Giáo sư người Việt ở đại học Đức chia sẻ về bệnh đậu mùa khỉ

Việt Nam ghi nhận ca đậu mùa khỉ đầu tiên là người phụ nữ 35 tuổi, ở TP.HCM. VietNamNet xin giới thiệu bài viết của TS.DS Tạ Thanh Sơn - Viện Công nghệ dược sinh học, Đại học Marburg (Đức) về căn bệnh này.

 

Xem nhanh:
  • • Bệnh đậu mùa khỉ là gì?
  • • Bệnh đậu mùa khỉ nguy hiểm như thế nào?
  • • Bệnh đậu mùa ở khỉ lây truyền như thế nào?
  • • Các triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ là gì?
  • • Có vắc xin ngừa bệnh đậu mùa khỉ không?
  • • Bệnh nhân nên làm gì khi mắc bệnh đậu mùa khỉ?
  • • Bệnh đậu mùa khỉ có thể được điều trị như thế nào?
  • • Có phải bệnh đậu mùa khỉ chỉ ảnh hưởng đến những người đàn ông quan hệ tình dục đồng giới?

Bệnh đậu mùa khỉ là gì?

Virus đậu mùa khỉ lần đầu tiên được xác định ở khỉ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng virus thực sự chủ yếu được tìm thấy ở các loài gặm nhấm (ví dụ như sóc và chuột). Virus đậu mùa khỉ có thể lây truyền sang người qua vết cắn, dịch cơ thể và đường tiêu hóa.

Các virus này đôi khi gây ra những thay đổi trên da từ phát ban thành nốt sần, mụn nước đến mụn mủ và vết thương đóng vảy, gây đau đớn dữ dội. Chúng thường tự lành nhưng có thể để lại sẹo.

Virus đậu mùa khỉ cũng lây truyền từ người này sang người khác, chủ yếu qua tiếp xúc da kề da gần và kéo dài, đặc biệt khi tiếp xúc với vùng da tổn thương (phát ban, mụn nước, mụn mủ, vết thương, vảy tiết).

Trong đợt bùng phát hiện nay, bệnh đậu mùa khỉ lây lan chủ yếu thông qua quan hệ tình dục đồng giới nam. Các điểm xâm nhập chính vào cơ thể là các niêm mạc liên quan đến quan hệ tình dục như vùng hậu môn, dương vật, khoang miệng.

Nhân viên y tế TP.HCM tiếp xúc, chăm sóc người bệnh đậu mùa khỉ. Ảnh: Chí Hùng.

Bệnh đậu mùa khỉ nguy hiểm như thế nào?

Mặc dù bệnh thường tự khỏi nhưng có thể gây đau đớn vô cùng, đặc biệt nếu tổn thương da xảy ra ở vùng hậu môn hoặc bộ phận sinh dục. Cơn đau có thể nghiêm trọng đến mức chỉ có thể điều trị tại bệnh viện. Bội nhiễm vi khuẩn cũng có thể xảy ra khiến bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Bệnh đậu mùa khỉ nguy hiểm như thế nào đối với người nhiễm HIV?

Các nghiên cứu cho thấy những người dương tính với HIV và được điều trị với liệu pháp hiệu quả cùng với tình trạng miễn dịch tốt dường như không có nhiều nguy cơ hơn những người bình thường.

Những người có hệ thống miễn dịch bị tổn hại nghiêm trọng có thể có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn và bệnh nặng hơn. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn thiếu dữ liệu đáng tin cậy về điều này.

Những bệnh nhân nhiễm HIV và có hệ thống miễn dịch yếu hơn hoặc bị suy yếu (100 đến 750 tế bào trợ giúp trên mỗi microlit huyết tương) có thể được tiêm phòng đậu mùa khỉ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu quả tiêm chủng đối với nhóm bệnh nhân này có thể ít rõ rệt hơn.

Bệnh đậu mùa ở khỉ lây truyền như thế nào?

Con đường lây truyền chính của virus đậu mùa khỉ là tiếp xúc da kề da gần và kéo dài (ví dụ khi ôm ấp hoặc quan hệ tình dục), đặc biệt là tiếp xúc với vết phát ban, mụn nước, mụn mủ, vết thương hoặc vảy trên da.

Chất lỏng trong mụn nước và từ vết loét phát triển sau khi mụn nước vỡ ra, cũng như vảy hình thành trên chúng, đặc biệt dễ lây lan. Do đó, virus cũng có thể lây truyền qua các đồ vật được sử dụng trong khi quan hệ tình dục (ví dụ đồ chơi tình dục) hoặc qua tiếp xúc với quần áo, khăn trải giường, khăn tắm bị nhiễm virus. 

