Vì sao có mùa an cư kiết hạ trong Phật giáo?

Nguồn gốc truyền thống an cư kiết hạ trong Phật giáo
Thuật ngữ an cư tiếng Pāli là Vassa, Phạn là Varṣā, tiếng Anh là Retreat season, nghĩa là ở an vào mùa mưa.

Bộ sách Tứ Phần Luật San Bổ Tùy Cơ Yết Ma số 4 giải thích nghĩa An cư như sau: Thân tâm đều tĩnh lặng gọi là an, qui định thời gian ở một chỗ gọi là cư.

Quan điểm của Phật giáo cho rằng, đến mùa mưa, nước nổi, các loài trùng kiến bò ra đường rất nhiều. Chư tăng, chư ni đi nơi này, đến nơi kia sẽ giẫm đạp chúng sinh. Đức Phật vì lòng từ bi chẳng những thương người, mà còn thương tất cả các loài trùng kiến nhỏ bé nữa.

Ngài không đành giẫm đạp lên chúng trong mùa nước nổi. Vì vậy, Phật đưa ra 3 tháng an cư ở yên một chỗ để tránh sát hại côn trùng. Ba tháng an cư là để cho tăng, ni không giẫm đạp các loài trùng kiến phạm tội sát sinh, nói lên lòng từ bi vô lượng của đức Phật. Bên cạnh đó, nhân mùa an cư, tăng, ni tụ hội lại một nơi, thỉnh những vị đạo cao đức trọng nhắc nhở, dạy bảo tu hành.

Nhờ những bậc có kinh nghiệm trên bước đường tu hành đi trước, chỉ dạy lại cho người sau nên trong đại chúng ai cũng có đủ duyên tu tiến, không trở ngại, không lùi bước. An cư kiết hạ cũng là hoạt động củng cố và duy trì nguồn nội lực sau những ngày tháng dấn thân phụng sự đạo pháp, phụng sự chúng sinh.

Trong những tháng ngày cấm túc an cư, chư tăng, chư ni không những được bồi dưỡng, phát triển trình độ tu học Phật pháp, tăng trưởng công đức, giới hạnh, đạo lực, mà còn có dịp thực hành đời sống tập thể theo tinh thần lục hòa.

Bên cạnh đó, có thêm cơ hội trao đổi sẻ chia những kiến giải, kinh nghiệm tu hành, đồng thời thể hiện tình huynh đệ và sự hòa hợp.

Muốn phụng sự bền bỉ, phải quay về nuôi dưỡng nội lực

Ngày nay, truyền thống Phật giáo Việt Nam là sau rằm tháng Tư âm lịch, hàng loạt ngôi chùa tại bắt đầu kiết giới an cư. Đến hết ngày rằm tháng Bảy âm lịch thì làm lễ tự tứ và giải hạ kết thúc mùa an cư.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi đời sống tinh thần của con người chịu nhiều áp lực bởi tốc độ phát triển, sự quá tải thông tin và những biến động khó lường, mùa an cư kiết hạ mang đến một thông điệp có ý nghĩa thời sự: Muốn phụng sự bền bỉ, trước hết phải biết quay về nuôi dưỡng nội lực.

Người tu sĩ sau những tháng ngày dấn thân hoằng pháp, làm công tác Phật sự, từ thiện, giáo dục đạo đức xã hội… cần có khoảng thời gian chuyên tâm tu học, thúc liễm thân tâm.

Còn với phật tử tại gia, tinh thần an cư gợi mở một nếp sống tỉnh thức hơn, biết dừng lại để tự soi chiếu, điều chỉnh hành vi và nuôi lớn những giá trị thiện lành trong đời sống thường ngày.