Dien-may.jpg
Thay vì đem sửa thiết bị điện tử hỏng, không ít người lại "bán đồng nát", rồi sắm sản phẩm mới khiến càng gia tăng rác điện tử. Ảnh: H.L

Tại Hội thảo “Quản lý hoá chất và cách thức tuân thủ các quy định quốc tế” diễn ra ngày 8/12 tại Hà Nội, ông Peter Hofbauer - Công ty quản lý hoá chất BiPro Munich (Đức) nhận định, sự gia tăng rác thải điện tử tại Việt Nam thực sự đã đến mức báo động. Nguồn thải của rác điện tử đến từ 3 nguồn chủ yếu: Doanh nghiệp điện tử tại Việt Nam; nhập từ nước ngoài về để tái chế; và do người dân sử dụng thải ra.

Ông Trần Quang Hùng – Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam (VEIA) cho biết: “Năm 2011, Việt Nam có khoảng 400 doanh nghiệp, trong đó hơn 100 doanh nghiệp nước ngoài, hoạt động chủ yếu trên lĩnh vực lắp ráp điện tử với linh kiện nhập về từ nước ngoài. Tuy nhiên, nguồn rác thải điện tử sinh ra từ nguồn này chưa quá lớn, mà chủ yếu từ các nguồn còn lại”.

Trao đổi với ICTnews, ông Trần Quang Hùng cho biết tại Việt Nam, hầu hết rác điện tử như thiết bị điện gia dụng, nghe nhìn, đồ chơi điện tử, viễn thông, thiết bị điện tử y tế... thải loại đều có hoá chất độc hại gây ảnh hưởng hệ thần kinh, giảm trí nhớ, gây ung thư phổi… như chì (trong chân các linh kiện, dây cáp…), Cadmium (trong pin, tụ điện, biến thế…), thuỷ ngân (có trong bóng đèn tivi, màn hình LCD, Plasma…), rồi Crom 6 trong các lớp mạ, PBB và PBDE (những hóa chất nằm trong danh mục quy định bị hạn chế RoHS do Liên minh Châu Âu ban hành từ năm 2003 - PV). Thế nhưng, cho đến thời điểm này, vấn đề quản lý cũng như xử lý các loại hóa chất này tại Việt Nam vẫn còn hàng loạt bất cập, chưa có nhiều cải thiện so với những năm trước đây để đảm bảo môi trường sống.

Dù đã có những động thái nhằm khắc phục tình trạng này, nhưng do chưa xây dựng được chế tài cụ thể nên các cơ quan quản lý Việt Nam vẫn loay hoay trong bế tắc. Cụ thể, hồi tháng 8/2011, Bộ Công Thương mới ra “Thông tư tạm thời về giới hạn hàm lượng cho phép của một số hoá chất độc hại trong sản phẩm điện, điện tử”, còn Bộ Tài nguyên và Môi trường hiện mới đang xây dựng quy định về thu gom rác thải điện tử.

Đến nay Việt Nam vẫn chưa có nhà máy xử lý cho dù gần đây vẫn có doanh nghiệp nước ngoài muốn nhảy vào để đầu tư nhà máy. Trước điều kiện “phải được nhập thêm rác từ nước ngoài vào để xử lý cho đủ công suất, đảm bảo hoạt động có lãi”, đề nghị của họ vẫn không được Việt Nam cấp phép.

Ông Hùng cũng bày tỏ quan điểm: "Đội ngũ trực tiếp thu gom rác điện tử hiện tại chủ yếu vẫn là những người thu mua “ve chai”. Họ là những người trực tiếp "mổ" thiết bị một cách thủ công để phân loại linh kiện bán lại cho các cơ sở tái chế. Chính việc này là nguy cơ đe doạ ô nhiễm môi trường. Vì vậy, trong khi các giải pháp xử lý chưa khả thi, Việt Nam cũng chưa đủ lực để xây dựng nhà máy xử lý rác thải điện tử thì trước mắt, Nhà nước cần sớm đặt ra vấn đề quản lý lực lượng này, hướng dẫn họ quy trình phân loại thiết bị có khoa học. Đồng thời, có thể xem xét hỗ trợ về mặt công nghệ xử lý, đưa ra chế tài quản lý rõ ràng về môi trường đối với những đối tượng này chứ không nên “thả nổi” như hiện nay".