Điều ít biết về gia tộc của bác sĩ lừng lẫy Phạm Ngọc Thạch

Phạm Ngọc Thạch, vị bác sĩ tài hoa đã cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp y tế của đất nước. Nhưng cũng ít ai biết được rằng, chính ông và gia tộc Phạm Ngọc từng góp phần không nhỏ vào sự hình thành và phát triển của đô thị Phan Thiết, Bình Thuận.

Tuổi thơ của bác sĩ

Theo tư liệu lịch sử, ngày 1/7/1909, triều đình Huế bổ nhiệm ông Nguyễn Sinh Sắc (còn gọi là Nguyễn Sinh Huy) làm tri huyện Bình Khê.

Trước khi lên đường nhậm chức, ông Nguyễn Sinh Huy đã gửi Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) cho người bạn thân của mình là giáo học Phạm Ngọc Thọ, một giáo viên trường Pháp Việt ở Quy Nhơn, để nuôi nấng và dạy dỗ kiến thức.

Điều ít biết về gia tộc của bác sĩ lừng lẫy Phạm Ngọc Thạch
Giáo học Phạm Ngọc Thọ, cha của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch.

Khi ấy vợ chồng thầy giáo Thọ cũng vừa sinh hạ người con trai đặt tên là Phạm Ngọc Thạch được hơn một tháng. Thương con bạn như con trai mình, giáo học Phạm Ngọc Thọ đã cùng dạy dỗ Nguyễn Tất Thành (lúc này 19 tuổi) và Phạm Ngọc Thạch.

Mùa thu năm 1910, từ biệt đồng nghiệp và người thân tại Quy Nhơn, gia đình giáo học Phạm Ngọc Thọ vào Phan Thiết.

Mặc dù xuất thân là dòng dõi quý tộc (cháu nội của Tuy Lý Vương Miên Trinh) nhưng bà Công Tôn Nữ Thị Cẩn Tín vẫn thủy chung theo chồng, một ông giáo nghèo yêu nghề đi khắp nơi dạy học theo sự điều động của chính quyền thuộc địa.

Ẵm trên tay đứa con trai mới hơn 1 tuổi, tay dắt 2 đứa lớn hơn nhưng chỉ mới bi bô, bà cùng chồng vào nhận nhiệm sở. Ai cũng thương cho hoàn cảnh của gia đình ông giáo. Vợ chồng ông giáo Thọ được cấp một căn hộ nhỏ trong khu tập thể phía sau trường.

Hằng ngày thầy Thọ lên lớp dạy cho học sinh xứ biển những ngữ âm đầu tiên của ngôn ngữ Pháp. Bà Cẩn Tín ở nhà cậy nhờ người quen trong trường giới thiệu để nhận đồ nữ công gia chánh về thêu thùa may vá, kiếm thêm tiền nuôi các con.

Điều ít biết về gia tộc của bác sĩ lừng lẫy Phạm Ngọc Thạch
Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch thời trẻ.

Thương cha mẹ vất vả và có lẽ hợp với khí hậu của vùng biển mặn Phan Thiết, cậu bé Phạm Ngọc Thạch chẳng bệnh tật gì và càng lớn càng tỏ ra thông minh, sáng dạ. Chiều nào cậu bé Ngọc Thạch cũng đòi ba dẫn ra biển Thương Chánh tắm để rèn luyện sức khỏe.

Cũng như anh chị của mình, Ngọc Thạch được cha mẹ cho tiếp cận với tiếng Pháp từ rất sớm và giáo dục kỹ về các vấn đề xã hội, bởi vậy khi trở thành học sinh chính thức của Trường Sơ học Pháp Việt Phan Thiết, Phạm Ngọc Thạch luôn là học sinh dẫn đầu tiêu biểu của trường.

