OTT.jpg
Sức ép về OTT đang khiến nhà mạng phải tìm mô hình kinh doanh phù hợp.

>> Nhà mạng, nhà OTT vẫn chờ chính sách quản lý

Nguy cơ giảm lợi nhuận

Ngày 21/11/2013, phát biểu tại Hội nghị quốc tế về Viễn thông, CNTT và Internet Việt Nam, Thứ trưởng Bộ TT&TT Lê Nam Thắng cho biết, tính đến tháng 9/2013 Việt Nam có hơn 100 triệu thuê bao điện thoại trong đó có 9 triệu thuê bao cố định và hơn 90 triệu thuê bao di động. Cuối năm 2012, thuê bao Internet cố định băng rộng tăng mạnh với 24,74%, đạt gần 4,8 triệu thuê bao và đạt tỷ lệ người sử dụng Internet là 31,3 triệu người.

Thứ trưởng Lê Nam Thắng nhận định, Công nghiệp CNTT tiếp tục là ngành kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao. Đồng thời, CNTT đã tạo ra và tác động thúc đẩy phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế, xã hội, góp phần tạo thêm nhiều việc làm và thu nhập cao cho người lao động. Tổng doanh  thu công nghiệp CNTT năm 2012 đạt khoảng 25,5 tỷ USD, tăng 86,3% so với năm 2011.

Tuy vậy, ngành ICT vẫn còn nhiều thách thức đặc biệt là việc tái cơ cấu thị trường viễn thông, truyền hình trả tiền. Sự phát triển mạnh mẽ của các dịch vụ OTT đã tác động lớn đến thị trường viễn thông và đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp viễn thông có hạ tầng phải tìm kiếm mô hình kinh doanh mới để tạo ra doanh thu và lợi nhuận. Bên cạnh đó, quá trình hội nhập với xu hướng thế giới phẳng đã buộc DN Việt Nam phải cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài trên chính sân nhà.

Tiến sĩ Trần Minh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược CNTT - TT cho hay, thị trường viễn thông Việt Nam được đánh giá là thị trường cạnh tranh nhất trong khu vực. Song các doanh nghiệp viễn thông đang gặp phải vấn đề doanh thu tăng, nhưng lợi nhuận không tăng tỷ lệ với doanh thu. Chỉ số doanh thu bình quân trên mỗi thuê bao di động và cố định giảm ngày càng sâu. Đặc biệt là dịch vụ điện thoại cố định giảm mạnh của thuê bao và doanh thu.

Nhà mạng buộc phải thay đổi cách làm truyền thống

Phát biểu tại buổi hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Tổng giám đốc Viettel cho rằng, viễn thông đang đứng trước sự thay đổi lớn khi nhà khai thác viễn thông sẽ không chỉ cung cấp dịch vụ thoại. Trong khi đó, khái niệm "viễn thông" giờ đây ít người nhắc đến, mà nó chuyển thành khai niệm "mạng thông tin quốc gia". Khi nói đến chữ "thông tin" là nói đến dữ liệu (data) gồm truyền data, lưu trữ data và xử lý data. Còn “quốc gia”, bây giờ nó không chỉ là câu chuyện "alo", mà là câu chuyện của mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, của tất cả các ngành, các nghề, vì vậy gọi là "hạ tầng quốc gia". Về việc chuyển đổi một hạ tầng mạng thành một hạ tầng thông tin quốc gia thì hạ tầng bắt buộc phải thông minh, bắt buộc phải chuyển từ "alo" sang "data". Nhiều nước định nghĩa viễn thông là hạ tầng quốc gia để phổ cập cho mọi người. Định nghĩa về viễn thông di động cũng đã thay đổi không chỉ dừng lại ở "mọi nơi, mọi lúc" và giờ phải thêm "mọi người".

"Trước đây,  nhà mạng luôn tự hào về hạ tầng đầu tư lớn và nguồn nhân lực lớn thì giờ đây là gánh nặng. Đang xuất hiện nhiều công ty nhỏ với vốn đầu tư khiêm tốn chỉ 100.000 USD và với 10 nhân lực. Sức trẻ sáng tạo của các doanh nghiệp nhỏ rất mạnh và không bao giờ doanh nghiệp lớn làm được. Điển hình là Kakao Talk chỉ có 200 người nhưng doanh thu tăng trưởng mạnh vài trăm % mỗi năm với tuổi đời chỉ có 4 năm. Vì vậy, nhà mạng Việt Nam phải học cách để trở thành doanh nghiệp nhỏ và phải học cách ăn chia với rất nhiều doanh nghiệp OTT nhỏ. Đây cũng là lối ra và là cơ hội cho các nhà mạng lớn", ông Nguyễn Mạnh Hùng nói.

Theo bà Zin Lê, Giám đốc sản phẩm của Ericsson Việt Nam, nghiên cứu của Ericsson đưa ra dự báo rằng đến năm 2018 tăng trưởng smartphone tăng 275%, lưu lượng data sẽ tăng 12 lần trong đó riêng video tăng 16 lần, sẽ có 50 tỷ thiết bị được kết nối với nhau. Như vậy, nhu cầu của khách hàng về dữ liệu rất lớn đòi hỏi các nhà mạng phải đáp ứng được. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các doanh nghiệp OTT khiến nhiều nhà mạng lo lắng vì làm sụt giảm doanh thu. Nhưng một số nhà mạng đã đưa ra mô hình kinh doanh mới làm tăng doanh thu. Ericsson đưa ra 6 bí quyết để tăng doanh thu cho nhà mạng. Trong đó điều kiện cốt lõi là nhà mạng phải tăng chất lượng dịch vụ để thu hút thuê bao. Bên cạnh đó, nhà mạng phải lắng nghe, thấu hiểu khách hàng để tối ưu mạng tốt hơn; phải tạo ra sự khác biệt để người tiêu dùng thấy hữu hiệu hơn.

Bà Zin Lê đưa ra dẫn chứng rằng nhà mạng cần có kênh thông tin trên mạng xã hội để khách hàng chia sẻ với nhà mạng vì thay vì gọi cho callcenter. Nhà mạng có thể nhận comment của khách hàng trên mạng xã hội để biết được nhu cầu của khách hàng và thu thập phản hồi đáp ứng tốt hơn nhu cầu của họ. Thậm chí, nhà mạng có thể làm các ứng dụng đo chất lượng dịch vụ trên ngay chiếc smartphone cho khách hàng để biết chất lượng mà mình đang cung cấp cho người dùng nhằm tối ưu hơn nữa.

Bà Zin Lê cũng cho rằng, nhà mạng không chỉ tập trung vào người tiêu dùng mà cần tập trung vào lĩnh vực, thiết bị máy móc khác như triển khai dịch vụ cho ngành điện cung cấp cho khách hàng số điện qua mạng di động. Một ví dụ khác là hiện Việt Nam có vài chục triệu xe máy, nếu mỗi xe máy có 1 SIM để chống trộm thì số khách hàng tăng lên rất lớn. Để tăng doanh thu thì nhà mạng phải có mô hình hợp tác với các đối tác trong đó có cả những doanh nghiệp OTT.