Cơ chế quỹ: Lối thoát cho hỗ trợ nghiên cứu khoa học

Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu không thay đổi quan điểm đầu tư cho KHCN như một dịch vụ công thì sẽ không có tác động lớn tới việc thay đổi bức tranh đổi mới sáng tạo ở Việt Nam.

Cấp phát kinh phí không theo kiểu truyền thống

Ông Nguyễn Đình Bình, Giám đốc Quỹ Đổi mới Khoa học Công nghệ Quốc gia (NATIF) cho biết, điểm chung của các quỹ đổi mới công nghệ hiện nay được thực hiện theo các cơ chế là nhà nước cấp và thực hiện hỗ trợ cho các đối tượng thụ hưởng như là các viện, trường, doanh nghiệp, các tổ chức cá nhân.

Cơ chế thực hiện đối với các đề tài, dự án được cấp vốn sẽ được điều chuyển sang các năm tiếp theo mà không cần tuân theo quy định kế hoạch năm tài chính.

Khi ngân sách nhà nước cấp cho lĩnh vực khoa học và công nghệ còn khiêm tốn thì các quỹ nói trên được kỳ vọng là tạo ra một cơ chế thuận lợi để các nhà khoa học và doanh nghiệp được tiếp cận một trách trực tiếp và kịp thời nguồn đầu tư của nhà nước và các nguồn tài trợ khác, được hưởng thu nhập tương xứng với kết quả sáng tạo và tiến độ thực hiện hoạt động khoa học của mình.

Cơ chế quỹ: Lối thoát cho hỗ trợ nghiên cứu khoa học
Ông Nguyễn Đình Bình, Giám đốc Quỹ Đổi mới Khoa học Công nghệ Quốc gia (NATIF)

Sự thành công được thừa nhận rộng rãi của Quỹ Phát triển  khoa học và công nghệ Quốc gia Nafosted thời gian qua đã chứng minh ưu thế trong cơ chế vận hành của quỹ so với phương thức cấp phát kinh phí theo kiểu kế hoạch truyền thống. Đây cũng chính là cơ sở để Bộ Khoa học và công nghệ thành lập thêm Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia NATIF.

Ngoài ra, Dự án “Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu, khoa học và công nghệ - FIRST” là dự án đầu tiên về Khoa học và Công nghệ do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ cũng có cơ chế hỗ trợ dang quỹ.

Có hiệu lực từ tháng 10/2013 nhưng đến tháng 8/2014, FIRST mới mở đợt kêu gọi đầu tiên. Từ năm 2015 tới nay, quỹ đã triển khai các hoạt động tuyên truyền, phổ biến tới các doanh nghiệp, đã có tiếp nhận là 284 đề xuất nguyện vọng của các doanh nghiệp, trong đó có 170 phiếu đề xuất chính thức đã gửi lên quỹ, hiện quỹ đã ký hợp đồng với 14 nhiệm vụ.

Viện nghiên cứu điện tử, tin học, tự động hóa -VIELINA thuộc Bộ Công thương là một trong những đơn vị nhận được sự hỗ trợ của FIRST để thực hiện dự án về nâng cao năng lực về thiết kế chế tạo các hệ thống điện tử tích hợp dùng cho ngành năng lượng, ngành khai thác khoảng sản hầm lò.

Những thiết bị thuộc hệ thống điều khiển giám sát tập trung này có tên là thiết bị chuyển mạch mạng vòng, có nhiệm vụ đảm nhiệm trục truyền thông chính của hệ thống đang chuẩn bị được Viện bàn giao cho Công ty than Uông Bí.

Đây cũng là sản phẩm đầu tiên được sản xuất bằng nguồn kinh phí do FIRST tài trợ theo thỏa thuận ban đầu mức tối đa gần 3 triệu 200 nghìn đô.

Từ cơ chế đến tư duy

 

Mặc dù cơ chế quỹ tạo ra sự thông thoáng nhất định, tuy nhiên, sau 3 năm, tới nay Quỹ Đổi mới Khoa học Công nghệ Quốc gia mới hỗ trợ được 14 nhiệm vụ. Nhiều ý kiến cho rằng đây là con số quá ít so với nhu cầu về vốn để thực hiện nghiên cứu, chuyển giao, đổi mới và hoàn thiện công nghệ của cá nhân và doanh nghiệp cần trong thực tế.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Đình Bình cho rằng, về phía doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân đối với quỹ không chỉ là các cơ chế văn bản và chính sách. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp thì việc viết các dự án đăng ký tham gia dự án KHCN là một việc thực sự  khá khó khăn.

