Triết lý giáo dục con cháu của Khang Hy: Toàn diện và kỷ cương làm đầu

Khang Hy nhà Thanh không những nổi tiếng là hoàng đế có tư tưởng tương đối tự do, rộng mở trong việc trị quốc mà còn được ngưỡng mộ với cách dạy con cháu.

Chú trọng giáo dục

Theo cuốn "Lịch sử học thuật của Trung Quốc trong gần 300 năm qua", Khang Hy được mệnh danh là ông vua uyên bác nhất trong lịch sử đại lục.

Khang Hy nổi tiếng dạy con nghiêm khắc. Ảnh minh họa: Sina

Lên ngôi năm 8 tuổi và làm hoàng đế trong 61 năm, sinh được 35 con trai, 20 con gái và có 97 người cháu, Khang Hy rất chú trọng việc dạy dỗ bởi ông ý thức được tầm quan trọng của kỷ cương và giáo dục.

Cha của ông, Hoàng đế Thuận Trị, mồ côi từ nhỏ. Thuận Trị lên ngôi vua khi còn rất trẻ với mục đích ổn định chính trị và xã hội. Ông chỉ có thể dựa vào sự siêng năng và chăm chỉ để không ngừng học hỏi kiến thức. Vì thức đêm học tập vất vả mà nhiều lúc Thuận Trị cũng kiệt sức đến đổ bệnh.

Vị hoàng đế này rất chú trọng đến việc giáo dục các hoàng tử ngay từ thời thơ ấu. Ông khiến họ mất đi cảm giác được sinh ra trong gia đình hoàng tộc, mà thay vào đó là "nghĩa vụ và trách nhiệm nặng nề" với đất nước.

Khang Hy lớn lên dưới sự dạy dỗ, huấn luyện nghiêm khắc đó của cha. Chính điều này đã ảnh hưởng đến cách dạy dỗ con cháu của ông sau này. Thuận Trị băng hà sớm. Qua một đêm, triều đại nhà Thanh rộng lớn đặt lên đôi vai nhỏ bé của vị hoàng đế 6 tuổi.

Giáo dục toàn diện 

Nhà Thanh là một triều đại do người Mãn Châu thành lập. Dân tộc Mãn sau khi chiếm Trung Nguyên và lập triều đại nhà Thanh đã nhanh chóng đồng hóa dân tộc Hán.

Khi trời còn chưa sáng, đích thân Khang Hy kiểm tra và đốc thúc việc học tập của các hoàng tử. Ảnh minh họa: Sina

Để cai trị tốt hơn người Hán, nhà Thanh rất chú trọng đến việc để các hoàng tử học văn hóa Hán. Hầu hết hoàng tử bắt đầu đi học từ năm 6 tuổi.

Nhìn chung, thầy dạy của hoàng tử được chia thành 3 nhóm: Thầy giáo phụ trách tiếng Mãn và tiếng Mông Cổ, chủ yếu là dạy hoàng tử kế thừa và tiếp nối tinh hoa văn hóa Mãn Châu; Thầy giáo Nho giáo người Hán, chủ yếu dạy văn hóa Hán và tri thức Nho giáo; Thầy dạy võ thuật và các khía cạnh khác như kỹ năng cưỡi ngựa và bắn cung.

Kỷ luật nghiêm khắc

Ngoài giáo dục toàn diện, đặc điểm lớn nhất trong cách giáo dục con cái của Khang Hy chính là sự nghiêm khắc. Việc giáo dục các hoàng tử thời này luôn được coi là nghiêm khắc nhất ở triều đại nhà Thanh, và thậm chí trong lịch sử cổ đại Trung Hoa.

“Khang Hy giáo tử đình huấn cách ngôn” ghi rõ: "Khi trời còn chưa sáng trẫm đã đích thân kiểm tra đốc thúc việc học tập, từ Thái tử Đông Cung cho đến các hoàng tử khác, theo thứ tự lần lượt lên điện đọc kinh thư. Khi mặt trời xuống núi còn lệnh cho hoàng tử học chữ, học bắn cung đến tận đêm khuya. Bắt đầu từ ngày xuân cho đến ngày cuối năm không có ngày nào lười biếng".

