Trường chuyên chỉ để đào tạo 'gà nòi'?

Theo Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), đầu tư vào trường chuyên cũng như câu chuyện về đầu tư kinh tế, phải có những “đầu tàu” mới tạo ra sự đột phá.

"Trường chuyên" có ở nhiều nước

Hệ thống trường chuyên của Việt Nam đã có từ lâu. Năm 1965, Khối Chuyên Toán – Tin (A0) được thành lập. Nhưng phải nói, chính sách này không của riêng Việt Nam mà được học tập từ nước ngoài.

Hiện nay, các nước tiên tiến trên thế giới vẫn giữ mô hình đào tạo những nhân tố xuất sắc. Họ không để những nhân tố này hòa chung vào mô hình đào tạo bình thường, dễ khiến tài năng bị thui chột.

Có thể kể tới như trong ĐH Tổng hợp Lomonoxop (Nga) vẫn tồn tại trường phổ thông chuyên thành lập từ 1964, tức là trước Việt Nam 1 năm. Trường này tập trung vào các lĩnh vực chuyên về khoa học tự nhiên. 5 năm trở lại đây, ngôi trường này còn “rẽ nhánh”, định hướng cho những học sinh có thiên hướng về kinh tế hoặc y dược ngay từ lớp 12.

Không chỉ ở Nga, nhiều nước có nền giáo dục tiên tiến khác cũng có hệ thống trường chuyên mạnh như Đức, Pháp, Anh, Mỹ, Úc…

Còn trong khu vực, gần chúng ta có Singapore với ngôi trường chuyên nổi tiếng là Trường THPT Chuyên Toán và Khoa học (NUS) nằm trong ĐH Quốc gia Singapore. Hay như tại Thái Lan, trong các trường nổi tiếng như ĐH Mahidol hay ĐH Chulalongkorn cũng có hệ thống trường chuyên. Mặc dù đi sau nhưng hiện tại, những trường này đều phát triển rất mạnh.

Kể từ năm 2002, Nhật Bản bắt đầu có chiến lược xây dựng những trường THPT trọng điểm (Super Science High Schools) về khoa học tự nhiên. Đến nay, hệ thống đó đã lên tới khoảng 200 trường.

{keywords}
Học sinh dự thi vào lớp 10 Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên

Nói trường chuyên chỉ "sản xuất gà nòi” là sai lầm

Có giai đoạn kinh tế chưa phát triển, mọi người thường đặt câu hỏi: “Tại sao phải đầu tư vào đỉnh cao của Olympic thể thao?”, “Đầu tư vào thể thao làm gì cho tốn kém?”, “Sao không đầu tư vào những cái khác hữu ích hơn?”...

Thực tế, tất cả các nước phát triển đều đầu tư cho thể thao, bởi điều đó sẽ tạo ra cú huých và là một thước đo nhằm chứng minh khả năng không giới hạn của con người.

Câu chuyện đầu tư của thể thao và trường chuyên tuy không hoàn toàn tương đồng nhưng cũng có điểm giống nhau về bài toán xã hội.

Những đối tượng tinh hoa của trường chuyên giống như GS Ngô Bảo Châu hay GS Đàm Thanh Sơn – vốn là những nhà khoa học đầu đàn - hiện đang đóng góp rất nhiều cho giáo dục nước nhà. Phải có những nhân tố như thế mới có thể khơi gợi nỗ lực, quyết tâm của giới trẻ và chứng minh được rằng người Việt Nam không thua kém bất cứ ai.

Còn nói trường chuyên chỉ để đào tạo "gà nòi” là sai lầm. Trước đây, mô hình trường chuyên có những lớp rất nhỏ, chủ yếu hướng tới giáo dục cá biệt nhiều hơn. Nói cách khác, mục tiêu khi đó là phát hiện và bồi dưỡng những nhân tố xuất sắc trong một lĩnh vực hẹp.

Còn giờ đây, đối tượng học sinh của trường chuyên đã mở rộng hơn rất nhiều. Trong số đó cũng có những nhân tố xuất sắc, nhưng tỉ lệ không nhiều. Các trường chuyên hiện tại đã hướng tới việc đào tạo toàn diện.