Trong đợt bùng phát hiện nay, các điểm xâm nhập chính của virus vào cơ thể là các niêm mạc liên quan đến quan hệ tình dục (vùng hậu môn, dương vật, khoang miệng).

Các triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ là gì?

Các triệu chứng có thể xuất hiện sớm nhất là một ngày sau khi nhiễm bệnh. Thời gian ủ bệnh thông thường kéo dài trong vòng 5 đến 11 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài đến ba tuần.

Các triệu chứng điển hình bên cạnh những cơn đau dữ dội bao gồm hình thành các đốm, nốt sần và mụn nước đến mụn mủ, vết thương và vảy trên da. Các thay đổi về da thường bắt đầu trên vùng mặt, vùng sinh dục hoặc hậu môn và thường bắt đầu hoặc kèm theo các triệu chứng chung như sốt, nhức đầu, đau cơ hoặc sưng hạch bạch huyết.

Bệnh đậu mùa khỉ thường tự lành sau hai đến bốn tuần, nhưng có thể để lại sẹo.

Có vắc xin ngừa bệnh đậu mùa khỉ không?

Ở châu Âu, vắc xin đậu mùa Imvanex (Jynneos ở Mỹ) được chấp thuận cho những người trên 18 tuổi. Theo khuyến nghị của Ủy ban tiêm chủng Đức (STIKO), vắn xin Imvanex cũng có thể được sử dụng để bảo vệ chống lại bệnh đậu mùa khỉ.

Vắn xin Imvanex thường được dung nạp tốt. Tuy nhiên cũng có một số bệnh nhân có các phản ứng khi tiêm chủng như đau, sưng và ngứa tại chỗ tiêm, đau cơ, nhức đầu, mệt mỏi và buồn nôn. Tuy nhiên các triệu chúng này thường giảm dần sau một vài ngày.

Bạn có thể tự bảo vệ mình khỏi bệnh đậu mùa khỉ bằng cách nào khác?

Ngoài tiêm chủng, các biện pháp quan trọng nhất để giảm nguy cơ lây truyền là:

- Chú ý đến những thay đổi trên da của bạn và những người khác và tránh tiếp xúc da và niêm mạc với bệnh nhân.

- Không dùng chung đồ vật trong khi quan hệ tình dục.

- Bao cao su có tác dụng làm giảm nguy cơ lây nhiễm khi quan hệ tình dục.

- Virus đậu mùa khỉ có thể tồn tại ở bên ngoài cơ thể trong một thời gian dài. Do đó nên tránh tiếp xúc với quần áo, đồ vật của bệnh nhân đã nhiễm đậu mùa khỉ.

Bệnh nhân nên làm gì khi mắc bệnh đậu mùa khỉ?

Nếu mắc bệnh đậu mùa khỉ, bạn nên cách ly bản thân cho đến khi tất cả các vảy đã lành và da mới hình thành - ít nhất là 21 ngày.

Điều quan trọng cần làm là phải thông báo cho những người mà bạn đã tiếp xúc cơ thể kể từ khi bắt đầu xuất hiện các triệu chứng để họ đi khám và tránh lan truyền bệnh sang những người khác.

Bệnh đậu mùa khỉ có thể được điều trị như thế nào?

Bệnh đậu mùa khỉ thường tự lành. Nếu cần, các triệu chứng ví dụ như sốt và đau có thể được điều trị bằng các loại thuốc giảm đau và hạ sốt. Nếu bệnh nhân có những cơn đau nghiêm trọng sẽ được điều trị y tế tại bệnh viện. Điều quan trọng là phải ngăn ngừa bội nhiễm do vi khuẩn tại những vị trí da đã bị tổn thương vì đậu mùa khỉ.

Trong trường hợp các bệnh nhân gặp diễn tiến nặng, thuốc chống virus Tecovirimat sẽ được các bác sĩ cân nhắc sử dụng.

Có phải bệnh đậu mùa khỉ chỉ ảnh hưởng đến những người đàn ông quan hệ tình dục đồng giới?

Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh đậu mùa khỉ. Đây không phải là một bệnh lây nhiễm qua đường tình dục. Không chỉ khi quan hệ tình dục, các tiếp xúc da kề da khác cũng dẫn tới lây truyền bệnh. Tuy nhiên, các bệnh nhân hiên nay hầu hết liên quan đến những nam giới có quan hệ tình dục thường xuyên với nhiều đối tượng đồng giới khác nhau.

TS.DS Tạ Thanh Sơn (Viện Công nghệ dược sinh học, Đại học Marburg, Đức)

tin nổi bật

Chuyên gia chỉ 7 lưu ý quan trọng đề phòng đột quỵ khi trời lạnh

Theo PGS.TS Mai Duy Tôn - Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, trong các tháng mùa đông vừa qua, số lượng bệnh nhân đột quỵ, các ca nặng tăng lên đáng kể.

