- Thưa Bộ trưởng, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chia sẻ với lãnh đạo, cán bộ ngành Môi trường rằng, cái ghế Bộ trưởng Bộ TN - MT là “ghế nóng”, vì cả 7 lĩnh vực đất đai, khoáng sản, môi trường, tài nguyên nước, Khí hậu, biển – hải đảo… đều là những vấn đề nóng được người dân quan tâm. Khi tiếp nhận cái “ghế nóng” này, Bộ trưởng có tự tin không?
Đúng là cái ghế này “nóng” thật. Phó Thủ tướng cũng nói đùa với tôi và anh Phạm Khôi Nguyên rằng, cái 'ghế nóng' này ai “thoát” khỏi nó cũng đều nhảy chân sáo cả, nhưng nhận nhiệm vụ mới này phải nói rằng tôi rất tự tin vì những lý lẽ: Bộ mới thành lập được 9 năm, trải qua 2 đồng chí Bộ trưởng tiền nhiệm nhưng đã có đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm chuyên môn, có năng lực, trí tuệ tập thể, sức mạnh tập thể.
Trong buổi lễ bàn giao, anh Nguyên cũng đã chia sẻ rất chân thành rằng anh chuyển giao cho tôi cả một đội ngũ cán bộ chuyên môn giàu nhiệt huyết, có năng lực. Đấy là tài sản quý báu khi tôi tiếp nhận Bộ TN - MT.
Trong quá trình công tác tại địa phương, tôi cũng đã tiếp cận với nhiều lĩnh vực tài nguyên môi trường nên bản thân cũng đã có những kinh nghiệm nhất định.
Tôi tin rằng, sự gắn kết tập thể, trí tuệ tập thể… sẽ giúp tôi hoàn thành nhiệm vụ được giao.
- Bộ trưởng có thể cho biết chiến lược hành động của mình trong nhiệm kỳ?
 |
| Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải và ba Bộ trưởng, nguyên Bộ trưởng TN-MT - Ảnh: Kiên Trung |
Thời gian của một nhiệm kỳ 5 năm không phải là dài, tôi sẽ tiếp tục đồng thời thực hiện chiến lược của ngành. Tất nhiên có nhiều việc phải quan tâm nhưng tôi sẽ ưu tiên hoàn thiện hệ thống VBQPPL, nhất là hoàn thiện hệ thống các văn bản PL liên quan đến các vấn đề chiến lược, quy hoạch phát triển của ngành, công tác quản lý ngành TN - MT.
Cùng với đó là việc đẩy mạnh công tác kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các VBPL vì như thế sẽ giúp Bộ phát hiện các điểm yếu trong công tác quản lý của cả một hệ thống ngành môi trường, từ trung ương đến địa phương, từ đó có biện pháp khắc phục, đồng thời phát hiện những vấn đề bức thiết cuộc sống đặt ra.
Với 7 lĩnh vực được cho là nóng, tôi nghĩ cũng sẽ có thứ tự ưu tiên. Tôi xếp 3 lĩnh vực đất đai, môi trường, khoáng sản vào nhóm nóng hơn và ưu tiên hàng đầu, còn bốn lĩnh vực còn lại (tài nguyên nước, biến đổi khí hậu…) là vấn đề ít nóng hơn nhưng cũng không kém phần quan trọng.
Như lĩnh vực tài nguyên nước đặt ra các vấn đề ô nhiễm các dòng sông, sự khan hiếm nước sinh hoạt và nước sản xuất; vấn đề biến đổi khí hậu, vấn đề nước biển dâng ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng triệu người dân.
Một vấn đề khác quản lý tổng hợp đối với biển, đảo như thế nào. Thời gian qua diễn biến trên biển khá phức tạp, chúng ta đã có NQ TW khóa 10 về chiến lược phát triển biển đến năm 2020…
Rõ ràng chúng ta có nhiều việc phải làm trong thời gian tới. Trong lĩnh vực biển tôi cho rằng còn rất nhiều vấn đề cần phải tập trung đầu tư nghiên cứu.
Hiện nay chúng ta mới có vấn đề quản lý ban đầu, nhưng để chúng ta hiểu về biển như thế nào, tài nguyên biển ra sao, công tác quản lý tổng hợp của Bộ TN - MT về vấn đề biển – đảo như thế nào… cũng còn phải xem xét, bàn bạc kỹ.
- Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên có nói rằng, khi tiếp nhận chức vụ Bộ trưởng Bộ TNMT, ông đã phải mất 3 tháng để tập trung nghiên cứu vấn đề đất đai để hiểu và nắm bắt sâu về nó. Với cá nhân Bộ trưởng, ông sẽ mất bao lâu để làm quen và bắt nhịp?
Mỗi người có một cách tiếp cận khác nhau. Đối với bản thân tôi, 7 lĩnh vực chính cũng cần có thời gian nhận định. Tôi sẽ tích cực để nắm bắt những vấn đề quan trọng nhất mang tính chất chiến lược, còn những vấn đề cụ thể cũng cần có thời gian để dần dần tiếp nhận.
Tôi tin ở kinh nghiệm của bản thân sau một quá trình công tác tại địa phương, cùng với đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn sâu, các đồng chí sẽ tham mưu đắc lực giúp Bộ trưởng.
Với vai trò là người kết nối các lĩnh vực của Bộ, bản thân tôi sẽ cố gắng tích cực nghiên cứu trên cơ sở ý kiến của các cơ quan tham mưu để từ đó đưa ra những quyết định chính xác để quản lý ngành, lĩnh vực của mình có hiệu quả.
 |
| Lãnh đạo Bộ TN - MT trong nhiệm kỳ mới. - Ảnh: Kiên Trung |
- Đặt ra những chương trình hành động như thế, bản thân Bộ trưởng cảm thấy thách thức nào là lớn nhất?
Về hệ thống các VBQPPL hiện nay mới hoàn thiện một bước và còn rất nhiều vấn đề. Tới đây, theo chủ trương của TW, Nghị quyết 26 của TW 7 khóa IX về tăng cường công tác lãnh đạo quản lý trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước tới đây vào tháng 4/2012 sẽ tổng kết NQ này và ban hành NQ mới.
Trên cơ sở NQ mới sẽ tiến hành việc sửa đổi Luật Đất đai. Theo tôi, đó là một mảng hết sức quan trọng.
- Hiện nay, có rất nhiều vụ vi phạm pháp luật không chỉ ở các DN nhỏ lẻ trong nước, DN nước ngoài mà nhiều DN lớn cũng vi phạm. Quan điểm của Bộ trưởng đối với vấn đề này như thế nào, cách thức xử lý vấn đề này ra sao?
Vấn đề môi trường thời gian vừa qua khá nóng, tác động đến toàn xã hội. Với tôi, trong quá trình phát triển KTXH, nhu cầu phát triển kinh tế phải hài hòa với vấn đề môi trường. Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã sử lý một số vụ vi phạm môi trường nhưng tôi thấy, nhận thức từ người dân cho đến các DN cũng còn nhiều vấn đề.
Chúng ta ưu tiên cho phát triển, nhưng bên cạnh đó vấn đề môi trường chưa được xử lý thỏa đáng. Khi nhận nhiệm vụ này, quan điểm của tôi là ưu tiên phát triển kinh tế, nhưng không thể xem nhẹ vấn đề môi trường.
Bộ TN-MT sẽ tăng cường công tác kiểm tra xử lý, làm kiên quyết, đặc biệt là những dự án mới phải làm chặt chẽ vấn đề thẩm định môi trường.
Nếu như dự án đó không đáp ứng vấn đề môi trường thì sẽ không cho thực hiện. Việc này có làm được hay không, vai trò của địa phương theo tôi cũng hết sức quan trọng.
- Xử lý những vi phạm môi trường có rất nhiều cơ quan chức năng can thiệp và liên quan đến nhiều ban, ngành khác nhau. Khi mạnh tay, kiên quyết xử lý, Bộ trưởng có ngại điều gì không?
Trong quá trình xử lý thì cũng có nhiều vấn đề. Tôi cũng nghe các đồng chí nói lại, ví dụ vụ việc Vedan cũng có nhiều ý kiến… Tôi thấy, các địa phương có thể nhìn lợi ích trước mắt nhưng về mặt lâu dài thì họ sẽ đồng tình với Bộ chúng tôi. Lợi ích của địa phương phải đặt trong lợi ích chung của toàn đất nước.
 |
| Bộ trưởng Bộ TN - MT Nguyễn Minh Quang. - Ảnh: Kiên Trung |
- Một số ngành vẫn còn tồn tại cơ chế xin – cho. Trong nhiệm kỳ của mình, Bộ trưởng có hạn chế được vấn đề này hay không?
