Sự đáng sợ trong thuật toán ‘gây nghiện’ của TikTok

TikTok hiểu người dùng hơn cả bản thân họ. Đó không phải là thủ thuật tâm lý mà chỉ đang được thao túng bằng các thuật toán.

TikTok - “nhà tiên tri kỹ thuật số”

Có một điều không thể phủ nhận rằng thuật toán hiểu chúng ta hơn cả bản thân. Một máy tính được cho là dự đoán được bạn có bỏ việc hay chia tay hay không, hoặc đoán được tuổi của bạn chỉ bằng 1.000 ký tự viết ra trong vòng 4 năm.

Thuật toán của TikTok thậm chí còn đạt tới “cảnh giới” cao hơn, khi có thể giúp người dùng khám phá giới tính thật của mình hay giải tỏa những tổn thương thời thơ ấu. Trong khi Facebook yêu cầu người dùng thiết lập hồ sơ và chuyển giao một núi thông tin cá nhân đồ sộ, TikTok chỉ cần dựa vào các thuật toán để xác định.

{keywords}
TikTok “đọc vị” người dùng bằng các thuật toán.

Jess Joho viết trên Mashable rằng, TikTok như đang “đọc vị” người dùng bằng một loại tiên tri kỹ thuật số thần thánh nào đó, khám phá những lớp mở bên trong tâm trí mà trước đây bạn chưa từng biết đến. Nếu các thuật toán đề xuất từ ​​Amazon hay Netflix được thiết kế để đoán những gì bạn muốn xem tiếp theo, TikTok có thể cho bạn thấy bạn thực sự là ai.

Thuật toán của TikTok hoạt động ra sao?

Giống như bất kỳ thuật toán nào, khả năng “tiên tri” của TikTok chỉ là kết quả cuối cùng của của việc phân tích các chuỗi lặp. Theo một cuộc điều tra gần đây của Wall Street Journal, khi ai đó tạo tài khoản mới trên TikTok, thuật toán sẽ đề xuất những video phổ biến với nội dung đa dạng, kiểm tra phản ứng của người dùng và tổng hợp thông tin. Tất cả quá trình này diễn ra trong vòng chưa đầy hai tiếng.

Tài liệu có tên “TikTok Algo 101” của nhóm kỹ sư của TikTok ở Bắc Kinh cho thấy chi tiết việc thuật toán TikTok phân tích sâu sắc về bản chất con người - xu hướng buồn chán, nhạy cảm của người dùng với các tín hiệu văn hóa, giúp giải thích tại sao một khi đã lạc vào “mê cung” TikTok thì rất khó có thể thoát ra.  

Tài liệu cũng cho biết thời gian xem không phải là yếu tố duy nhất mà TikTok dựa vào để phân tích, nó là một phương trình bao gồm các yếu tố khác như: lượt thích, bình luận và thời gian phát. Hệ thống đề xuất cho điểm cho tất cả các video dựa trên phương trình này và trả về cho người dùng những video có điểm cao nhất.

Những “góc tối” của thuật toán

Một số người lo ngại điều này sẽ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tâm thần của người dùng. 

TikTok dường như khám phá ra những điều về người dùng mà họ không nhất thiết phải biết về bản thân, chính xác hơn TikTok cho người dùng thấy họ sẽ đặt sự chú ý vào những gì, điều này gây ra sự tò mò và thậm chí là gây nghiện.

Một báo cáo gần đây của Wall Street Journal đã cho thấy cách TikTok phụ thuộc vào lượng thời gian người dùng dành để xem video mỗi ngày để phân tích, đề xuất nhiều nội dung liên quan, khiến người dùng không thể ngừng “cuộn” xuống và quá trình đó đôi khi có thể dẫn người xem trẻ tuổi đến những cái hố nguy hiểm, đặc biệt là đối với nội dung khuyến khích tự tử hoặc tự làm hại bản thân - những vấn đề mà TikTok cho biết họ đang nỗ lực để ngăn chặn bằng cách mạnh tay xóa nội dung vi phạm điều khoản dịch vụ của mình.

“Các thuật toán biết tôi là người song tính (bi-sexual) trước khi tôi nhận ra điều đó”, Joho cho biết trên Mashable. Trong những khoảnh khắc này, TikTok giống như một chiếc gương, phóng đại và phản chiếu những gì mà chúng ta đang cố gắng che giấu.

Mục đích thực sự của TikTok không phải là phân tích tâm lý, mà là lợi nhuận. Johannes Eichstaedt, một nhà khoa học tại Viện Stanford về trí tuệ nhân tạo (AI) cho biết: “Thuật toán chỉ đang cố gắng làm cho bạn thấy bạn khác biệt so với những người dùng khác để thu hút sự chú ý và nó sẽ kiếm tiền từ điều đó”.

Guillaume Chaslot, người sáng lập Algo Transparency, đã xem xét tài liệu TikTok và cho biết: “Mỗi một lượt xem, TikTok thu được một phần thông tin. Trong một vài giờ, thuật toán có thể phát hiện sở thích âm nhạc, sự hấp dẫn về thể chất, liệu người đó có bị trầm cảm hay nghiện ma túy không và nhiều thông tin nhạy cảm khác. Có nhiều rủi ro là một số thông tin này có thể sẽ được sử dụng để chống lại chính người dùng”.