Ví dụ, bây giờ học sinh chuyên Toán không chỉ giỏi mỗi Toán. Các bạn cũng giỏi Tiếng Anh, tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, cũng có những trải nghiệm sáng tạo. Những bạn giành huy chương quốc tế có thể chơi tennis rất giỏi, hát và chơi đàn rất hay.

Mặt khác, nói học sinh chuyên học lệch cũng không phải là nhận định chuẩn xác. Bởi lẽ, học sinh chuyên vẫn phải tham gia các kỳ thi đánh giá bình thường của địa phương và của toàn quốc.

Thế nhưng, có một điều dễ dàng nhận thấy, thành tích học tập của học sinh chuyên vẫn luôn cao hơn so với mặt bằng chung.

Cần phát triển thành “đầu tàu” thay vì cào bằng

Một trong những vai trò của trường chuyên là khuyến khích, đào tạo những học sinh tinh hoa nhất, có năng lực xuất sắc để phát huy hết khả năng. Tuy nhiên, đó chỉ là một trong những mục tiêu chứ không phải là duy nhất.

Trường chuyên không chỉ là nơi đào tạo “gà chọi” đi thi giải quốc gia, quốc tế. Hệ thống trường chuyên giờ đây phải là “đầu tàu”, là một hình mẫu để lan tỏa những chính sách mới của giáo dục và thực thi những thay đổi giáo dục cơ bản, toàn diện. 

Chúng ta càng phải coi đây là hình mẫu để các trường khác nâng chất lượng giáo dục chứ không phải cào bằng hay xóa bỏ.

Cũng có giai đoạn, nhiều người cho rằng cần phải chia đều thầy giỏi cho các trường để đảm bảo công bằng trong giáo dục. Nhưng như đã nói, chúng ta không thể quên rằng trường chuyên vẫn có mục tiêu phát hiện, bồi dưỡng, đào tạo nhân tài cho đất nước. Một người có tài năng rất cần được học và tạo điều kiện để phát triển. Họ không thể vào môi trường kém cạnh tranh, thiếu đi động lực. Như vậy, sẽ không thể có những người thực sự giỏi để phát triển đất nước.

Điều này cũng giống như câu chuyện về đầu tư kinh tế. Tại sao đất nước vẫn cần phải có những vùng kinh tế trọng điểm để đầu tư thay vì cào bằng? Tất nhiên, chúng ta cần tới mặt bằng chung, nhưng để đột phá thì phải có những đầu tàu. Nếu đầu tư dàn trải, không có lộ trình từng bước, mọi thứ sẽ không thể phát triển.

TS. Lê Công Lợi (Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên)

Thúy Nga (ghi)

Làm gì để trường chuyên, trường chất lượng cao thực sự trở thành nơi tuyển chọn và bồi dưỡng nhân tài? Ý kiến của độc giả vui lòng gửi về email: bangiaoduc@vietnamnet.vn

Ồn ào chuyện trường chuyên: Môi trường tinh hoa chỉ dành cho nhà giàu?

Ồn ào chuyện trường chuyên: Môi trường tinh hoa chỉ dành cho nhà giàu?

Những cuốn học bạ toàn điểm 10 của học sinh dự tuyển vào lớp 6 trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam năm ngoái lại một lần nữa gây xôn xao cộng đồng mạng.

tin nổi bật

Gần 4.000 thí sinh tranh suất vào lớp 10 Chuyên Ngoại ngữ

Gần 4.000 thí sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ (thuộc ĐH Ngoại ngữ - ĐH Quốc gia Hà Nội), nhưng sẽ chỉ có 360 suất trúng tuyển.

Học sinh F0 ở TP.HCM được thi lớp 10

Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, thí sinh được xác định là ca bệnh Covid-19 (F0) có nguyện vọng tham gia kỳ thi vào lớp 10 phải có đơn xin dự thi và được phụ huynh hoặc người giám hộ xác nhận đồng ý.

Thêm trường thành viên ĐH Quốc gia Hà Nội tăng mạnh học phí

Hiệu trưởng trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội đã ra quyết định về việc quy định, định mức học phí đào tạo đại học, sau đại học năm học 2022-2023.

Có thể sử dụng giấy tờ tùy thân thay CCCD trong kỳ thi tốt nghiệp THPT

Trong trường hợp đến ngày thi vẫn chưa có CCCD, thí sinh trong kỳ thi THPT quốc gia 2022 có thể sử dụng bất kỳ giấy tờ tùy thân hợp pháp khác để thay thế.

Sắp giải thể 3 trường cao đẳng công an nhân dân

Năm 2022 sẽ giải thể 3 trường cao đẳng Công an nhân dân và thành lập 3 trường trung cấp Công an nhân dân.

Triển vọng khi học ngành Công nghệ sinh học

Đây có thể coi là ngành học tương lai bởi các nước phát triển đang đua nhau đẩy mạnh phát triển theo công nghệ sinh học. Tại Việt Nam, ngành Công nghệ sinh học cũng nằm trong chiến lược phát triển khoa học công nghệ.

ĐH Y Hà Nội tăng học phí, cao nhất tới hơn 70%

Trường ĐH Y Hà Nội vừa thông qua mức thu học phí mới đào tạo trình độ đại học, sau đại học cho năm học 2022 – 2023. Theo đó, mức học phí của một số chuyên ngành đào tạo sẽ tăng trên 70%.

6 lợi ích khi học tập tại trường THPT Phạm Ngũ Lão

Được vận hành bởi CEO High School, trường THPT Phạm Ngũ Lão là ngôi trường cấp 3 hiếm hoi có chương trình đào tạo định hướng học sinh trở thành doanh nhân trong tương lai.

Cơ hội nhận học bổng kép từ Ivy Global School

Trường quốc tế Mỹ trực tuyến Ivy Global School (IGS) vừa công bố chương trình học bổng năm học 2022 - 2023: trao học bổng kép từ cấp phổ thông Mỹ, cam kết học bổng du học đại học tại Mỹ. Tổng trị giá chương trình lên tới 7 tỷ đồng.

Bộ Công an công bố đề tham khảo bài thi đánh giá tuyển sinh năm 2022

Vào ngày 18/5, Bộ Công an đã ban hành bộ Đề thi tham khảo của bài thi đánh giá tuyển sinh vào các trường công an nhân dân năm học 2022.

Tuần cuối cùng để ứng tuyển học bổng Trái tim Sư tử 1 tỷ đồng

Học bổng Trái tim Sư tử là chương trình học bổng toàn phần của trường Đại học Anh Quốc Việt Nam với giá trị 1 tỷ đồng, nhằm giúp các sinh viên trẻ có hoàn cảnh khó khăn hiện thực hóa giấc mơ học tập. Ngày 25/5 là hạn cuối cùng để nộp hồ sơ ứng tuyển.

Có thể trả góp học phí tại FPT Arena Multimedia

FPT Arena Multimedia và Ngân hàng Quốc Tế VIB vừa ký kết thỏa thuận hợp tác triển khai chương trình Tín dụng giáo dục trả góp học phí lãi suất 0% tại TP.HCM.

ĐH Văn Lang tuyển sinh khóa đầu tiên ngành Bảo hộ Lao động

Ngày 16/5/2022, Trường Đại học Văn Lang công bố tuyển sinh ngành đào tạo mới thuộc bậc đại học, hệ chính quy tập trung là Bảo hộ lao động (mã ngành: 7850201), nâng tổng số ngành đào tạo đại học của trường này lên con số 60.

Hơn 20.000 học sinh TP.HCM rớt lớp 10 công lập học ở đâu?

Khoảng hơn 20.000 học sinh TP.HCM sẽ rớt lớp 10 công lập trong kỳ tuyển sinh 2022-2023. Tuy nhiên học sinh sẽ không thiếu chỗ ở các trường ngoài công lập.

Các trường công an xét tuyển IELTS như thế nào?

Bảy trường khối công an nhân dân đã công bố chỉ tiêu, phương thức tuyển sinh hệ đại học chính quy năm 2022, trong đó có quy định xét tuyển IELTS ở phương thức 2.