Trong "Tiếu Đình Tạp Lục", Hoàng đế Khang Hy đưa ra lịch học cụ thể cho các hoàng tử như sau:

Giờ Dần (3:00-5:00 sáng): Xem lại những gì đã học hôm trước;
Giờ Thìn (7:00-9:00): Học văn hóa và lễ nghi Trung Hoa; 
Giờ Tỵ (9:00-11:00): Học các chữ và bài viết tiếng Mãn Châu, Mông Cổ và Trung Quốc; 
Buổi trưa (11:00-13:00): Ăn trưa, sau đó tiếp tục làm việc chăm chỉ; 
Giờ Mùi(13:00-15:00): Học võ thuật, cung tên, cưỡi ngựa; 
Giờ Dậu (17:00-19:00): Tự học và hoàn thành bài tập.

Lịch trình hàng ngày của các hoàng tử dày đặc, hầu như không có thời gian để giải trí. Mọi lời nói và việc làm của họ đều được các sử gia ghi lại.

Thỉnh thoảng, Khang Hy sẽ kiểm tra ngẫu nhiên việc học hành của các con. Nếu không tiến bộ, không chỉ bản thân hoàng tử mà ngay cả thầy dạy cũng sẽ bị trừng phạt. Vì vậy, nhiều hoàng tử rất sợ Khang Hy, và các thầy cũng rất nghiêm khắc để học trò hoàn thành nhiệm vụ học tập.

Khang Hy chú trọng dạy con tu dưỡng cả trí tuệ và đạo đức. Ảnh minh họa: Sina

Vào mùa thu, Khang Hy lại dẫn các hoàng tử đi săn. Cuối cùng, họ sẽ cùng nhau đếm con mồi. Ai săn được nhiều thì được thưởng, ai săn được ít thì bị phạt.

Bên cạnh thời gian biểu dày đặc và nghiêm khắc, Hoàng đế Khang Hy còn để lại những tâm đắc về việc tu dưỡng đạo đức trong cuốn “Đình huấn cách ngôn”. Đây là cuốn sách có tầm ảnh hưởng to lớn và xuyên suốt đến nhiều đời sau, đồng thời được coi là một trong những cơ sở kiến lập duy trì sự ổn định vương triều Mãn Thanh hơn 200 năm.

"Phàm là lúc rảnh rỗi, vô sự, nếu một người có thể duy trì trạng thái chủ động như khi có việc để đề phòng sự cố có thể xảy ra thì sẽ không có bất luận chuyện gì xảy ra ngoài ý muốn. Ở vào lúc có chuyện xảy ra, nếu có thể duy trì được trạng thái ung dung bình thản, ổn định lại suy nghĩ của mình thì sự tình tự nhiên sẽ được giải quyết. Cổ nhân nói: Tâm yếu tiểu nhi đảm yếu đại. Mỗi khi gặp chuyện đều nên là như vậy".

Vì vậy, mặc dù không phải hoàng tử nào cũng trở thành hoàng đế, nhưng những người còn lại cũng có thành tựu nổi bật. Ví dụ, Dận Chỉ, con thứ ba của Khang Hy, là một nhà khoa học rất xuất sắc. Ông từng chủ trì biên soạn “Tuyển tập Cổ thư và Hiện đại”, với tổng số 10.000 cuốn.

Ngoài ra, còn có rất nhiều hoàng tử xuất sắc về văn hóa và hội họa. Vô luận là thế nào, trong số hoàng tử và cháu nội của Khang Hy, không có lấy một kẻ không tri thức và kém cỏi.

Bảo Huy

tin nổi bật

Lừa phụ huynh cho con ở trường muộn để dạy kèm, thầy giáo 'dâm ô' với nữ sinh 12 tuổi

Một giáo viên ở bang Florida (Mỹ) bị bắt vì cáo buộc quan hệ tình dục nhiều lần ngay trong lớp học với một học sinh 12 tuổi.