Hơn nữa, đối với doanh nghiệp Quỹ chỉ hỗ trợ là tối đa là 30% tổng số vốn trong dự án KHCN, 70% vốn còn lại của doanh nghiệp, nhưng vấn đề đặt ra ở đây là các doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc siêu nhỏ nên việc đối ứng 70% thực sự khó khăn với doanh nghiệp.     

Cơ chế quỹ: Lối thoát cho hỗ trợ nghiên cứu khoa học
Cơ chế quỹ được cho là "lối thoát" cho hỗ trợ nghiên cứu khoa học

           Không chỉ khó khăn trong việc thực hiện chức năng hỗ trợ vốn mà chức năng cho vay ưu đãi, hỗ trợ lãi suất vay, bảo lãnh để vay vốn của Quỹ cũng gần như chưa thể triển khai mà trong đó nguyên nhân chủ yếu là do bị ràng buộc bởi các văn bản pháp luật liên quan đến việc sử dụng ngân sách.

Không chỉ Quỹ Đổi mới khoa học công nghệ quốc gia NATIF ngay cả các dự án như FIRST được kỳ vọng sẽ thay đổi phương thức cấp phát kinh phí so với cách thức truyền thống cũng chưa phát huy được vai trò của mình.

Sau 5 năm thành lập FIRST mới hỗ trợ được 10 tổ chức hoạt động khoa học và công nghệ công lập, triển khai được 17 đề xuất mời chuyên gia giỏi nước ngoài cho một số đơn vị nghiên cứu trong nước, con số này cũng được cho là chưa đáp ứng được so với nhu cầu thực tế hiện nay.                            

Lý giải nguyên nhân trên, ông Lương Văn Thắng, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý Dự án FIRST cho rằng, khó khăn lớn nhất của Dự án First trong thời gian vừa qua đó là sự hài hòa các quy định quản lý tài chính, quản lý đấu thầu giữa chuẩn mực của Ngân hàng thế giới, những quy định trong nước quản lý dòng vốn của World bank cho Việt Nam, và những quy định về việc đầu tư cho các hoạt động KHCN và đổi mới sáng tạo.       

Việc có thêm kinh phí để nâng cao năng lực hoạt động nghiên cứu khoa học là điều rất cần thiết đối với các tổ chức khoa học công nghệ công lập.

Tuy nhiên, không phải tổ chức khoa học nào cũng may mắn nhận được sự hỗ trợ này. Bởi ngoài những khó khăn đến từ quá trình xét duyệt, thương thảo các đề xuất tài trợ hay các thủ tục tài chính... thì một trong những khó khăn lớn nhưng lại đến từ chính các đơn vị thụ hưởng.

Thực tế cho thấy, để phát huy vai trò của Quỹ cần phải có quy chế hoạt động rõ ràng, cụ thể và có tính khả thi cao, và điều đầu tiên là phải có bộ máy đủ mạnh có năng lực và trình độ về hoạt động tài chính và hiểu rõ đặc trưng của hoạt động khoa học và công nghệ.

Đối với các đơn vị thụ hưởng cũng cần có những chuẩn bị về năng lực tài chính, trình độ nhận thức, đổi mới và quản trị công nghệ, có như vậy khả năng tiếp cận nguồn hỗ trợ từ các quỹ mới khả thi.

 Mai Hà

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Thực nghiệm chương trình mới: Giáo viên ngại đổi mới
Thực nghiệm chương trình mới: Giáo viên ngại đổi mới
Khoa họcicon  04/05/2018 

Ban phát triển các chương trình môn học vừa có báo cáo kết quả thực nghiệm và khảo sát ý kiến giáo viên, cán bộ quản lý về dự thảo các chương trình môn học trong chương trình giáo dục phổ thông mới ngày 3/5.

