Sự đáng sợ trong thuật toán ‘gây nghiện’ của TikTok

TikTok hiểu người dùng hơn cả bản thân họ. Đó không phải là thủ thuật tâm lý mà chỉ đang được thao túng bằng các thuật toán.

TikTok - “nhà tiên tri kỹ thuật số”

Có một điều không thể phủ nhận rằng thuật toán hiểu chúng ta hơn cả bản thân. Một máy tính được cho là dự đoán được bạn có bỏ việc hay chia tay hay không, hoặc đoán được tuổi của bạn chỉ bằng 1.000 ký tự viết ra trong vòng 4 năm.

Thuật toán của TikTok thậm chí còn đạt tới “cảnh giới” cao hơn, khi có thể giúp người dùng khám phá giới tính thật của mình hay giải tỏa những tổn thương thời thơ ấu. Trong khi Facebook yêu cầu người dùng thiết lập hồ sơ và chuyển giao một núi thông tin cá nhân đồ sộ, TikTok chỉ cần dựa vào các thuật toán để xác định.

{keywords}
TikTok “đọc vị” người dùng bằng các thuật toán.

Jess Joho viết trên Mashable rằng, TikTok như đang “đọc vị” người dùng bằng một loại tiên tri kỹ thuật số thần thánh nào đó, khám phá những lớp mở bên trong tâm trí mà trước đây bạn chưa từng biết đến. Nếu các thuật toán đề xuất từ ​​Amazon hay Netflix được thiết kế để đoán những gì bạn muốn xem tiếp theo, TikTok có thể cho bạn thấy bạn thực sự là ai.

Thuật toán của TikTok hoạt động ra sao?

Giống như bất kỳ thuật toán nào, khả năng “tiên tri” của TikTok chỉ là kết quả cuối cùng của của việc phân tích các chuỗi lặp. Theo một cuộc điều tra gần đây của Wall Street Journal, khi ai đó tạo tài khoản mới trên TikTok, thuật toán sẽ đề xuất những video phổ biến với nội dung đa dạng, kiểm tra phản ứng của người dùng và tổng hợp thông tin. Tất cả quá trình này diễn ra trong vòng chưa đầy hai tiếng.

Tài liệu có tên “TikTok Algo 101” của nhóm kỹ sư của TikTok ở Bắc Kinh cho thấy chi tiết việc thuật toán TikTok phân tích sâu sắc về bản chất con người - xu hướng buồn chán, nhạy cảm của người dùng với các tín hiệu văn hóa, giúp giải thích tại sao một khi đã lạc vào “mê cung” TikTok thì rất khó có thể thoát ra.  

Tài liệu cũng cho biết thời gian xem không phải là yếu tố duy nhất mà TikTok dựa vào để phân tích, nó là một phương trình bao gồm các yếu tố khác như: lượt thích, bình luận và thời gian phát. Hệ thống đề xuất cho điểm cho tất cả các video dựa trên phương trình này và trả về cho người dùng những video có điểm cao nhất.

Những “góc tối” của thuật toán

Một số người lo ngại điều này sẽ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tâm thần của người dùng. 

TikTok dường như khám phá ra những điều về người dùng mà họ không nhất thiết phải biết về bản thân, chính xác hơn TikTok cho người dùng thấy họ sẽ đặt sự chú ý vào những gì, điều này gây ra sự tò mò và thậm chí là gây nghiện.

Một báo cáo gần đây của Wall Street Journal đã cho thấy cách TikTok phụ thuộc vào lượng thời gian người dùng dành để xem video mỗi ngày để phân tích, đề xuất nhiều nội dung liên quan, khiến người dùng không thể ngừng “cuộn” xuống và quá trình đó đôi khi có thể dẫn người xem trẻ tuổi đến những cái hố nguy hiểm, đặc biệt là đối với nội dung khuyến khích tự tử hoặc tự làm hại bản thân - những vấn đề mà TikTok cho biết họ đang nỗ lực để ngăn chặn bằng cách mạnh tay xóa nội dung vi phạm điều khoản dịch vụ của mình.

“Các thuật toán biết tôi là người song tính (bi-sexual) trước khi tôi nhận ra điều đó”, Joho cho biết trên Mashable. Trong những khoảnh khắc này, TikTok giống như một chiếc gương, phóng đại và phản chiếu những gì mà chúng ta đang cố gắng che giấu.

Mục đích thực sự của TikTok không phải là phân tích tâm lý, mà là lợi nhuận. Johannes Eichstaedt, một nhà khoa học tại Viện Stanford về trí tuệ nhân tạo (AI) cho biết: “Thuật toán chỉ đang cố gắng làm cho bạn thấy bạn khác biệt so với những người dùng khác để thu hút sự chú ý và nó sẽ kiếm tiền từ điều đó”.

Guillaume Chaslot, người sáng lập Algo Transparency, đã xem xét tài liệu TikTok và cho biết: “Mỗi một lượt xem, TikTok thu được một phần thông tin. Trong một vài giờ, thuật toán có thể phát hiện sở thích âm nhạc, sự hấp dẫn về thể chất, liệu người đó có bị trầm cảm hay nghiện ma túy không và nhiều thông tin nhạy cảm khác. Có nhiều rủi ro là một số thông tin này có thể sẽ được sử dụng để chống lại chính người dùng”.