Năm 1917, Phạm Ngọc Thạch tốt nghiệp thủ khoa kỳ thi lấy bằng lấy Sơ Học Yếu Lược (Primaire Élémentaire) tại Trường Sơ học Pháp Việt Phan Thiết. Khi đó Ngọc Thạch vừa tròn 8 tuổi và đã sống tại Phan Thiết được 7 năm.

Trước đó, năm 1912, ông nội của Phạm Ngọc Thạch là ông Phạm Ngọc Quát, trước đó là quan án sát Khánh Hòa rồi Tuần vũ Hà Tĩnh, được triều đình Huế điều chuyển vào làm Tuần vũ Bình Thuận. Bởi vậy, gia đình Phạm Ngọc Thạch chuyển về ở cùng ông bà nội ở khu Xóm Tỉnh thuộc Phú Tài - Đại Nẫm (Hàm Thuận, Bình Thuận).

Do chương trình giáo dục công lập tại Phan Thiết khi đó chỉ hết bậc sơ học nên cha mẹ và ông nội đành gạt nước mắt gửi Phạm Ngọc Thạch và chị gái ra Thanh Hóa học tiếp chương trình tiểu học.

Đi tìm khu mộ cổ dòng họ Phạm

Từ những thông tin về thời niên thiếu của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch ở Phan Thiết, chúng tôi tìm đến khu vực xóm cây Chanh xưa, nay là khu dân cư Kênh Bàu, phường Xuân An, TP Phan Thiết để hỏi thông tin về khu mộ của ông bà nội bác sĩ Phạm Ngọc Thạch.

 

Đến khu dân cư Kênh Bàu chúng tôi bất ngờ khi nhìn thấy một khu nhà có biển đề “Nhà tưởng niệm họ Phạm” được xây dựng khang trang, to đẹp như một ngôi chùa nằm gọn gàng trong khu dân cư này.

Khu nhà tưởng niệm họ Phạm có diện tích khoảng 500 m2. Gồm 2 phần, nhà tưởng niệm và khu mộ cổ. 

Trong khu mộ có 4 ngôi mộ gồm mộ ông Phạm Ngọc Quát và mộ phần ba bà vợ của ông nằm xung quanh. Các bia mộ đều viết bằng chữ Hán và có khắc các câu đối dành cho những người là quan lại của triều đình.

Bên cạnh khu mộ, gia tộc họ Phạm đã xây dựng một ngôi nhà tưởng niệm. Bên trong nhà tưởng niệm có thờ Phật và để bài vị thờ các thành viên của gia tộc Phạm Ngọc từ thủy tổ đến các người thân, anh em, con cháu của nhân vật trung tâm là quan Lễ bộ thượng thư Phạm Ngọc Quát.

Trong đó có bài vị thờ cha mẹ, anh chị em và di ảnh của bác sĩ Phạm Ngọc Thạch ở hàng dưới cùng.

Điều bất ngờ là cũng từ nhà tưởng niệm này mà chúng tôi mới biết được thêm nhiều nhân vật nổi tiếng ở Bình Thuận xưa là thành viên của gia tộc họ Phạm.

Ông Phạm Ngọc Quát sinh vào năm Tự Đức thứ 9 (năm 1856). Tuy không xuất thân từ dòng dõi quý tộc và khoa bảng nhưng ông đã được triều đình Huế bổ nhiệm nhiều nhiều chức vụ quan trọng. Chức vụ cao nhất và cuối cùng trước khi ông về hưu là Lễ bộ thượng thư của triều đình.

Điều ít biết về gia tộc của bác sĩ lừng lẫy Phạm Ngọc Thạch
Mộ phần Phạm Ngọc Quát.

Giai đoạn ông Phạm Ngọc Quát làm tuần vũ Bình Thuận là giai đoạn từ 1912 đến 1915. Giai đoạn này ông Phạm Ngọc Quát cũng được bổ nhiệm đồng thời là thành viên Hội đồng phân định ranh giới Nam Kỳ và Trung Kỳ của chính quyền thuộc địa Pháp.

