Tháng 7/2026, trong chuyến khảo sát Hợp tác xã (HTX) Tân Minh Đức, xã Trường Tân, thành phố Hải Phòng, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan gợi mở một vấn đề vượt ra ngoài chuyện năng suất hay sản lượng: HTX không chỉ chú trọng sản xuất mà cần xây dựng “câu chuyện của người HTX Tân Minh Đức”, kể câu chuyện về con người, vùng đất, văn hóa bản địa và quy trình sản xuất tử tế để gia tăng giá trị và sức cạnh tranh cho sản phẩm.
Gợi mở ấy có thể xem như một cách nhìn về hành trình hơn một thập kỷ của Tân Minh Đức. Đằng sau những quả dưa lưới ruột xanh, ruột vàng, những khu nhà màng trải rộng hôm nay là hành trình tổ chức lại sản xuất, đưa công nghệ vào đồng ruộng, tập hợp nông dân vào chuỗi liên kết và từng bước biến nông sản thành sản phẩm có tiêu chuẩn, có thị trường, có thương hiệu.
Từ quy mô ban đầu chỉ vài nghìn mét vuông, đến năm 2026, Tân Minh Đức đã hình thành vùng sản xuất khoảng 65 ha, trong đó hơn 50 ha được đầu tư nhà màng, nhà lưới hiện đại. Đằng sau sự mở rộng ấy là một thay đổi lớn hơn: người nông dân không còn chỉ đặt câu hỏi “trồng cây gì”, mà bắt đầu tính đến chuyện sản xuất như thế nào, bán cho ai và làm gì để giá trị của nông sản không dừng lại ở cánh đồng.
Từ những luống rau VietGAP đến vùng sản xuất công nghệ cao
HTX Tân Minh Đức được thành lập tháng 8/2014, ban đầu tập trung sản xuất, kinh doanh rau quả an toàn. HTX đã quy tụ được 174 xã viên chuyên canh rau xanh trên địa bàn, huy động được 1,7 tỷ đồng vốn góp cổ phần và 37ha đất canh cho trồng rau các loại. Việc tham gia các chương trình hỗ trợ kỹ thuật cũng góp phần đưa người sản xuất từ chỗ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang canh tác theo quy trình, tiêu chuẩn.
Một trong những người thúc đẩy quá trình ấy là Giám đốc HTX Phùng Thanh Mừng. Bài toán ông và các thành viên phải giải quyết ngay từ đầu không chỉ là làm ra rau an toàn, mà còn là đầu ra để sản phẩm được thị trường chấp nhận.
Từ việc tham gia hội chợ, tìm khách hàng, kết nối doanh nghiệp và các đơn vị thu mua, Tân Minh Đức nhận ra một nguyên tắc có ý nghĩa quyết định: nông sản muốn đi xa phải có quy trình, tiêu chuẩn, khả năng truy xuất và sự tin cậy của thị trường.
Năm 2016, HTX bắt đầu trồng dưa lưới trên khoảng 5.000 m². Việc đầu tư sản xuất trong nhà màng sau đó được mở rộng nhanh chóng. Năm 2021, diện tích dưa lưới trong nhà màng đã đạt 55.000 m². Đến giữa năm 2023, HTX có khoảng 120.000 m² nhà màng, nhà lưới, thuộc nhóm có quy mô lớn nhất tỉnh Hải Dương khi đó.
Đến năm 2026, báo chí ghi nhận HTX đã tích tụ, mở rộng vùng sản xuất lên khoảng 65 ha, trong đó hơn 50 ha được đầu tư hệ thống nhà màng, nhà lưới hiện đại, chuyên canh dưa lưới ruột xanh, ruột vàng và dưa chuột theo quy trình khép kín. Dưa lưới trong nhà màng đạt năng suất khoảng 1,2-1,5 tấn/sào/vụ.
Sự thay đổi không chỉ đo bằng số mét vuông nhà màng mà là sự dịch chuyển từ sản xuất rau màu phân tán sang sản xuất hàng hóa có tổ chức; từ kinh nghiệm của từng hộ sang quy trình chung; từ phụ thuộc lớn vào thời tiết sang chủ động hơn bằng công nghệ; từ bán thứ mình trồng được sang sản xuất thứ thị trường cần. Tân Minh Đức từng bước biến những thửa ruộng thành một vùng sản xuất mà chất lượng sản phẩm được kiểm soát, truy xuất và chứng minh.
Khi OCOP trở thành một nấc thang của giá trị
Đến năm 2025, dưa lưới Tân Minh Đức được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao và tiêu thụ tại các siêu thị, cửa hàng ở Hải Phòng cùng một số tỉnh, thành phố lân cận. Năm 2024, trong điều kiện sản xuất thuận lợi, mỗi hecta dưa lưới có thể mang lại lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng sau khi trừ chi phí.
Theo Liên minh HTX thành phố Hải Phòng, đến cuối năm 2025, Tân Minh Đức có 198 thành viên, trong đó 110 thành viên tham gia Câu lạc bộ sản xuất công nghệ cao. Nhiều mô hình sản xuất của thành viên đạt lợi nhuận từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng/năm; cá biệt có hộ đạt 2-2,5 tỷ đồng/năm. HTX đồng thời đảm nhiệm nhiều dịch vụ từ cung ứng giống, vật tư nông nghiệp, chuyển giao khoa học kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm.
Những con số ấy cho thấy một giá trị khác của kinh tế hợp tác. Một HTX mạnh không nhất thiết được đo bằng việc bản thân HTX sở hữu bao nhiêu hecta hay thu được bao nhiêu tấn nông sản. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tổ chức người nông dân cùng bước vào một phương thức sản xuất mới.
Từ những hộ sản xuất riêng lẻ, họ có thể cùng áp dụng quy trình; từ những mảnh ruộng riêng lẻ, họ có thể hình thành vùng hàng hóa; từ việc từng nhà tự tìm đầu ra, họ có thể liên kết để bước vào chuỗi phân phối. HTX đang đóng vai trò một “hạt nhân” tổ chức sản xuất, lan tỏa công nghệ và kết nối thị trường cho cộng đồng nông dân.
Từ “trồng được gì” sang “thị trường cần sản phẩm gì”
Sau hơn một thập kỷ, Tân Minh Đức đã đi một chặng đường dài từ sản xuất rau an toàn tới nông nghiệp công nghệ cao. Từ 198 thành viên vào cuối năm 2025, 110 người tham gia Câu lạc bộ sản xuất công nghệ cao, đến vùng sản xuất khoảng 65 ha với hơn 50 ha nhà màng, nhà lưới ghi nhận trong năm 2026 cho thấy quy mô của sự thay đổi.
Nhưng điều đáng kể hơn những con số chính là sự thay đổi trong tư duy.
Từ “trồng được gì” sang “thị trường cần sản phẩm gì”. Từ kinh nghiệm riêng lẻ sang quy trình. Từ từng hộ nông dân sang liên kết hợp tác. Từ bán nông sản sang xây dựng sản phẩm. Và từ một sản phẩm OCOP tiến tới một thương hiệu gắn với con người và vùng đất.
“Câu chuyện của người Tân Minh Đức” mà ông Lê Minh Hoan gợi mở vào tháng 7/2026, vì thế, không cần phải tìm kiếm ở đâu xa. Nó đã được viết trong hơn một thập kỷ trên chính những cánh đồng nơi đây.
Vĩnh Bảo
.svg){kind=icon}