Tiết lộ “con người thật” vẫn là một điều nhiều người muốn khám phá từ xưa đến nay. Chỉ có điều, ngày nay, bên cạnh những liệu pháp như trò chuyện, chúng ta còn dựa vào các thuật toán có độ “sâu” vô tận như TikTok. 

Hương Dung (Theo Wired, NYT)

Big Tech Trung Quốc rớt khỏi top 10, Google bị TikTok truất ngôi

Big Tech Trung Quốc rớt khỏi top 10, Google bị TikTok truất ngôi

TikTok trở thành tên miền phổ biến nhất năm 2021; Big Tech Trung Quốc rớt khỏi top 10 thế giới; ByteDance trở thành kỳ lân công nghệ giá trị nhất thế giới;... là những thông tin nổi bật trong bản tin Công nghệ thứ 7 tuần này.

tin nổi bật

80.000 triệu phú Bitcoin biến mất kể từ đầu năm do Bitcoin giảm sốc

Bitcoin giảm giá sốc đã khiến 75% các triệu phú Bitcoin biến mất khỏi thị trường. Đây là mức sụt giảm kinh hoàng so với hồi tháng 11 năm ngoái.

SpaceX được "bật đèn xanh" thử nghiệm tàu vũ trụ khổng lồ Starship

SpaceX vừa nhận được phản hồi từ các nhà quản lý Mỹ về địa điểm phóng Starbase, nơi tiến hành thử nghiệm các vụ phóng tàu vũ trụ khổng lồ Starship.

CEO Axie Infinity Nguyễn Thành Trung nói gì về việc đóng cửa bản “play to earn”?

CEO Axie Infinity - Nguyễn Thành Trung cho biết công ty chưa hề thông báo về việc phiên bản “play to earn” sẽ dừng hoạt động.

Hãng taxi bay tham vọng chiếm thị trường 9.000 tỷ USD

Taxi bay của Lilium, một trong những tên tuổi nổi tiếng nhất trong lĩnh vực máy bay không người lái chở khách, tham vọng sẽ chiếm lĩnh thị trường béo bở 9.000 tỷ USD vào năm 2050.

Việt Nam được đánh giá cao về tăng trưởng hạ tầng số

So với các nước trong khu vực, Việt Nam đang có sự gia tăng về đầu tư vào hạ tầng CNTT. Quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam cũng đang diễn ra mạnh mẽ.

Hiểu sao cho đúng về thông tin Zalo thu phí người dùng?

Trước việc sẽ có nhiều thay đổi quan trọng được áp dụng trên Zalo từ 1/8, nhiều người dùng mạng không khỏi hoang mang khi cho rằng Zalo sẽ bắt đầu thu phí.

Căng thẳng với màn tranh tài online của 500 "thần đồng" CNTT Việt

Hội thi Tin học trẻ toàn quốc là kỳ thi tin học thường niên dành cho các học sinh tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông Việt Nam.

Robot giống người thông minh nhất thế giới làm được những gì?

Một robot trí tuệ nhân tạo với đôi tay vô cùng linh hoạt vừa được Startup Sanctuary AI giới thiệu. Công ty này cũng tuyên bố rằng đây là robot có đôi tay giống người và thông minh nhất thế giới hiện nay.

"Nền tảng Uber” bất động sản nhận 100.000 USD đầu tư khi lên Shark Tank

Đây là ứng dụng cung cấp dịch vụ nền tảng cho những người làm trong lĩnh vực môi giới bất động sản tại Việt Nam.

Startup thuê nhà online nhận 10 tỷ từ “cá mập” công nghệ Shark Tank

Trước PATHLAND, từng có khá nhiều startup ở mảng dịch vụ lưu trú gọi vốn thành công từ Shark Tank và đã đạt những kết quả ấn tượng.

Trả lương 30 triệu/tháng, lập trình game Việt vẫn "bói không ra người"

Thiếu hụt nhân lực trầm trọng đang là vấn đề báo động đỏ, ngáng đà phát triển của các doanh nghiệp sản xuất game nói chung và game Việt nói riêng.

Nền tảng Make in Việt Nam: Những cột mốc chủ quyền trên không gian số

Những cột mốc chủ quyền ảo sẽ giúp người Việt làm chủ dữ liệu quốc gia. Đây còn là giải pháp căn cơ để tăng tính cạnh tranh, giảm sự phụ thuộc trên không gian số.

Xem xe tăng robot tự hành "thả" drone và khai hoả

Xe tăng robot chiến đấu không người lái hạng trung (M-RCV) vừa được Bộ Quốc phòng Israel giới thiệu tại Triển lãm Quốc phòng và An ninh Eurosatory ở Paris mới đây.

NFT “dùng thử” lần đầu xuất hiện trên thị trường crypto

Startup Calo Metaverse vừa giới thiệu rộng rãi phiên bản Trial NFTs. Đây là dự án đầu tiên trên thế giới triển khai NFTs bản “dùng thử” có giới hạn.

Bệnh viện không giấy tờ, không xếp hàng, không thanh toán bằng tiền mặt

Người dân không phải xếp hàng, sử dụng một loại giấy tờ chung và thanh toán số khi đến bệnh viện, đó là những gì chuyển đổi số có thể mang lại cho ngành y tế Việt Nam.