Ô tô Việt Nam đắt gấp 3 Mỹ: Nguyên nhân chưa được nói đến

Giá ô tô tại Việt Nam cao hơn 70% so với Âu, Mỹ và 30% so với khu vực. Ngoài thuế cao còn do chi phí góp vốn đầu tư, máy móc thiết bị, giá bộ linh kiện... bị khai khống cao hơn giá trị thật rất nhiều.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, ở những lĩnh vực sản xuất nào có chính sách thuế, phí bất ổn, khó dự đoán được tương lai, chênh lệch với các quốc gia khác lớn,... thì tình trạng DN chuyển giá sẽ xuất hiện nhiều.

Chuyển giá đã trở thành đề tài nóng, đang được Chính phủ và các Bộ, ngành quan tâm, tìm giải pháp phòng chống. Ngay trong khuôn khổ Hội nghị Diễn đàn Kinh tế Thế giới về ASEAN 2018 vừa diễn ra tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cũng đề nghị các DN kiểm toán quốc tế, tích cực tư vấn việc ngăn ngừa, xử lý chuyển giá của các DN có vốn đầu tư nước ngoài đang đầu tư tại Việt Nam.

3 lĩnh vực dẫn đầu về chuyển giá

Theo Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính), số lượng DN đầu tư nước ngoài (FDI) báo lỗ hàng năm chiếm từ 44% đến 51%. Đặc biệt, năm 2015 là 51% và năm 2016 là 50% trên số lượng DN có báo cáo. Đáng lưu ý là, có những doanh nghiệp FDI lỗ 10 năm, 15 năm, thậm chí 20 năm, song vẫn tiếp tục tăng vốn, mở rộng đầu tư. Điều này cho thấy tình trạng chuyển giá của khu vực FDI ngày càng gia tăng và phức tạp.

{keywords}
Các DN thuộc lĩnh vực tài chính bảo hiểm, dệt may và ô tô đứng đầu về chuyển giá

Theo các chuyên gia, việc chuyển giá của các DN FDI được thực hiện ngay từ khi bắt đầu đầu tư vào Việt Nam. Trong quá trình đầu tư, nhà đầu tư là những tập đoàn lớn, có máy móc thiết bị công nghệ hiện đại, nên sẽ tiến hành góp vốn bằng nguồn lực này. Trong khi đó, phía Việt Nam chưa đủ năng lực để thẩm định giá các loại thiết bị công nghệ hiện đại, nên thường bị đối tác nước ngoài định giá cao hơn giá trị thực tế. Việc định giá cao, sẽ nâng giá trị vốn góp trong liên doanh.

Tiếp đến, trong quá trình sản xuất và kinh doanh, DN FDI thường kê khai giá nguyên liệu đầu vào cao, đồng thời tìm mọi cách khai tăng các chi phí khác như quảng cáo, khuyến mại,... nhằm triệt tiêu lợi nhuận.

Cùng với đó, là sử dụng chi phí trả lãi tiền vay để chuyển giá. Công ty mẹ đưa nguyên vật liệu, vật tư, linh kiện đầu vào, cho trả chậm và tính lãi. Khi công ty con tại Việt Nam bán hàng ra có lãi, đều tính vào chi phí trả lãi tiền vay, dẫn tới hết lãi.

Rồi phối hợp, liên kết với các công ty trong cùng tập đoàn, hoặc các đối tác, tự dàn xếp giá với nhau, thông qua các giao dịch, để giảm được nghĩa vụ thuế.

Vì vậy, mới có hiện tượng hàng loạt các DN FDI lỗ liên tục nhiều năm, nhưng doanh thu vẫn tăng, hoạt động sản xuất vẫn mở rộng.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) năm 2014 đã tiến hành khảo sát về hành vi chuyển giá, tại các DN FDI, cho thấy có 20% DN FDI thừa nhận chuyển giá.

Phương pháp điều tra được sử dụng có tên gọi là “Kỹ thuật đếm bất đối xứng” để khai thác thông tin về hoạt động nhạy cảm, mà người trả lời thường không muốn chia sẻ, vì e ngại hậu quả xấu có thể xảy ra. Kết quả cho thấy, các DN thuộc lĩnh vực tài chính bảo hiểm, dệt may và ô tô đứng đầu về chuyển giá, với tỷ lệ trên 50%.