Tiết lộ “con người thật” vẫn là một điều nhiều người muốn khám phá từ xưa đến nay. Chỉ có điều, ngày nay, bên cạnh những liệu pháp như trò chuyện, chúng ta còn dựa vào các thuật toán có độ “sâu” vô tận như TikTok. 

Hương Dung (Theo Wired, NYT)

Big Tech Trung Quốc rớt khỏi top 10, Google bị TikTok truất ngôi

Big Tech Trung Quốc rớt khỏi top 10, Google bị TikTok truất ngôi

TikTok trở thành tên miền phổ biến nhất năm 2021; Big Tech Trung Quốc rớt khỏi top 10 thế giới; ByteDance trở thành kỳ lân công nghệ giá trị nhất thế giới;... là những thông tin nổi bật trong bản tin Công nghệ thứ 7 tuần này.

tin nổi bật

Để việc ‘đưa cả thế giới lên mây’ cũng trở thành chuyện nhỏ

Hơn cả một xu hướng công nghệ, điện toán đám mây còn mang đến một chuẩn mực mới cho kinh doanh dịch vụ CNTT, nơi các yêu cầu của khách hàng được thực thi gần như ngay lập tức, tối ưu hóa tài nguyên và bảo mật cao nhất.

Startup mới của “cha đẻ” Base.vn gọi vốn thành công 3,5 triệu USD

Thương vụ đầu tư vào True Platform là một trong những khoản rót vốn vòng Seed lớn nhất từ trước đến nay vào một startup hoạt động trong lĩnh vực công nghệ tại khu vực Đông Nam Á.

Diễn đàn, triển lãm đô thị thông minh châu Á sẽ tổ chức tại Việt Nam

Diễn đàn và triển lãm quốc tế về đô thị thông minh châu Á năm 2022 là một trong những sự kiện chuyên ngành lớn nhất về smart city trong khu vực.

Trung Quốc thiệt hại do Covid, công ty công nghệ đối mặt làn sóng cắt giảm nhân sự

Một làn sóng mới cắt giảm nhân sự đang tấn công Big Tech Trung Quốc, do áp lực từ chính phủ cũng như những đợt giãn cách vì Covid.

YouTube “tiêu hủy” hàng vạn video liên quan đến xung đột Nga - Ukraine

Đây được coi là một trong những động thái mạnh tay nhất trong lịch sử của YouTube.

Hyundai đầu tư 10 tỷ USD sản xuất robot, xe tự lái và AI tại Mỹ

Ngày 22/5, Hyundai Motor cho biết đang có kế hoạch đầu tư 5 tỷ USD vào Mỹ cho tới năm 2025 để phát triển các công nghệ như xe tự lái, robot và trí tuệ nhân tạo (AI).

Công ty con của Google giới thiệu AI trí tuệ ngang con người

DeepMind cho rằng họ đã tạo ra được AI đủ khôn ngoan như con người, nhưng vẫn có những ý kiến cho rằng nó chỉ ngang với Siri hay Alexa.

Startup Blockchain dễ mất trăm triệu USD vì "xây nhà thiếu móng"

Các dự án Blockchain thường muốn làm những việc mang lại lợi ích tức thì cho sản phẩm và cộng đồng. Đó là lý do họ không bố trí nhiều nhân lực cho vấn đề bảo mật.

Rộ tin đồn EA sắp “bán mình” hoặc chuyển sang hình thức hoạt động sáp nhập doanh nghiệp

Công ty đã tổ chức cuộc đàm phán với các đối tác tiềm năng bao gồm Disney, Apple và Amazon.

Khởi động dự án nghiên cứu hệ thống IoT cho nông nghiệp thông minh

Hệ thống IoT nông nghiệp dựa trên điện toán biên là dự án nghiên cứu được Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông thực hiện với kinh phí do Nhật Bản tài trợ.

EVNHANOI hợp tác vận hành nền tảng dữ liệu thành phố thông minh

Ngày 11/5/2022 Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) với Liên Minh Công ty TNHH Phát triển THT & Bespin Global Việt Nam về vận hành nền tảng dữ liệu thành phố thông minh.

Base.vn hợp tác Phi&P nâng tầm quản trị nhân sự cho doanh nghiệp Việt

Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Nhân sự Phi&P và Base.vn vừa ký kết thỏa thuận hợp tác, cùng hướng tới mục tiêu nâng tầm chất lượng nhân sự và công tác quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Việt dựa trên các ứng dụng công nghệ.

Giáo dục STEM là cách tiếp cận phù hợp để nâng cao kiến thức, kỹ năng số

Theo Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định, cần đẩy mạnh việc đào tạo nguồn nhân lực về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo từ chính các em học sinh, thế hệ măng non của đất nước.

Điện khí hoá xe cổ cao cấp phức tạp như thế nào?

Do nhu cầu sở hữu xe cổ tăng đột biến, nhiều người muốn chuyển đổi điện khí hoá xe cổ, phương tiện nằm trong phân khúc cao cấp.

Facebook sẽ đăng ký, kê khai và nộp thuế nhà thầu nước ngoài ở Việt Nam

Đây là cam kết vừa được Meta - công ty mẹ của mạng xã hội Facebook chia sẻ, nhân sự kiện tập đoàn này ký kết biên bản ghi nhớ với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia.