá trị các thương hiệu của Việt Nam tiếp tục tăng.

Phố Hàn bị ‘ngộp’

Hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, nhiều chủ doanh nghiệp người Hàn phá sản, đóng cửa, bỏ về nước chưa hẹn ngày quay lại. Tuyến phố Hàn vắng hẳn.

Vạn sinh viên cần nơi ở, đầu tư hàng chục tỷ xây nhà trọ kiếm lời

Đã qua thời kỳ sôi động nhưng gần đây, loại bất động sản nhà trọ tại các xã quanh khu vực Hòa Lạc đang nóng lên từng ngày. Không ít nhà đầu tư bỏ ra vài chục tỷ đồng mua đất xây dựng nhà trọ cho sinh viên thuê.

Sắp thông xe cây cầu cạn có trụ cao nhất Việt Nam đi Sa Pa

Cầu Móng Sến (thị xã Sa Pa, Lào Cai) với tổng mức đầu tư hơn 450 tỷ đồng, trụ cao 83m dự kiến sẽ thông xe trong đầu quý IV/2022.

Bộ KH-ĐT đề nghị làm rõ nhiều vấn đề khi lùi khởi công Metro Bến Thành - Tham Lương

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa có văn bản gửi UBND TP.HCM về việc kiến nghị điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án tuyến tàu điện ngầm số 2 TP.HCM, tuyến Bến Thành - Tham Lương, sang cuối năm 2025 đầu năm 2026.

Phát triển thêm điện gió ở miền Bắc

Sau khi rà soát, Bộ Công Thương dự kiến điện gió trên bờ tăng thêm 700 MW tại miền Bắc để tận dụng tiềm năng gió tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Nhiệt điện tỷ USD 2 lần đội vốn, xong 7 năm vẫn chưa hẹn ngày quyết toán

Bộ Công Thương vừa gửi văn bản đôn đốc các bộ ngành cho ý kiến về phương án xử lý tồn tại liên quan đến quyết toán Dự án nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1.

GDP quý III tăng tới 13,67%, lạm phát vẫn thấp

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2022 ước tính tăng khá cao ở mức 13,67% so với cùng kỳ năm trước. GDP 9 tháng năm 2022 tăng 8,83% so với cùng kỳ năm trước, là mức tăng cao nhất của 9 tháng trong giai đoạn 2011-2022.

Kiến nghị không mở karaoke, quán bar ở chung cư

Góp ý liên quan tới Luật Kinh doanh bất động sản, TS. Cấn Văn Lực cho rằng không nên mở karaoke, kinh doanh quán bar ở chung cư vì dễ mất an toàn.

Chứng khoán, bất động sản hay nên gửi tiết kiệm để ‘ăn no ngủ kỹ’?

Chuyên gia kinh tế cho rằng, gửi tiết kiệm là lựa chọn an toàn, "ăn no ngủ kỹ" thời điểm này. Đầu tư chứng khoán sẽ có tính rủi ro cao.

Bắc Ninh sắp khởi công cây cầu nghìn tỷ kết nối Hải Dương

Cầu Kênh Vàng kết nối Bắc Ninh - Hải Dương dự kiến được khởi công vào cuối năm 2022 với kinh phí hơn 1.700 tỷ đồng. Dự án đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối kinh tế, xã hội, phục vụ dân sinh giữa hai tỉnh.