Hậu quả nặng nề

Báo cáo của VCCI và USAID cho thấy, những DN coi Việt Nam là một phần của chuỗi cung ứng toàn cầu thực hiện chuyển giá chiếm từ 13-20%. Bên cạnh đó, 37% DN FDI đến từ nước có thuế suất thấp hơn Việt Nam có xu hướng thực hiện chuyển giá. Không những thế, có 65% DN FDI có lợi nhuận lớn hơn 20% có thực hiện chuyển giá và 44,5% DN lợi nhuận từ 10-20% thực hiện hành vi này.

{keywords}
Giá bộ linh kiện bị khai khống cao hơn giá trị thật khiến giá ô tô Việt Nam cao hơn so với nhiều quốc gia

Chẳng hạn, trong lĩnh vực ô tô, ngoài việc nâng giá trị tài sản vốn góp liên doanh, nhà đầu tư còn chuyển giá thông qua chuyển giao công nghệ và thu phí tiền bản quyền. Đây là một loại chi phí chiếm tỷ trọng lớn do khấu hao giá trị tài sản cố định vô hình.

Linh kiện ô tô chủ yếu phải nhập khẩu từ các công ty đa quốc gia và được định giá do công ty mẹ. Việc định giá cao bộ linh kiện nhập khẩu sẽ khiến cho chi phí đội lên, làm giá thành tăng, giảm lợi nhuận, qua đó các DN ô tô giảm nộp thuế thu nhập DN, trong khi công ty mẹ vẫn có lãi lớn về bán linh kiện. Trên thực tế, có những bộ linh kiện ô tô nhập về Việt Nam, có giá khai báo ngang bằng với giá một chiếc ô tô nguyên chiếc nhập khẩu.

Giá xe ô tô tại Việt Nam hiện cao hơn 70% so với Âu, Mỹ và cao hơn 30% so với khu vực. Ngoài thuế cao, còn có lý do là chi phí góp vốn đầu tư, máy móc thiết bị, phí bản quyền, giá bộ linh kiện... đã bị khai khống cao hơn giá trị thật rất nhiều.

Theo Hiệp hội Thuế Việt Nam, công tác chống chuyển giá thời gian qua đã đạt được kết quả khả quan, ngăn chặn được nhiều hành vi gian lận thuế, thông qua giá chuyển nhượng giữa các bên có giao dịch liên kết. Cụ thể, năm 2016, cơ quan thuế thanh tra 329 DN có giao dịch liên kết, truy thu 607,52 tỷ đồng, giảm lỗ 5.162 tỷ đồng; năm 2017 thanh tra 734 DN có giao dịch liên kết, truy thu, truy hoàn và phạt 2.270 tỷ đồng, giảm lỗ 7.146 tỷ đồng.

Tuy nhiên, việc hoạt động chống chuyển giá chưa thực sự hiệu quả. Tình trạng chuyển giá không phải là mới và việc điều tra chuyển giá thời gian qua cũng gặp rất nhiều khó khăn. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, dữ liệu là yếu tố cực kỳ quan trọng trong điều tra chống chuyển giá. Khi điều tra giá chuyển nhượng, thường phải sử dụng phương pháp giá so sánh, phải tìm một công ty, một giao dịch tương đồng. Nhưng cơ sở dữ liệu của chúng ta hiện nay không đủ.

Chẳng hạn trong lĩnh vực ô tô, các cơ quan chức năng có thể biết, giá nhập bộ linh kiện, để lắp ráp một chiếc xe hơi tại Việt Nam cao hơn tới 30% so với các nước trong khu vực. Tuy nhiên, làm sao biết được giá thực của một cái khung xe hay một cái động cơ là bao nhiêu, khi phần lớn các linh kiện đó chỉ được mua bán qua lại giữa các công ty trong cùng tập đoàn, hay chuỗi cung ứng với nhau.

Các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, ở những lĩnh vực sản xuất nào có chính sách thuế, phí bất ổn, khó dự đoán được tương lai, chênh lệch với các quốc gia khác lớn,... thì tình trạng DN chuyển giá sẽ xuất hiện nhiều.

Hành vi chuyển giá của các DN FDI tại Việt Nam đang để lại các hậu quả xấu, làm thất thu ngân sách, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, gây sức ép lên các DN tuân thủ nghĩa vụ nộp thuế.

Trần Thủy

 

tin nổi bật

Cuộc khủng hoảng ở trời Tây, cảnh báo mối lo cận kề với miền Bắc

Cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có mà châu Âu đang phải đối mặt đặt ra những bài học trong việc phát triển nguồn điện ở Việt Nam, đặc biệt là miền Bắc.