Năm 1912, khi là tuần vũ Bình Thuận, nhận thấy vùng đất này hiền hòa, khí hậu và cuộc sống không khắc nghiệt như những nơi khác, chính quyền thuộc địa đã xác định tập trung phát triển Phan Thiết thành một trong những đô thị quan trọng nhất của Trung Kỳ.

Mặt khác con trai ông là giáo học Phạm Ngọc Thọ và gia đình cũng đang sinh sống ổn định tại Phan Thiết nên ông Phạm Ngọc Quát đã quyết định đưa gia đình và một số người bà con thân thiết của mình về Bình Thuận định cư.

Sau khi về hưu, từ Huế ông vào Bình Thuận sinh sống với gia đình và mất năm Bảo Đại thứ tư (năm 1929).

Điều ít biết về gia tộc của bác sĩ lừng lẫy Phạm Ngọc Thạch
Nhà tưởng niệm gia tộc họ Phạm.

Hiện, phần mộ của ông được chuyển đến khu xóm Cây Chanh (tức khu dân cư Kênh Bàu ngày nay) và được cải táng trên phần đất của một người bạn thân ông.

(Còn nữa)

Đại gia mù lấy 3 vợ, xây biệt thự to nhất phố biển Phan Thiết

Đại gia mù lấy 3 vợ, xây biệt thự to nhất phố biển Phan Thiết

Ở Phan Thiết, vào cuối thế kỷ 20, ai cũng biết hoặc nghe nói đến rạp hát Hồng Lợi và ngôi biệt thự mang kiến trúc Pháp rất đẹp tại đường Phan Chu Trinh. Nhưng ít ai biết, chủ nhân của nó là một người đàn ông mù.

Đại gia nước mắm Phan Thiết mua cả con phố xây lãnh địa riêng

Đại gia nước mắm Phan Thiết mua cả con phố xây lãnh địa riêng

Hồng Hương là hãng nước mắm có quy mô sản xuất lớn nhất tỉnh Bình Thuận giai đoạn 1933 - 1975. Ngoài ra, bà còn được người dân Phan Thiết biết đến với vai trò là chủ nhiều công trình kiến trúc cổ vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Lê Huân

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Nấu món đặc biệt cho ‘người thương’ cùng đầu bếp Ajinomoto
Nấu món đặc biệt cho ‘người thương’ cùng đầu bếp Ajinomoto
Gia đìnhicon  26/02/2019 

Lễ Valentine vừa qua, gần 40 bạn trẻ hào hứng tham dự Lớp học làm bánh Red Velvet tại Ajinomoto Cooking Studio, Hà Nội - lớp học được thiết kế riêng cho các cặp đôi yêu thích ẩm thực.

 
Phu nhân ông Kim Jong Un: Biểu tượng thời trang của phụ nữ Triều Tiên
Phu nhân ông Kim Jong Un: Biểu tượng thời trang của phụ nữ Triều Tiên
Gia đìnhicon  23/02/2019 

Bà Ri Sol Ju, phu nhân ông Kim Jong Un sở hữu phong cách ăn mặc thanh lịch, trang nhã, kín đáo và rất hợp thời trang.

 
'Mẹ ơi, anh rơi rồi', bé trai chết tức tưởi trước khi đi siêu thị với mẹ
'Mẹ ơi, anh rơi rồi', bé trai chết tức tưởi trước khi đi siêu thị với mẹ
Gia đìnhicon  23/02/2019 

Chỉ trông con lơ là một vài giây, người mẹ đau đớn ôm cơ thể con trai vừa rơi từ tầng cao xuống đất.

