Xuất gia không đồng nghĩa với việc tách mình khỏi đời thường. Người tu hành phải thực hành đúng chính pháp, đồng thời mang tinh thần nhập thế, đem những giá trị tốt đẹp của Phật pháp đóng góp cho cuộc đời.
Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Giáo hội Phật giáo Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031, những chia sẻ từ tăng ni, phật tử ở nhiều độ tuổi, cộng đồng và hoàn cảnh khác nhau cho thấy sức sống của Phật pháp giữa đời thường. Từ tinh thần nhập thế, đồng hành cùng dân tộc của người xuất gia đến cách người trẻ rèn luyện bản thân, người dân thực hành lòng từ bi trong lao động, ứng xử và sẻ chia, tất cả đều hướng tới những giá trị tốt đẹp.
Phật pháp không đứng ngoài thế gian
Theo Đại đức Thích Thông Thịnh, Phó Chánh Thư ký, Phó Chánh Văn phòng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai, xuất gia theo quan niệm nhà Phật có ba ý nghĩa: Xuất thế tục gia, tức rời bỏ gia đình thế tục; xuất tam giới gia, hướng đến vượt thoát sinh tử luân hồi; và xuất phiền não gia, tức vượt qua những phiền não trong tâm thức.
“Tuy nhiên, xuất gia không đồng nghĩa với việc tách mình khỏi đời thường. Người tu hành phải thực hành đúng chính pháp, đồng thời mang tinh thần nhập thế, đem những giá trị tốt đẹp của Phật pháp đóng góp cho cuộc đời”, Đại đức chia sẻ.
Theo Đại đức Thích Thông Thịnh, tinh thần ấy được thể hiện qua lời dạy “Phật pháp bất ly thế gian pháp”. Phật pháp không thể tách rời thế gian mà phải đồng hành cùng dân tộc, chia sẻ những vui buồn, sướng khổ với nhân dân.
Trải qua 30 năm tu học, Đại đức luôn chú trọng trau dồi cả kiến thức Phật học lẫn thế học. Quá trình học tập tại các trường Phật học và đại học giúp Đại đức có thêm hành trang phụng sự nhân dân, phụng sự Tổ quốc, phù hợp với đường hướng hoạt động của Giáo hội và chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.
Từ góc nhìn của người xuất gia, Đại đức cho rằng giá trị tu hành không chỉ nằm ở sự tinh tấn trong tu tập cá nhân mà còn thể hiện qua trách nhiệm với cộng đồng, sự đồng hành, sẻ chia và đóng góp cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp.
Tu tập để có trí tuệ, lòng từ bi và bản lĩnh
Với phật tử Nguyễn Phương Hồng Anh, sinh viên Học viện Hành chính và Quản trị công (Hà Nội), Phật pháp là điểm tựa tinh thần giúp người trẻ sống tích cực, có trách nhiệm trước những áp lực từ học tập, công việc, các mối quan hệ và mạng xã hội.
Tiếp xúc với Phật pháp từ nhỏ, đến nay là sinh viên năm thứ hai, Hồng Anh cho biết những lời Phật dạy đã trở thành một phần trong cách nhìn nhận và ứng xử của bản thân.
Qua việc tìm hiểu luật nhân quả, em nhận thức rằng mỗi suy nghĩ, lời nói và hành động đều có hệ quả, từ đó biết điều chỉnh bản thân, chăm chỉ học tập và hướng đến những điều thiện lành.
Môi trường gia đình Phật tử, những người bạn thiện tâm và tinh thần lục hòa trong cộng đồng tu học cũng tạo điểm tựa để Hồng Anh rèn luyện, trưởng thành.
Theo Hồng Anh, học Phật không phải để trốn tránh khó khăn mà để có trí tuệ, lòng từ bi và bản lĩnh đối diện với thử thách.
“Giá trị của tu học không chỉ nằm ở những gì chúng ta nghe được mà quan trọng hơn là sự chuyển hóa trong suy nghĩ và hành động, để mỗi người trẻ trở thành người con hiếu thảo, công dân có ích và biết sống vì mọi người”, Hồng Anh chia sẻ.
Chuyển lòng từ bi thành hành động sẻ chia
Đối với đồng bào Khmer gắn bó với truyền thống Phật giáo Nam tông, tu học từ lâu đã trở thành một phần trong đời sống văn hóa, tinh thần.
Phật tử Danh Thị Hạnh, ở phường Rạch Giá (An Giang), cho biết quá trình tìm hiểu giáo lý giúp chị nhận thức rằng tu không đơn thuần là lễ Phật, tụng kinh mà cốt lõi là sửa đổi bản thân, hướng đến điều thiện và sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng.