Đừng để 'thiên đường' du lịch Phú Quốc tê liệt, xơ xác

Nói về sự phát triển của Phú Quốc, chuyên gia cho rằng nếu một đô thị chỉ phát triển thuần du lịch thì rất mong manh, đại dịch đã chứng minh điều đó. Ví như Đà Nẵng là thành phố thuần du lịch, sau tác động của đại dịch gần như tê liệt, xơ xác.

Một tỉnh hỗ trợ đến 400 triệu đồng cho người tài mua nhà

Đây là một trong những đãi ngộ theo chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2022-2025 của tỉnh.

Trên trời tàu bay lượn vòng chờ chỗ đáp, dưới đất taxi sẵn sàng đợi 'chặt chém'

Hạ tầng mặt đất không theo kịp tốc độ phát triển của ngành hàng không, khiến tàu bay phải lượn lòng vòng trên trời chờ hạ cánh; trong khi dưới mặt đất xuất hiện tình trạng tài xế "chặt chém" ở sân bay.

Hậu sốt đất, nhà đầu tư chuyển hướng đổ tiền vào homestay

Thị trường trầm lắng, nhiều nhà đầu tư thay vì đi gom đất để bán đã quyết định chuyển sang đầu tư homestay.

Đói đơn hàng, thị trường xuất khẩu đang xấu đi

Chi phí đầu vào tăng cao cùng nhu cầu tại nhiều thị trường lớn giảm khiến hàng xuất khẩu của Việt Nam đối mặt với khó khăn vào nửa cuối năm 2022, đặc biệt là tình trạng thiếu đơn hàng.

Sẵn vốn khủng, tay to tung tiền gom đất

Thị trường bất động sản bị siết nguồn vốn cũng là lúc nhiều đại gia tung tiền gom dự án.

Biệt thự Pháp cổ bỏ hoang giữa lòng Sa Pa

Nằm trên con phố trung tâm của Sa Pa, một biệt thự cổ từ thời Pháp thuộc bị bỏ hoang và được người bán hàng vỉa hè trưng dụng làm nơi để đồ.

Loạt dự án nghìn tỷ 'ngủ đông' ở bán đảo đẹp nhất Quảng Bình

Được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng trên các khu đất vàng ở bán đảo Bảo Ninh, TP Đồng Hới (Quảng Bình), thế nhưng một số dự án chậm tiến độ, tạm dừng thi công suốt nhiều năm.

Năm 2030, thu nhập của một người Việt Nam chỉ bằng Malaysia năm 2007

GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành của Việt Nam luôn đạt mức năm sau cao hơn năm trước. Thế nhưng, con số này thua xa nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á.

Shopee, Lazada phải bổ sung giấy phép kinh doanh

Các sàn thương mại điện tử có vốn đầu tư nước ngoài đang kinh doanh tại Việt Nam như Lazada, Shopee... phải bổ sung Giấy phép kinh doanh trước ngày 1/1/2023.

Đất đấu giá ven đô lại "nóng bỏng tay", cao gấp hơn 5 lần giá khởi điểm

Nhiều phiên đấu giá đất các huyện ven trung tâm Hà Nội thời gian gần đây liên tục thắng lớn, thậm chí, có thửa đất còn cao gấp hơn 5 lần so với giá khởi điểm.

'Đại bàng' đổ bộ, chuyên gia cảnh báo mối nguy

Thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực sau khi Việt Nam mở cửa lại các đường bay quốc tế. Tuy nhiên, việc tăng giá thuê đang khiến nhiều chuyên gia lo ngại.

Cơn 'ngán' du lịch: Áp lực 200%, lương thấp sao tươi cười nổi với khách

Một hướng dẫn viên du lịch nổi tiếng, sau 2 năm dịch bệnh thì giờ làm dịch thuật và bán quần áo. Đây là một trong những lý do khiến nhiều người "ngán" ngành du lịch bấp bênh.

Bỏ phương án chia cả nước thành 7 vùng: Lâm Đồng vẫn ở Tây Nguyên

Đầu năm 2019, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề xuất phân chia cả nước thành 7 vùng kinh tế - xã hội, thay vì 6 vùng như lâu nay. Sau thời gian bàn thảo, kết quả là giữ nguyên 6 vùng.