Dấu hiệu bệnh tim mạch nguy hiểm, nguyên nhân chính gây đột tử ở người khỏe mạnh

Nếu gặp cơn đau đột ngột vùng ngực hoặc bụng phía sau cột sống thắt lưng, gây choáng ngất, vã mồ hôi lạnh, mọi người cần cẩn trọng với bệnh lý lóc động mạch chủ type A.

Dấu hiệu mắc bệnh lây qua đường tình dục cần đi khám ngay

Nếu có dịch bất thường chảy ra từ bộ phận sinh dục kèm tiểu đau, tiểu rát hoặc buốt, xuất hiện các vết loét, hay mụn nước, nốt sùi ở vùng kín, bạn cần đi khám ngay.

Ai không nên ăn măng?

Canh măng là món ăn phổ biến nhưng cũng là thực phẩm kiêng kỵ với nhiều người bởi có thể gây tắc hệ thống tiêu hóa.

Bị người say rượu tông trúng, thiếu niên 15 tuổi phải vào đất liền cấp cứu bằng trực thăng

Sau vụ va chạm, thiếu niên 15 tuổi ở Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu) hôn mê do chấn thương sọ não. Với sự hỗ trợ của người dân trên đảo, gia đình đã có thể thuê trực thăng cấp cứu để đưa em vào Bệnh viện Chợ Rẫy phẫu thuật.

Vụ gia đình tố bệnh viện tắc trách khiến bé 3 tuổi tử vong: Sở Y tế Quảng Ngãi nói gì?

Theo báo cáo của Sở Y tế Quảng Ngãi, kết quả chụp X-quang cho thấy bệnh nhi này không có dị vật đường hô hấp.

Sau chầu nhậu khai xuân, hàng loạt nam giới phải vào viện vì rượu rởm

Sau bữa tiệc rượu khai xuân với đồng nghiệp, người đàn ông 49 tuổi nhập viện trong tình trạng hôn mê, phải lọc máu.

Bộ Y tế yêu cầu treo biển đeo khẩu trang ở chùa, khu vui chơi

Theo Bộ Y tế, việc đeo khẩu trang, khử khuẩn ở các khu vui chơi, chùa, điểm du lịch sẽ giảm tốc độ lây lan của biến thể mới nếu có.

Bé 3 tuổi tử vong sau khi ngã vào hồ cá ở quán cà phê

Bé trai được người dân phát hiện và vớt lên từ hồ cá trong quán cà phê. Mặc dù được chuyển lên TP.HCM và điều trị tích cực nhưng trẻ tử vong ngay trong những ngày Tết Nguyên đán.

Hàng trăm người ở TP.HCM phải đi tiêm phòng do chó cắn, mèo cào trong dịp Tết

Trong dịp Tết, hầu hết các cơ sở tiêm vắc xin dịch vụ của TP.HCM đóng cửa, rất đông người bị chó mèo cắn đã đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP tiêm vắc xin phòng dại.

Xuất huyết não ở tuổi 40 vì sai lầm thường gặp khi điều trị tăng huyết áp

Sau cơn đau đầu đột ngột, người đàn ông ở Thái Nguyên dần mất ý thức, liệt tứ chi. Bác sĩ chẩn đoán anh bị xuất huyết não trên nền bệnh lý tăng huyết áp nhưng không được kiểm soát tốt.

9 dấu hiệu báo động gan có vấn đề

Ngoài dấu hiệu vàng mắt, người mắc bệnh gan rất dễ bị bầm tím dưới da dù chỉ là va chạm nhẹ.

Khó ngủ, mắt nhắm nhưng đầu óc tỉnh táo, khi nào nên đi khám?

Nhiều người thường thấy trằn trọc, mắt nhắm nhưng đầu óc tỉnh táo hoặc có khi đã đi vào giấc ngủ mà vẫn cảm nhận được sự việc xung quanh, nghe rõ tiếng đồng hồ kêu tích tắc.

Có nên uống nước cam trước khi ăn?

Uống nước cam trước bữa ăn có thể làm tăng nguy cơ đau dạ dày, tiểu đường.

Tìm ra nguyên nhân khiến người phụ nữ đau bụng suốt kỳ nghỉ Tết

Bà H. đau bụng âm ỉ từ chiều 30 Tết, mỗi khi vận động càng đau nhiều nhưng trùng dịp nghỉ Tết nên không đi khám mà cố chịu. Mùng 9 Tết, bà đến viện, phát hiện dị vật là chiếc tăm đã xuyên sâu vào niêm mạc ruột.