 
Điều đắt giá sau vụ ly hôn nghìn tỷ của vợ chồng 'vua' cà phê Trung Nguyên
Điều đắt giá sau vụ ly hôn nghìn tỷ của vợ chồng 'vua' cà phê Trung Nguyên
Gia đìnhicon  21/02/2019 

“Chúng ta là người ngoại cuộc, đừng nên phán xét chuyện ly hôn của ông Vũ, bà Thảo, mà từ đó hãy nhìn lại hôn nhân của mình và giá trị của nó”, nhà văn Hoàng Anh Tú viết.

 
Vị khách bỏ quên tiền tỷ trên xe buýt, tài xế hành xử bất ngờ
Vị khách bỏ quên tiền tỷ trên xe buýt, tài xế hành xử bất ngờ
Gia đìnhicon  22/02/2019 

Một tài xế lái xe bus ở thành phố Đài Đông, Đài Loan, Trung Quốc đột nhiên nhặt được bọc tiền ngay trên xe. Hành động sau đó của ông khiến mọi người cảm động.

 
Kỹ sư hàng không kiếm 100 triệu/tháng ly hôn vì 'vợ xem tôi như máy ATM'
Kỹ sư hàng không kiếm 100 triệu/tháng ly hôn vì 'vợ xem tôi như máy ATM'
Gia đìnhicon  21/02/2019 

 “Cô ta xem tôi như một cái máy ATM, thích rút tiền lúc nào thì rút”, người chồng ngoại quốc nói khi đưa đơn ly hôn ra tòa.

Nam diễn viên nổi tiếng đưa người giúp việc vào viện chữa ung thư mỗi ngày
Nam diễn viên nổi tiếng đưa người giúp việc vào viện chữa ung thư mỗi ngày
Gia đìnhicon  21/02/2019 

Tình cảm của nam diễn viên Hồng Kông (Trung Quốc) nổi tiếng dành cho bà giúp việc tận tuỵ 30 năm của gia đình đủ lớn để khiến ông hàng ngày đưa bà đi chữa bệnh ung thư.

Bí ẩn con số 1449 trên mặt tiền ngôi nhà cổ tại Phan Thiết
Bí ẩn con số 1449 trên mặt tiền ngôi nhà cổ tại Phan Thiết
Gia đìnhicon  20/02/2019 

Nhiều người dân không khỏi thắc mắc về con số 1449 được đắp bằng xi măng ở vị trí trang trọng ngay chính giữa mặt tiền biệt thự cổ có ghi năm xây dựng 1923 tại Phan Thiết (Bình Thuận).

Cụ bà nghèo khổ trong Táo quân 2019 hiện giờ ra sao?
Cụ bà nghèo khổ trong Táo quân 2019 hiện giờ ra sao?
Gia đìnhicon  19/02/2019 

Từng không được công nhận hộ nghèo vì "không được dân bầu" nhưng giờ đây, cuộc sống của cụ Trần Thị Lan ( 103 tuổi - Hà Nam) đã có những thay đổi đáng kể.

Cặp 'ông cháu' lệch 40 tuổi khoe đang hạnh phúc sau 6 năm yêu nhau
Cặp 'ông cháu' lệch 40 tuổi khoe đang hạnh phúc sau 6 năm yêu nhau
Gia đìnhicon  19/02/2019 

Trên trang cá nhân, Lý Khôn Thành cho biết ông đang hạnh phúc bên tình trẻ nhỏ hơn 40 tuổi. Cả hai chứng minh tình yêu sau 6 năm gắn bó trong sự chỉ trích của dư luận.

Cuộc điện thoại thay đổi số phận đứa trẻ sinh ra từ người mẹ tự tử
Cuộc điện thoại thay đổi số phận đứa trẻ sinh ra từ người mẹ tự tử
Gia đìnhicon  19/02/2019 

Buồn chuyện cá nhân, người mẹ trẻ tự tử khi mang thai ở tháng thứ bảy. Bé trai may mắn được cứu sống nhưng chịu cảnh mồ côi...

