Siết chặt thuốc lá: Nhờn ngay từ ngày đầu!

 – Luật phòng chống tác hại thuốc lá vừa có hiệu lực từ ngày 1/5, nhưng những cảnh "nhờn luật", coi thường luật vẫn diễn ra nhan nhản như quảng cáo công khai dưới nhiều hình thức, trưng bày quá nhiều bao thuốc của một nhãn hiệu thuốc lá (quy định chỉ có 1)...

>> Luật phòng chống tác hại thuốc lá có hiệu lực

Một luật được cho là cần thiết, người dân ủng hộ (người không hút thuốc) lại “nhờn” ngay từ những ngày đầu có hiệu lực.

Cùng với nỗ lực của cơ quan chức năng, người dân cũng cần nhận thức được tác hại của thuốc lá, quyền và trách nhiệm của mình để sớm đưa luật vào cuộc sống, làm giảm gánh nặng bệnh tật cho chính mình và cộng đồng.

Công khai vi phạm

Quầy bán hàng tạp phẩm ở ngay đầu ngã tư Đê La Thành – Láng Hạ lâu nay đã là một điểm mua thuốc lá quen thuộc cho những người hút thuốc.

Tại đây, có bán rất nhiều các loại thuốc lá khác nhau, kể cả thuốc ngoại. Người mua rất dễ bị thu hút bởi tủ trưng bày lớn chứa nhiều bao thuốc được đặt ở phía ngoài cùng, chỉ cần đi xe lướt qua là đã có thể nhìn thấy.

Trưng bày thuốc lá "hoành tráng" tại điểm bán lẻ. Một loại thuốc có rất nhiều bao cùng được trưng bày tại một địa điểm. Hình thức này diễn ra phổ biến tại nhiều điểm bán lẻ thuốc trên địa bàn Hà Nội.

Theo quan sát của chúng tôi, thuốc lá được bán ở đây có nhiều nhãn hiệu khác nhau và nhãn hiệu nào cũng được trưng bày rất nhiều bao.

Đặc biệt, có một nhãn hiệu thuốc lá khá nổi tiếng còn “tặng” cả tủ trưng bày cho cửa hàng để thuốc lá của họ được đặt ở nơi trang trọng nhất, dễ nhìn thấy nhất.

Trong tủ trưng bày này có tới 3 bao thuốc dựng đứng, 1 cây thuốc nằm ngang và một loạt hình ảnh quảng cáo cho sản phẩm của họ (theo quy định, đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ thuốc lá không được trưng bày quá một bao, một tút hoặc một hộp của một nhãn hiệu thuốc lá).

Đây cũng là tình trạng diễn ra ở địa điểm bán thuốc lá lẻ lớn ở ngã tư Khâm Thiên – Ô Chợ Dừa (quận Đống Đa).

Tại địa điểm này, chủ cửa hàng xếp thuốc lá của nhiều hãng chật cứng trong hộp trưng bày cao trên 1 mét và vô tư bán cho khách hàng mọi lứa tuổi, kể cả lứa tuổi dưới 18.

Vô tư bán thuốc cho mọi đối tượng, kể cả khách hàng dưới 18 tuổi

Khi tiếp cận, các chủ cửa hàng này cho biết họ cũng đọc báo và biết có Luật phòng chống tác hại thuốc lá. Tuy nhiên, họ tỏ ra không mấy quan tâm và nói chưa thấy ai thông báo rằng bán thuốc lá phải có giấy phép.

Nói về việc bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, chủ điểm bán lẻ thuốc lá tại ngã tư Khâm Thiên – Ô Chợ Dừa cho biết: “Mình không bán cho khách thì lại có người khác bán. Hơn nữa, cũng không thể biết khách trên hay dưới 18 tuổi”.

Theo anh này, cách tốt nhất để thanh niên dưới 18 tuổi không hút thuốc lá có lẽ là cần gia đình giáo dục ngay từ đầu. Trên thực tế, có nhiều gia đình sai con nhỏ đi mua thuốc lá rất vô tư.

Chờ vào ý thức

Tại khoản 4, 5, 6 thuộc điều 9 của luật đã quy định nghiêm cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá; sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua, bán thuốc lá; bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Hiện các chế tài xử phạt đang chờ nghị định hướng dẫn. Theo dự thảo nghị định này, hành vi sử dụng, mua hoặc bán thuốc lá khi chưa đủ 18 tuổi sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 100.000 - 300.000 đồng; phạt tiền từ 500.000 đồng đến 2 triệu đồng đối với một trong các hành vi (gồm: bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; sử dụng người chưa đủ 18 tuổi bán thuốc lá; không treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi…).

Cùng với nỗ lực của cơ quan chức năng, người dân cũng cần nhận thức được tác hại của thuốc lá, quyền và trách nhiệm của mình để sớm đưa luật vào cuộc sống, làm giảm gánh nặng bệnh tật cho chính mình và cộng đồng

Việc xử phạt hành vi trên được cho là rất khó. Ông Nguyễn Việt Cường, Chánh thanh tra Sở Y tế Hà Nội cho biết chủ kinh doanh sợ mất khách nên rất khó tự giác chấp hành.

Hơn nữa, trên địa bàn toàn thành phố có rất nhiều điểm bán lẻ thuốc lá, không thể phát hiện được điểm nào bán cho người dưới 18 tuổi.

Bên lề Hội nghị triển khai luật Phòng chống tác hại thuốc lá được Bộ Y tế tổ chức ngày 23/4 tại Hà Nội, ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế cũng thừa nhận các quy định đã rất rõ ràng song việc thực thi trên thực tế thì đúng là còn nhiều cái khó.

Tuy nhiên, theo ông Quang, các quy định xử phạt này trước hết đều nêu cao tính răn đe, giáo dục.

Việc luật khả thi đến mức độ nào còn phụ thuộc rất lớn vào ý thức tự giác và nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe và cộng đồng.

Cẩm Quyên