Tiền không 'đẻ' ra tiền còn sinh thêm nợ: Đừng để đời sau gánh

Chi tiêu là phải trong khả năng của nền kinh tế, vay nợ tương ứng với khả năng trả nợ, dứt khoát không nâng trần nợ công, không để nợ lại cho đời sau gánh.

Nợ công sẽ có khả năng gần “chạm” trần Quốc hội cho phép là 65% GDP vào cuối năm nay. Trong bối cảnh tăng trưởng giảm, ngân sách eo hẹp, việc vay và trả nợ công đang trở thành vấn đề rất nóng.

Vay nợ mới, trả nợ cũ

Nợ từ thời làm ăn thua lỗ của Vinashin sẽ khiến ngân sách có thể sẽ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp này số tiền lên tới hơn 63.000 tỷ trong 10 năm tới.

Thông tin được Ủy ban tài chính ngân sách của Quốc hội tiết lộ trong báo cáo thẩm định nợ công đã thu hút sự chú ý của dư luận.

Có lẽ, ngày mà Vinashin được vay lại vốn ODA này ít ai nghĩ tới việc “con tàu” Vinashin lại đắm chìm và ngân sách phải gồng gánh trả nợ cho một tập đoàn kinh tế nhà nước như vậy.

Nếu nhìn thêm những dẫn chứng dự án vay vốn ODA bị đội vốn, chậm tiến độ thì càng không thể yên tâm. Đó là dự án Metro Hà Nội tăng tổng mức đầu tư từ 783 triệu EUR lên 1,17 tỷ EUR, dự án đường sắt đô thị Hà Nội tuyến Cát Linh - Hà Đông tăng tổng mức đầu tư từ 8.769 tỷ đồng lên 18.001 tỷ đồng… Những dự án này nợ đã được tính, nhưng hiệu quả chưa thấy đâu khi còn dang dở.

{keywords}
Nhà máy xử lý chất thải rắn ở Hải Phòng dùng vốn ODA chưa hiệu quả. Ảnh: L.Bằng

Cách đây ít lâu, VietNamNet cũng đã có loạt bài phản ánh những nhà máy “biến rác thành phân” ở Hải Phòng, Hải Dương, Lào Cai… vay hàng trăm tỷ vốn ODA nằm đắp chiếu, không hiệu quả.

Tiền đi vay đã không "đẻ" ra tiền mà chỉ sinh thêm nợ. Theo Ủy ban tài chính ngân sách của Quốc hội, kết thúc năm 2016 dư nợ công sẽ ở mức 64,98% GDP, sát ngưỡng cho phép 65% GDP; dư nợ Chính phủ ở mức 53,1% GDP, đã vượt ngưỡng 50% GDP; dư nợ nước ngoài của quốc gia ở mức 45,7% GDP .

“Nợ công tăng nhanh, mặc dù vẫn trong giới hạn cho phép nhưng bắt đầu có dấu hiệu rất khó khăn về trả nợ trong ngắn hạn và có biểu hiện không an toàn trong dài hạn”, Ủy ban này đánh giá trong một bản báo cáo khác.

Nợ công năm 2016 tiệm cận con số 3 triệu tỷ đồng. Đó là chưa kể khoản nợ “khổng lồ” 1,5 triệu tỷ đồng mà các DN nhà nước đang vay. Khoản nợ ấy về nguyên tắc là “tự vay tự trả”, nhưng thực tế, như nhận định của Ủy ban Tài chính ngân sách, các khoản nợ đó có khả năng chuyển đổi thành nợ công, có nguy cơ ảnh hưởng tới tính bền vững của nợ công.

Trong thực tế, không chỉ nợ của Vinashin, nhiều khoản nợ Chính phủ bảo lãnh trong các dự án xi măng đã phải “cầu cạnh” ngân sách để trả nợ.

Gánh nặng trả nợ dồn vào ngân sách. Nhưng nhiều năm qua, Việt Nam đã phải vay nợ mới để trả nợ cũ. Ủy ban Tài chính ngân sách cho biết: Năm 2013 vay đảo nợ mới chỉ 47.000 tỷ đồng, nhưng đến năm 2014 đã tăng gấp đôi lên 106.000 tỷ đồng và tới năm 2015 con số vay nợ mới trả nợ cũ đã là 125.000 tỷ đồng.

Nếu tính cả nghĩa vụ trả nợ phải đảo nợ thì tổng nghĩa vụ nợ đã ở mức 27,4% tổng thu ngân sách vào năm 2015, vượt mức trần 25%. Đây là một trong những thước đo để đánh giá mức độ an toàn nợ công và con số này cho thấy nợ công đáng báo động.

Nợ công cao, áp lực trả nợ lớn sẽ khiến kế hoạch chi trả nợ sẽ tiếp tục tăng cao hơn trong năm 2017-2018.

Đừng để nợ cho đời con cháu

Trả lời PV. VietNamNet, ông Hoàng Hải, Phó cục trưởng Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính) cho rằng: Nhiều nước xem việc vay nợ mới trả nợ cũ là nghiệp vụ thông thường. Những năm gần đây Việt Nam buộc phải đảo nợ để đảm bảo cân đối trả nợ.

{keywords}
Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đầu tư bằng tiền đi vay. Ảnh: L.Bằng

Ông Hải cho biết trong kế hoạch nợ công 5 năm 2016-2020, Chính phủ đã báo cáo Quốc hội và đề xuất nhu cầu đảo nợ từng năm, đảm bảo việc trả nợ thực hiện nghiêm túc, đảo nợ nhưng phải tránh rủi ro.

Không tiết lộ con số vay đảo nợ cụ thể từ nay đến 2020, nhưng trong kế hoạch vay, trả nợ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt hồi tháng 6/2016, dự kiến năm 2016 phải dành 273.300 tỷ đồng (tương đương hơn 12 tỷ USD) để trả nợ. Bao gồm: trả trực tiếp đã bố trí trong dự toán ngân sách năm (154.000 tỷ đồng), trả nợ vay nước ngoài của Chính phủ về cho vay lại (24.000 tỷ), đảo nợ (95.000 tỷ).

Nhắc đến khoản nợ 1,5 triệu tỷ của DNNN, đại diện Bộ Tài chính cho rằng phải tách biệt khoản vay nào thuộc về nợ công mà khi DN không trả được Chính phủ phải trả thay. Đó là khoản nợ Chính phủ bảo lãnh, nợ cho vay lại.

“Tuy nhiên chúng ta trong kinh tế thị trường, DNNN là một thành phần trong nền kinh tế. Không thể có chuyện DNNN được ưu tiên hơn. Không thể khi họ không trả được nợ Chính phủ phải trả nợ thay”, ông Hoàng Hải nhấn mạnh.

Tuy nhiên thực tế, với sự ràng buộc trong các khoản nợ được Chính phủ bảo lãnh, hay khoản nợ nước ngoài cho vay lại, khi DN không trả được nợ thì rất khó để ngân sách “nói không” với việc trả nợ thay. Trường hợp Vinashin kể trên là một ví dụ.

Chuyên gia kinh tế TS Vũ Đình Ánh nhận xét: Vay mới để trả nợ cũ (đảo nợ) là hậu quả tất yếu của việc không có nguồn trả nợ và khiến cho quy mô nợ tích tụ ngày càng cao, tất yếu dẫn đến khủng hoảng nợ.

Không phải ngẫu nhiên mà khi trả lời báo chí bên hành lang Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ đã nhấn mạnh tiết kiệm là quốc sách và siết chặt kỷ luật kỷ cương, cố gắng tăng thu để tăng chi. Nhưng chi tiêu là phải trong khả năng của nền kinh tế, vay nợ tương ứng với khả năng trả nợ, dứt khoát không nâng trần nợ công, không để nợ lại cho đời sau gánh.

Lương Bằng

tin nổi bật

Lỗ bạc triệu sau khi chen chúc mua vàng Thần Tài, trăm nghìn người móc ví biếu nhà buôn

Trong nhiều năm gần đây, sức cầu mua vàng rất lớn ngày vía Thần Tài đã đẩy giá vàng tăng nhanh, lên hàng triệu đồng/lượng. Người mua vàng cầu may lỗ sau vài ngày do giá giảm nhanh.

Facebook, Google, Apple... kê khai, nộp thuế 1.800 tỷ đồng

Ngày làm việc đầu tiên sau Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, các nhà cung cấp nước ngoài như Facebook, Google; Apple... đã thực hiện kê khai, nộp thuế đạt 1.800 tỷ đồng.

Giá vàng hôm nay 30/1: Vàng nhảy múa, giá bất ngờ giảm mạnh

Giá vàng thế giới giảm nhẹ nhưng vẫn duy trì ở quanh mức cao nhất trong vòng 9 tháng. Giá vàng trong nước sáng nay bất ngờ giảm mạnh, tới 600.000 đồng/lượng.

Sự kiện chứng khoán đáng chú ý ngày 30/1

Kết quả kinh doanh kém hiệu quả trong quý IV/2022 của một số doanh nghiệp như Tập đoàn Đất Xanh, CTCP Đầu tư LDG..., là những thông tin sự kiện chứng khoán ngày 30/1.

Doanh nghiệp của 'vua hàng hiệu' Hạnh Nguyễn tăng trưởng 814%

Thị trường chứng khoán vừa ghi nhận một số doanh nghiệp có mức tăng trưởng doanh thu rất mạnh trong quý IV/2022, với mức tăng tới 3 con số, trong đó có doanh nghiệp của 'vua hàng hiệu' Johnathan Hạnh Nguyễn.

Giá vàng tăng 500 nghìn đồng/lượng từ sau Tết Nguyên đán

Giá vàng trong nước tăng, người giữ vàng lời 500 nghìn đồng/lượng nếu mua từ trước Tết tới nay.

Giá vàng tăng mạnh, PNJ lãi kỷ lục, cổ phiếu của 'nữ hoàng kim tiền' bay cao

"Nữ hoàng kim tiền" Việt Nam Cao Thị Ngọc Dung đón nhận tin vui với giá cổ phiếu bay cao nhờ vào mùa cao điểm và giá vàng thế giới tăng mạnh. Triển vọng không mấy sáng của ngành bán lẻ chưa làm khó PNJ.

Giá vàng hôm nay 29/1: Sôi động trước ngày vía Thần Tài

Giá vàng trong nước có đợt tăng mạnh sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Thị trường vàng sôi động trước ngày vía Thần Tài.

Giá vàng miếng leo cao rồi giảm nhanh, vàng nhẫn tăng mạnh

Giá vàng miếng SJC sáng nay (28/1) tăng lên ngưỡng 68,7 triệu đồng (bán ra), mức cao nhất trong nhiều tháng qua. Đến chiều nay, giá vàng miếng SJC, Doji bất ngờ giảm nhanh. Tuy nhiên, giá vàng nhẫn vẫn trên đà tăng.

Giá vàng hôm nay 28/1: Sát ngày Thần Tài, vàng tăng vọt lên 68,7 triệu đồng

Giá vàng hôm nay 28/1: Vàng SJC tăng thêm 200.000 đồng/lượng, lên trên 68,7 triệu đồng/lượng. Giá vàng thế giới chững lại do hoạt động chốt lời của các nhà đầu tư.

Nhà băng ngại nói về chục nghìn tỷ cho vay hỗ trợ lãi suất 2%

Doanh số cho vay của gói hỗ trợ lãi suất 2% mới đạt gần 30.000 tỷ đồng; dư nợ gần 23.000 tỷ đồng tính đến cuối tháng 11/2022. Có tới 67% doanh nghiệp đủ điều kiện vay vốn nhưng không vay gói này vì sợ nhiều thứ

Bất động sản Phát Đạt lỗ nặng, áp lực trả nợ nghìn tỷ trái phiếu

Bất động sản Phát Đạt lỗ nặng trong quý IV/2022, đối mặt thanh toán nợ trái phiếu hàng nghìn tỷ đồng trong bối cảnh bất động sản năm 2023 dự báo còn khó khăn.

Giá vàng trong nước tăng cao, vàng thế giới quay đầu giảm mạnh

Giá vàng trong nước hôm nay (27/1) tăng cao. Giá vàng miếng SJC tăng tới hơn nửa triệu đồng/lượng. Trong khi đó, giá vàng thế giới quay đầu giảm mạnh do chịu áp lực bán và sự phục hồi của đồng USD.

Giá vàng tăng, 'đại gia' nắm giữ 2.010 tấn

Ngân hàng nhân dân Trung Quốc tăng cường mua vàng trong năm 2022. "Đại gia" này đang nắm giữ 2.010 tấn vàng.

Giá trông giữ xe tăng cao, Bộ Tài chính yêu cầu kiểm soát chặt

Trước thực trạng giá trông giữ xe tự phát quanh các đền, chùa tăng cao trong ngày đầu năm, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương kiểm soát chặt giá vé trông giữ xe.