Gợi ý mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng 2019 đầy đủ nhất
Gợi ý mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng 2019 đầy đủ nhất
Gia đìnhicon  18/02/2019 

Việc chuẩn bị mâm cỗ cúng đầy đủ, ý nghĩa thể hiện tấm lòng thành kính con cháu dâng lên ông bà, tổ tiên trong ngày Rằm tháng Giêng.

Giáo sư Lương Ngọc Huỳnh: 'Nhiều nơi tổ chức giải hạn đầu năm để trục lợi'
Giáo sư Lương Ngọc Huỳnh: 'Nhiều nơi tổ chức giải hạn đầu năm để trục lợi'
Gia đìnhicon  18/02/2019 

'Việc phải đóng tiền, mua vé vào chùa mới được giải hạn cầu an là không đúng với tinh thần hỷ xả và phụng đạo, làm hoen ố đạo đức và nhân phẩm con người', Giáo sư Huỳnh nói.

Xét nghiệm ADN tìm bố đẻ, người đàn ông không tin nổi khi nhận kết quả
Xét nghiệm ADN tìm bố đẻ, người đàn ông không tin nổi khi nhận kết quả
Gia đìnhicon  17/02/2019 

Dịch vụ xét nghiệm ADN để tìm kiếm những người có chung huyết thống đã khiến một người đàn ông Mỹ bỗng nhiên có thêm người thân theo cách không ai ngờ tới.

Nghi lễ cúng Rằm tháng Giêng đầy đủ theo GS Lương Ngọc Huỳnh
Nghi lễ cúng Rằm tháng Giêng đầy đủ theo GS Lương Ngọc Huỳnh
Gia đìnhicon  18/02/2019 

Theo GS Lương Ngọc Huỳnh, Rằm tháng Giêng là ngày lễ đầu tiên của năm mới hay còn gọi là "Tết lại".

Nam giám đốc Đồng Nai 'cự tuyệt' lấy vợ, chi 200 triệu mỗi tháng làm điều này
Nam giám đốc Đồng Nai 'cự tuyệt' lấy vợ, chi 200 triệu mỗi tháng làm điều này
Gia đìnhicon  16/02/2019 

Mỗi khi bị chóng mặt, bụng đau râm ran thì y như rằng, anh Lâm (Đồng Nai) nhận được một đứa trẻ bị bỏ rơi.

Bài cúng Rằm tháng Giêng theo GS Lương Ngọc Huỳnh
Bài cúng Rằm tháng Giêng theo GS Lương Ngọc Huỳnh
Gia đìnhicon  18/02/2019 

Giáo sư Lương Ngọc Huỳnh gợi ý các bài khấn nhân ngày Rằm tháng Giêng.

Bài cúng Rằm tháng Giêng 2019 theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Bài cúng Rằm tháng Giêng 2019 theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam
Gia đìnhicon  18/02/2019 

Dưới đây là bài khấn Rằm tháng Giêng theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam, các gia đình có thể tham khảo.

GS Lương Ngọc Huỳnh: 'Chỉ có người Việt đi mua vàng vào ngày vía Thần Tài'
GS Lương Ngọc Huỳnh: 'Chỉ có người Việt đi mua vàng vào ngày vía Thần Tài'
Gia đìnhicon  15/02/2019 

Theo giáo sư Lương Ngọc Huỳnh, ở các nước phát triển không có chuyện mua vàng vào ngày vía Thần tài. Đến nay, chưa có tài liệu nào chứng minh được mua vàng vào ngày này là để cầu may mắn.

Cô gái 28 lấy chồng 80 tuổi và những chuyện tình lệch tuổi gây chú ý
Cô gái 28 lấy chồng 80 tuổi và những chuyện tình lệch tuổi gây chú ý
Gia đìnhicon  14/02/2019 

 Những cặp vợ chồng dưới đây đều cách nhau vài chục tuổi. Tuy nhiên, đến nay họ vẫn hạnh phúc với sự lựa chọn của mình. 

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN