Thị trường smartphone Mỹ: Khó đổi mới vì… nhà mạng

Việc Verizon đơn phương phá bỏ hợp đồng đặt hàng Pre Plus khiến Palm thua lỗ nhiều triệu đô la.

Các nhà mạng giữ quyền kiểm soát

Tại Mỹ, các nhà mạng chiếm ưu thế hơn trong mối quan hệ với các nhà sản xuất điện thoại. Họ có quyền kiểm soát những thiết bị được phát hành cùng dịch vụ mà họ cung cấp. Khi nhu cầu mua sắm thiết bị di động tăng vọt, các nhà mạng siết chặt kiểm soát hơn bao giờ hết. Để đưa một thiết bị lên một nhà mạng lớn có thể mất tới 15 tháng và tiêu tốn hàng triệu USD. Các nhà mạng còn nổi tiếng về “yêu sách” đối với thiết bị để thu hút sự chú ý của khách hàng. Nhà mạng thường gợi ý cho nhà sản xuất phần cứng là họ nên đưa gì vào sản phẩm, đại loại như “đây là nhừng gì điện thoại của các ông cần có”. Để điện thoại của mình nhanh chóng được phân phối tới tay khách hàng, các nhà sản xuất chỉ còn cách chiều theo nhà mạng.

Ngay cả gã khổng lồ Apple cũng không tránh được sự kiểm soát này. Một nguồn tin từ Apple miêu tả quy trình làm việc với nhà mạng là “vô cùng lạc hậu”. Sự gia tăng kiểm soát của nhà mạng đối với thiết bị đã giảm khả năng cạnh tranh và kìm hãm đổi mới.

Một ví dụ điển hình là câu chuyện bi thảm của Palm - nhà sản xuất đã từng rất được yêu thích tại CES 2009 nhưng đã rơi vào một thất bại huyền thoại chỉ 31 tháng sau đó. Ban đầu, Palm muốn phát hành điện thoại Pre cùng nhà mạng Verizon, nhưng nhà mạng này đã “nuốt lời” và Palm buộc phải chuyển sang Sprint, đồng nghĩa với việc Pre không thể cạnh tranh trực tiếp với iPhone. Sau đó một năm, Verizon cuối cùng cũng chọn sản phẩm Pre Plus của Palm. Verizon đặt hàng hàng triệu máy Pre Plus để rồi sau đó lại vô lý từ chối lô hàng để tập trung vào Motorola Droid, bỏ mặc Palm ngồi trên hàng triệu chiếc điện thoại không còn dùng được cho bất kỳ nhà mạng nào trên thế giới. Việc này khiến Palm bị thua lỗ hàng triệu USD, trực tiếp dẫn tới việc công ty phải bán mình cho HP. Hệ điều hành WebOS một thời đầy hứa hẹn dần tiêu tan thành một thất bại nguồn mở.

Các hãng lớn cũng “né” nhà mạng

Thậm chí các hãng hùng mạnh như Google và Microsoft cũng tìm cách né tránh các nhà mạng trong quá trình cạnh tranh với Apple. Máy tính bảng Surface của Microsoft thu hút được khá nhiều sự quan tâm trên thị trường PC, nhưng hiện nay thiết bị này chỉ hỗ trợ Wi-Fi, và Microsoft từ chối thảo luận hợp tác với các nhà mạng. Tương tự, máy tính bảng Google Nexus 7 được thiết kế để sử dụng nội dung trên đường di chuyển, nhưng lại thiếu kết nối băng thông rộng di động.

Công bằng nhìn nhận thì mối quan hệ giữa gã khổng lồ tìm kiếm Google và các nhà mạng đang căng thẳng: Nhiều nguồn tin nói rằng Verizon đã cố tình trì hoãn phát hành LTE Galaxy Nexus sau khi vừa công bố Motorola Droid RAZR. Sau đó, Verizon cuối cùng cũng ra Nexus nhưng lại loại bỏ tính năng ví điện tử Wallet của Google, gây cản trở sự phát triển hệ thống thanh toán di động của Google giữa lúc Verizon nghiên cứu giải pháp của riêng họ.

Trong khi các công ty lớn chọn cách tránh né nhà mạng để tiếp cận khách hàng, một số công ty nhỏ cho rằng đổi mới trên thị trường di động không “bõ” cái giá phải trả để thương lượng với các nhà mạng. Vizio là một công ty khá thành công trong việc cạnh tranh với Sony và Samsung trên thị trường HDTV. Sau khi giới thiệu một mẫu điện thoại tại CES 2011, Vizio nhanh chóng nhận ra rằng có quá nhiều cản trở từ phía các nhà mạng nên đã từ bỏ kế hoạch của mình. Giám đốc công nghệ Matt McRae của Vizio nói: “Thị trường điện thoại di động tại Mỹ không được thiết lập để khuyến khích đổi mới”.

Vì thành công trên thị trường không dây có thể chỉ đạt được khi có sự hỗ trợ của nhà mạng, sự đổi mới ít khi được thực hiện khi các công ty thiết kế sản phẩm tương lai dựa trên mong muốn của nhà mạng, chứ không phải những gì mà thị trường và khách hàng đang hướng tới. Ông Tim Wu, một giáo sư tại Trường Luật Colombia nói: “Các nhà mạng luôn cảnh giác trước sự đổi mới vượt trội trên thị trường đi động, vì điều này có nguy cơ sẽ khiến giá dịch vụ di động trở nên rẻ hơn”. Nếu các công ty như HTC và Samsung có thể cạnh tranh trực tiếp ở cấp khách hàng với Apple, các nhà mạng sẽ mất đi quyền lực, AT&T và Verizon sẽ phải tăng chất lượng dịch vụ và hạ cước phí để cạnh tranh với nhau.

(Theo The Verge)

Nội dung được đăng trên báo Bưu điện Việt Nam số 83 ra ngày 11/7/2012.