Nhiều năm tham gia hoạt động thiện nguyện, chị Hạnh có cơ hội gặp gỡ, giúp đỡ những người nghèo, người già neo đơn, trẻ em thiếu điều kiện học tập. Những hoàn cảnh ấy giúp chị cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của tình thương và trách nhiệm sẻ chia.
Theo chị, một phần quà cho trẻ em khó khăn hay sự hỗ trợ dành cho người già neo đơn, dù giá trị vật chất không lớn, vẫn đem lại niềm vui và sự động viên thiết thực.
“Đối với tôi, làm từ thiện cũng là một cách thực hành đạo, chuyển hóa lòng từ bi thành hành động cụ thể. Điều quan trọng là mỗi việc làm đều xuất phát từ sự chân thành và mong muốn giúp đỡ người khác”, chị Hạnh bày tỏ.
Từ nhận thức ấy, việc tu học không chỉ giới hạn trong không gian chùa chiền mà được tiếp nối bằng những hành động thiết thực giữa đời thường.
Không phải ai cũng có điều kiện tham gia hoạt động Phật sự hay thiện nguyện quy mô lớn. Với nhiều phật tử, thực hành lời Phật dạy bắt đầu từ cách ứng xử trong gia đình, công việc và các mối quan hệ hằng ngày.
Phật tử Hoàng Thị Hiệp, ở thôn Đồng Tâm, xã Quảng Tân (Quảng Ninh), cho biết việc đi chùa, nghe giảng giúp bà tìm được sự bình yên, học cách bao dung, nhẫn nhịn và biết nghĩ cho người khác.
Là tiểu thương thường xuyên tiếp xúc với khách hàng, trước đây đôi khi chỉ vì chuyện mặc cả vài nghìn đồng, bà cũng cảm thấy bực mình. Qua quá trình tu học, bà dần biết kiềm chế cảm xúc, bình tĩnh hơn trong giao tiếp.
“Đi chùa, nghe giảng là một chuyện nhưng quan trọng hơn là mình có làm được những điều đã học giữa đời thường hay không”, bà Hiệp chia sẻ.
Với bà, sống hướng thiện trước hết là biết nhận lỗi khi mình sai, làm ăn ngay thẳng, giữ chữ tín với khách hàng, quan tâm gia đình và giúp đỡ người khó khăn trong khả năng của mình.
Gắn kết cộng đồng từ những giá trị nhân văn
Theo ông Trần Lợi Minh, dân tộc Hoa, Phó Trưởng ban Thường trực Hội quán Quảng Triệu tại TP Cần Thơ, Phật giáo không chỉ là chỗ dựa tinh thần mà còn gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và truyền thống cộng đồng người Hoa.
Thông qua việc tìm hiểu, thực hành giáo lý, mỗi người biết sống hướng thiện, yêu thương, giúp đỡ người khác và có trách nhiệm hơn với gia đình, xã hội.
“Khi mỗi người biết lấy lòng nhân ái, sự bao dung và tinh thần đoàn kết làm nền tảng trong ứng xử, những khác biệt về dân tộc, tín ngưỡng sẽ trở thành nét phong phú của đời sống cộng đồng, chứ không phải rào cản”, ông Minh nói.
Đặc biệt, trong môi trường văn hóa của đồng bào Hoa tại Cần Thơ, việc thực hành giáo lý Phật giáo còn góp phần tăng cường sự hiểu biết, tôn trọng giữa các dân tộc, tôn giáo.
“Khi mỗi người biết lấy lòng nhân ái, sự bao dung và tinh thần đoàn kết làm nền tảng trong ứng xử, những khác biệt về dân tộc, tín ngưỡng sẽ trở thành nét phong phú của đời sống cộng đồng, chứ không phải rào cản”, ông Minh nói.
Theo ông, Hội quán Quảng Triệu luôn mong muốn phát huy những giá trị tốt đẹp của Phật giáo và truyền thống văn hóa dân tộc Hoa, vận động bà con sống nhân ái, đoàn kết, chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia hoạt động xã hội, từ thiện.
Từ người xuất gia, sinh viên trẻ đến những phật tử bình dị hay đại diện cộng đồng dân tộc, điểm chung trong thực hành Phật pháp là lấy sự chuyển hóa bản thân làm nền tảng, lòng từ bi và trí tuệ làm phương châm ứng xử, những hành động tốt đẹp làm thước đo giá trị tu học. Đó cũng là tinh thần nhập thế, đồng hành cùng dân tộc mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam vun đắp trong suốt 45 năm qua.
45 năm, 9 kỳ đại hội và hành trình xây dựng ngôi 'nhà chung' Phật giáo Việt NamHướng tới dấu mốc 45 năm thành lập, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp tục củng cố tổ chức, phát huy tinh thần đồng hành cùng dân tộc, chuẩn bị cho chặng đường phát triển mới.
.svg){kind=icon}