Tôi cho rằng, cơ chế xin cho trong nhận thức của mọi người dân cũng còn nhiều vấn đề. Với tôi, phải bỏ cơ chế xin cho. Ví dụ về vấn đề khoáng sản là vấn đề tồn tại nhiều tiêu cực nhất. Muốn bỏ những tiêu cực đó, chúng ta phải thực hiện cơ chế đấu thầu. Bộ TN - MT tới đây sẽ thực hiện chủ trương tiến hành đấu thầu các mỏ khai khoáng.
- Trước khi nhận nhiệm vụ Bộ trưởng Bộ TN - MT, ông đảm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ NN&PTNT. Vấn đề giữ đất nông nghiệp Bộ trưởng sẽ quyết liệt hay không?
Bình quân đất nông nghiệp của Việt Nam thuộc vào nhóm thấp. Vừa qua tôi sang Ba Lan và nhiều nước Đông Âu, tôi thấy bình quân đất nông nghiệp của một hộ gia đình rất lớn, vài chục ha. Tất nhiên là do diện tích tự nhiên, quy mô dân số của họ cũng ảnh hưởng đến bình quân đất theo đầu người.
Nghị quyết TƯ chỉ đạo chúng ta phải giữ 3,8 triệu ha đất nông nghiệp. Đây là chủ trương đúng đắn trong công cuộc CNH, HĐH đất nước, nhu cầu sử dụng đất là nhu cầu thực tiễn nhưng theo tôi cũng cần tính toán, cố gắng giữ đất ruộng, giữ bằng được 3,8 triệu ha đất nông nghiệp này.
Phải hàng trăm năm, hàng nghìn năm mới có mảnh đất màu mỡ như vậy, nên khi chúng ta chuyển đổi mục đích của đất nông nghiệp thì cần phải kỹ lưỡng.
- Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên có chia sẻ rằng, trong 10 năm tới, lĩnh vực khoáng sản do Bộ TN - MT quản lý sẽ là lĩnh vực mang lại nguồn thu cho đất nước, chí ít cũng giống như lĩnh vực dầu khí. Về vấn đề này, ông nhận định như thế nào?
Tài nguyên khoáng sản là tài nguyên không tái tạo lại, sử dụng thế nào cho hiệu quả, chúng ta phải có chiến lược và phải tính cho thế hệ con cháu. Để làm được điều như anh Nguyên nói, chúng ta phải có chiến lược giữ tài nguyên khoáng sản, quản lý và sử dụng có hiệu quả, phát triển chế biến sâu chứ không thể bán mãi cho nước ngoài được.
- Những vi phạm pháp luật về môi trường thời gian qua xảy ra nhiều ở các khu trung tâm kinh tế, khu vực đô thị và đồng bằng. Đối với khu vực miền núi, vấn đề môi trường chưa phải là sức ép, tuy nhiên đó lại là khu vực cực kỳ quan trọng trong việc bảo đảm chung môi trường toàn lãnh thổ. Chiến lược của Bộ trưởng trong công tác quản lý môi trường ở địa bàn này như thế nào?
Đối với địa bàn miền núi, diện tích rất rộng và là nơi cư trú của đồng bào các dân tộc. Với đặc điểm tự nhiên là đất rừng, độ dốc rất lớn, đất trống đồi núi trọc…, muốn giữ được môi trường khu vực này chúng ta phải giải quyết vấn đề đời sống của bà con.
Vấn đề này Chính phủ đã có nhiều chủ trương giải quyết. Theo tôi, bài toán quan trọng là phải giữ được rừng.
Tôi cũng muốn nói thêm về chủ trương phát triển thủy điện ở địa bàn miền núi, điều đó đúng nhưng cũng phải tính toán đến các khu vực hạ du như thế nào…
- Quan điểm mạnh mẽ trong vấn đề bảo vệ môi trường thường bị cô lập vì liên quan tới quyền lợi của nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, trong khi tâm lý chung của chúng ta hiện nay thường ưu tiên đến lợi ích phát triển kinh tế. Nếu mạnh mẽ và quyết liệt, ông có sợ mình sẽ bị cô lập hay không?
Tôi nghĩ, vấn đề phát triển kinh tế phải đặt trong mối quan hệ hài hòa đối với các vấn đề an sinh xã hội. Phát triển kinh tế phải đảm bảo sự phát triển bền vững, tôi tin tôi sẽ được sự ủng hộ của Chính phủ, các cơ quan liên quan. Tôi cũng sẽ vấn giữ quan điểm như vậy.
Xin cảm ơn Bộ trưởng!
Kiên Trung (ghi)
.svg){kind=icon}