Người phụ nữ thay đổi hoàn toàn quan điểm của con người về vũ trụ

Ngô Kiện Hùng là một trong những nhà vật lý hạt nhân có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ XX. Giới vật lý đặt cho bà biệt danh 'bà hoàng nghiên cứu hạt nhân' hay 'đệ nhất phu nhân vật lý'.

Chuyện khó tin nhất ở trường học: chú mèo đến lớp còn đều đặn hơn cả học sinh

Room 8 xuất hiện trong suốt các học kỳ tại một trường tiểu học ở Los Angeles, chiếm được tình cảm của mọi người và trở thành một trong những chú mèo dễ thương nhất mọi thời đại.

Sự nguy hiểm của ChatGPT

Đâu là mối nguy hiểm của ChatGPT, mô hình hội thoại dựa trên trí tuệ nhân tạo đang trở thành xu hướng?

Ai từng là hầu gái trở thành nhà khoa học nổi tiếng thế giới?

Từ một bà mẹ đơn thân sống bằng nghề giúp việc, người phụ nữ này đã trở thành nhà khoa học nổi tiếng tại Đài thiên văn Harvard, sau đó là cả thế giới.

Thời đi học gian khó của nữ diễn viên gốc Việt được đề cử Oscar

Trải qua tuổi thơ gian khó, nữ diễn viên gốc Việt Hồng Châu đã không ngừng phấn đấu và dần ghi được dấu ấn tại kinh đô điện ảnh thế giới.

Người thầy với món 'mật mã' tình ái hiệu quả

Ngày sinh viên, tôi có may mắn gặp một người thầy rất hay.

‘Trường tổ chức liên hoan 60 mâm’ gây chú ý mạng xã hội

Mới đây, trên mạng xã hội chia sẻ hình ảnh một trường học ở Bắc Giang tổ chức liên hoan với 6 dãy bàn dài bày đồ ăn trên sân trường thu hút sự chú ý của nhiều người.

Cựu ngôi sao nhạc rock Anh 'dâm ô với 2 nữ sinh Việt Nam' được ra tù sớm

Gary Glitter, cựu ngôi sao nhạc rock người Anh, đã được thả tự do sau khi thi hành 8 trên 16 năm tù giam liên quan đến tội danh tấn công tình dục và quan hệ tình dục với bé gái dưới 13 tuổi.

Giữa 'bão' ChatGPT, ngành thạc sĩ về AI tuyển sinh quy mô lớn chưa từng có

Trong bối cảnh bùng nổ các công nghệ mới như ChatGPT, Đại học Texas (Mỹ) đang lên kế hoạch đào tạo hàng nghìn sinh viên về trí tuệ nhân tạo (AI).

Nam sinh 15 tuổi mất tích 106 ngày được phát hiện treo cổ tự tử sau trường

Nam sinh 15 tuổi Hồ Hâm Vũ mất tích 106 ngày được cảnh sát huyện Diên Sơn, thành phố Thượng Nhiêu, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc tìm thấy thi thể ở núi Kim Kê trong trạng thái treo cổ tự tử.

Học sinh lớp 9 trường làng được tuyển thẳng vào đại học số 1 châu Á

Cậu bé 14 tuổi Quan Tử Khâm được tuyển thẳng vào chương trình đào tạo hệ 8 năm cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ ở Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc).

Loài chim nào được thợ mỏ mang xuống hầm để cảnh báo nguy hiểm?

Thời điểm chưa có máy móc, thiết bị để phát hiện khí độc, các thợ mỏ sẽ đem theo loài chim này xuống hầm. Chúng sẽ giúp cảnh báo sớm lượng khí độc có thể gây chết người.

Các trường đại học quy đổi điểm IELTS như thế nào?

Với IELTS 4.5, thí sinh có thể được quy đổi 7 điểm, còn nếu IELTS từ 7.5 trở lên thí sinh có thể được quy đổi đến 16 điểm môn tiếng Anh khi xét tuyển đại học.

Thầy cô giỏi trong mắt GenZ

Trong mắt của nhiều sinh viên, thầy cô giỏi trước hết là những giảng viên hiện đại. Thầy cô cũng cần thường xuyên 'update' (cập nhật, làm mới) bản thân, cập nhật các 'hot trend' để gần gũi với các em hơn.