Tin đồn thời khủng hoảng

Trong khi đang có những lo ngại rằng Hồng Công - một trung tâm tài chính quốc tế có thể bị lây lan cuộc khủng hoảng thị trường tài chính Mỹ, thì tại đây đã rộ lên tin đồn rằng, một số ngân hàng và thể chế tài chính có thể sẽ phải đóng cửa vì khả năng thanh khoản xấu. Lập tức xuất hiện làn sóng khách hàng đi rút tiền khỏi ngân hàng mà họ gửi.

Từ những tin đồn kiểu như vậy, hàng trăm khách hàng ở Hồng Công, thậm chí có cả khách hàng đến từ đại lục, đã kéo tới các chi nhánh của Ngân hàng Đông Á (BEA) tại Hồng Công (Trung Quốc) yêu cầu rút tiền. Đây là lần rút tiền gửi ồ ạt nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính 1997. Việc người dân Hồng Công đổ xô đi rút tiền ở BEA cho thấy nỗi lo của họ về cuộc khủng hoảng tài chính đang tăng cao. Dù xảy ra trên cơ sở những thông tin không có thật, nhưng sự việc này cũng đã khiến cả BEA lẫn nhà chức trách Hồng Công ngạc nhiên và lo ngại. Chỉ khi có thông tin rằng Cơ quan tiền tệ Hồng Công do ông Giô-dép Y-am đứng đầu đã “bơm” 500 triệu USD vào hệ thống ngân hàng của Hồng Công, khách hàng của BEA mới bình tĩnh trở lại, dòng người tới BEA rút tiền giảm dần, cổ phiếu của BEA tăng giá “hồi sức”. Nhà chức trách Hồng Công đã vào cuộc để tìm ra nguyên nhân sâu xa của tình trạng này.

Câu chuyện bắt đầu từ một tin nhắn trên mạng ngày 24/9 với nội dung ám chỉ BEA không có khả năng thanh khoản và có thể sẽ phải đóng cửa do dính líu tới hai “đại gia” tài chính Mỹ đang lâm nạn là các tập đoàn Lehman Brothers và AIG. Tin đồn này làm hàng trăm người dân Hồng Công ồ ạt đi rút tiền khiến sự việc trở nên phức tạp, gây tâm lý lo lắng cho nhiều ngân hàng và hàng ngàn người khác. Ngày 27/9, cảnh sát Hồng Công đã xác định được kẻ tung tin. Người bị bắt mang họ Lương, 34 tuổi, bị cáo buộc sử dụng máy tính để phát tán tin đồn thất thiệt ác ý. Tiếp tục mở rộng điều tra, cảnh sát còn phát hiện thêm một đối tượng khác, 18 tuổi, cũng tung tin với nội dung ác ý nhằm vào các ngân hàng tại Hồng Công, kêu gọi người dân nên đi rút hết tiền gửi tại các ngân hàng. Trong khi cảnh sát Hồng Công từ chối tiết lộ thân phận của cả hai đối tượng trên, báo giới Hồng Công lại đưa tin kẻ bị bắt rất có thể là nhân viên của một ngân hàng bên ngoài có chi nhánh tại Hồng Công. Các mũi điều tra đang tập trung vào việc, liệu có phải lợi dụng tình hình "bất ổn" chung của thế giới mà ngân hàng kia đã đưa ra tin thất thiệt để "triệt" nhau không?

Cũng với loại tội phạm tương tự, ngày 25/9 cảnh sát Hồng Công đã bắt 2 nghi can liên quan tới việc tung tin giả rằng tập đoàn bảo hiểm Mỹ AIG, một trong 3 tập đoàn mới được chính phủ Mỹ tung tiền ra cứu để tránh bị “sập tiệm”, sẽ bán chi nhánh của AIG ở châu Á. Sau khi khai thác 2 người bị bắt trên, cảnh sát tiếp tục bắt 9 nghi can khác cùng với vật chứng là các máy tính và tài liệu. 11 đối tượng này đều làm trong ngành bảo hiểm, trong đó còn có cả những người có chức phận quản lý. Cảnh sát Hồng công cho biết, sự vụ mới chỉ được bắt đầu điều tra và rất có thể sẽ còn nhiều người khác bị bắt do dính líu tới vụ việc này.

Tin đồn ác ý khiến BEA đã bị lỗ 93 triệu đô-la Hồng Công (tương đương 12 triệu USD) và làm cho lượng khách đến với BEA giảm đáng kể. Điều nguy hại nhất là nó làm cho dân chúng "nửa tin nửa ngờ", không biết tình hình thực của các công ty tài chính. Sau khi vụ việc bị phát giác, nhiều người dân cho biết họ rất bức xúc với loại tội phạm này. Một số người đi rút tiền nói không còn biết tin vào đâu nữa và họ đòi hỏi rằng, trong khi các công ty tài chính Mỹ đang lâm vào cơn khủng hoảng, các nhà chức trách cần thường xuyên trao đổi thông tin với người dân thông qua nhiều kênh khác nhau, kiểm soát chặt chẽ các tin tức, có các chế tài xử phạt thích đáng.

Tin đồn ác ý ở đâu cũng có, hậu quả để lại cũng không nhỏ, nhưng để "dẹp" ngay được và củng cố lòng tin cho người dân không phải là việc dễ. Trong quá trình toàn cầu hoá, các nền kinh tế đang ngày càng gắn kết chặt chẽ với nhau, nên chỉ một biến cố nhỏ tại nơi này cũng có tác động dây chuyền tới nơi khác. Lợi dụng tâm lý chung của người dân trong thời khủng hoảng, những kẻ tung tin đã chọn đúng thời điểm để "hạ gục" đối thủ cạnh tranh thậm chí cả một nền kinh tế bằng những thủ đoạn không có gì mới. Tại sao mọi người lại quá dễ dàng khi tin vào những tin đồn thất thiệt? Có nhiều cách giải thích khác nhau, nhưng một điều ai cũng phải thừa nhận là trong những thời điểm nhạy cảm, người ta thường không đủ bình tĩnh, tự tin, không đủ sáng suốt để nhận ra thực-hư. Trong giai đoạn kinh tế toàn cầu có những biến động như hiện nay, một yếu tố vô cùng quan trọng là cần phải giữ niềm tin, tăng khả năng đánh giá các sự kiện đang xảy ra, có cái nhìn sáng suốt, luôn chứng tỏ mình là người thông thái trong mọi hoàn cảnh, biết "đãi cát tìm vàng" ngay trong những dòng tin mà mình được cập nhật hằng ngày.

theo QĐND