Trong nhiều giai đoạn phát triển, sông Hồng nằm sát đô thị nhưng không dễ tiếp cận. Hệ thống đê bảo vệ thành phố trước lũ, song cũng tạo ra khoảng cách giữa các khu phố phía trong với không gian bãi sông. Vì vậy, khi Hà Nội nghiên cứu điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, câu hỏi đặt ra không đơn thuần là tổ chức một tuyến giao thông ven sông như thế nào.
Tại tọa đàm “Sông Hồng - Biểu tượng phát triển mới của Thủ đô” diễn ra mới đây, các chuyên gia cho rằng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng cần được nhìn trong tổng thể quy hoạch hai bên bờ. Tuyến đường liên quan trực tiếp đến không gian bãi sông, hệ thống đê, các làng ven sông và khả năng tiếp cận dòng sông của người dân.
Đưa sông Hồng trở thành trục không gian trung tâm của Thủ đô
Theo định hướng đang được nghiên cứu, sông Hồng sẽ trở thành trục không gian trung tâm của Thủ đô, thay cho cách nhìn dòng sông chủ yếu như một ranh giới tự nhiên. Không gian hai bên bờ được kỳ vọng tăng khả năng tiếp cận dòng sông, mở rộng nơi sinh hoạt công cộng và kết nối các khu vực đô thị. Đây cũng là thước đo gần gũi nhất với người dân: từ nơi ở của mình, họ có thể đi đến bờ sông, sử dụng không gian ấy và hưởng lợi từ những thay đổi của quy hoạch.
KTS. Trần Minh Tuấn, Nhóm nghiên cứu Không gian mặt nước Hà Nội cho rằng, đô thị “quay mặt vào sông” không đơn thuần là những dãy nhà hướng ra mặt nước. Điều quan trọng hơn là người dân có thể đến sông để sinh hoạt, vui chơi và trải nghiệm không gian văn hóa, đưa người dân tới gần hơn với không gian sông Hồng. Vì vậy, cùng với tuyến đường, cần nghiên cứu các hành lang kết nối qua đê và mạng lưới giao thông kết hợp phương tiện công cộng, giao thông cơ giới nhẹ, xe đạp, đi bộ.
KTS. Tô Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cũng nhấn mạnh yêu cầu liên kết khu vực đô thị, không gian cây xanh và người dân. Theo ông, về kỹ thuật, cần tạo điều kiện để người dân từ các khu phố dễ dàng tiếp cận không gian xanh. Không gian ấy còn phải đáp ứng nhu cầu, mong muốn của cộng đồng.
KTS. Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, lưu ý Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng không chỉ là câu chuyện về một tuyến đường giao thông. Không gian bãi sông, bãi giữa và các làng nghề đều cần được xem xét, bởi những khu vực này có vai trò đối với dòng chảy, khả năng thấm nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Ông cũng cho rằng không nên hiểu quy hoạch sông Hồng là xây dựng kín hai bên bờ thành một dải đô thị. Như vậy, yêu cầu phát triển hạ tầng đồng bộ đặt ra ngay từ cách tổ chức không gian: đường giao thông phải gắn với đường đến sông, còn không gian công cộng phải gắn với khả năng sử dụng thực tế của người dân.
Phát triển hài hòa với bảo đảm an toàn thoát lũ
Kết nối đô thị với sông Hồng mới là một phần của bài toán. Vị trí tuyến đường và cách bố trí công trình ven sông còn phải phù hợp với đặc tính dòng chảy, bảo đảm an toàn cho hệ thống đê và khu vực dân cư.
GS.TS Lê Văn Nghị, Giám đốc Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, cho biết lòng sông Hồng có biến động về độ sâu; một số khu vực đã thay đổi đáng kể so với thời điểm xây dựng quy hoạch phòng, chống lũ. Vì thế, việc phát triển và sử dụng đất bãi sông cần được tính toán trên cơ sở tổng thể dòng sông.
Theo ông Nghị, đối với Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, cần nghiên cứu vị trí tuyến đường trong quan hệ với bãi sông, đồng thời đánh giá tác động của công trình đến phân bố dòng chảy và lưu lượng thiết kế. Mật độ đô thị, khả năng thoát nước và phương án tổ chức không gian cũng cần được xem xét để xác định việc xây dựng có làm gia tăng nguy cơ lũ hay không.
Ông đề xuất tổ chức không gian theo mức độ rủi ro: từ lòng sông chính, khu vực thường xuyên ngập lũ, khu vực ít ngập hơn rồi mới đến không gian đô thị. Cách tính này nhằm bảo vệ hệ thống đê trước tác động của công trình mới, đồng thời giúp hạ tầng và đô thị ven sông thích ứng khi xảy ra thiên tai.
KTS. Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, lưu ý nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng phải tuân thủ các quy định về phòng, chống lũ và đê điều, giữ nguyên vị trí các tuyến đê hiện có. Theo ông, ý tưởng khai thác cảnh quan hay phát triển đô thị đều phải đặt trong giới hạn của hành lang thoát lũ.
Những ý kiến tại tọa đàm cho thấy một hướng tiếp cận đối với dự án lớn ven sông: tuyến đường cần tạo kết nối, nhưng phải được nghiên cứu cùng không gian bãi sông, hệ thống đê và dòng chảy giúp vừa phục vụ cuộc sống của người dân vừa giữ an toàn cho không gian ven sông.
Thành Huế
.svg){kind=icon}