 
'Bốn nhà' hội tụ bàn giải pháp thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ phát triển
'Bốn nhà' hội tụ bàn giải pháp thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ phát triển
Khoa họcicon  21/09/2018 

Sáng 20/9, các bên gồm cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia tại hiệp hội và người tiêu dùng đã tham gia Hội thảo "Tiêu chuẩn hóa thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ phát triển bền vững" do Tổng cục TCĐLCL tổ chức.

 
Sẽ có 500 sản phẩm, quy trình xuất hiện tại sự kiện trình diễn công nghệ
Sẽ có 500 sản phẩm, quy trình xuất hiện tại sự kiện trình diễn công nghệ
Khoa họcicon  21/09/2018 

Chiều 20/9, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND TP Cần Thơ tổ chức họp báo sự kiện Trình diễn, kết nối cung - cầu công nghệ năm 2018.

 
TP.HCM cam go viết sách giáo khoa mới
TP.HCM cam go viết sách giáo khoa mới
Khoa họcicon  20/09/2018 

Đại diện Sở GD-ĐT TP.HCM cho hay phía Sở và NXB giáo dục Việt Nam đã có những cuộc đấu tranh "khủng khiếp" để giữ đội ngũ viết sách của mình, đặc biệt TP.HCM nắm quyền phản biện nên sẽ làm tới cùng để nội dung sách tốt nhất.

 
Vương quốc Anh cam kết phát triển các chương trình nghiên cứu là lĩnh vực ưu tiên của Việt Nam
Vương quốc Anh cam kết phát triển các chương trình nghiên cứu là lĩnh vực ưu tiên của Việt Nam
Khoa họcicon  19/09/2018 

Thời gian qua, Chương trình Newton Việt Nam đã có nhiều thành công đáng ghi nhận. Hai bên đã cùng tài trợ 5 dự án nghiên cứu chung trong các lĩnh vực 

 
Tiêu chuẩn giáo sư mới khác trước đây như thế nào?
Tiêu chuẩn giáo sư mới khác trước đây như thế nào?
Khoa họcicon  18/09/2018 

Sau 10 năm kể từ Quyết định 174/2008, Quyết định quy định về tiêu chuẩn, thủ tục xét công nhận đạt tiêu chuẩn và bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư...vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành có nhiều khác biệt.

“Hội đồng giáo sư phải là các nhà khoa học xứng đáng nhất”
“Hội đồng giáo sư phải là các nhà khoa học xứng đáng nhất”
Khoa họcicon  19/09/2018 

Sau thời gian dài “cân não”, quy định về tiêu chuẩn, thủ tục xét công nhận và bộ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư mới đã ra đời. 

Hội nghị trao đổi khoa học Việt Nam - Nhât Bản lần thứ 11 - VJSE
Hội nghị trao đổi khoa học Việt Nam - Nhât Bản lần thứ 11 - VJSE
Khoa họcicon  17/09/2018 

Hội nghị VJSE tạo diễn đàn để các nhà khoa học Việt Nam, Nhật Bản và các nước khác trao đổi, thảo luận các xu hướng, kết quả nghiên cứu nổi bật và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, công nghệ sinh học

Tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư mới nhất
Tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư mới nhất
Khoa họcicon  15/09/2018 

Ngoài 5 tiêu chuẩn chung, ứng viên đạt chuẩn giáo sư phải có 9 tiêu chuẩn riêng, PGS có 8 tiêu chuẩn riêng. Điểm khoa học quy đổi cho các ứng viên thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ, khoa học sức khỏe tăng lên.

Trường học TP.HCM không sử dùng tài liệu của Công nghệ Giáo dục
Trường học TP.HCM không sử dùng tài liệu của Công nghệ Giáo dục
Khoa họcicon  14/09/2018 

23/24 quận huyện ở TP.HCM đều triển khai chương trình Công nghệ giáo dục từ những năm 1989, tuy nhiên năm nay không còn thực hiện nữa.

Đề xuất xây dựng chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin trong khối ASEAN
Đề xuất xây dựng chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin trong khối ASEAN
Khoa họcicon  14/09/2018 

Sáng 13/9, trong khuôn khổ Hội nghị Diễn đàn Kinh tế thế giới về ASEAN 2018 đã diễn ra Tọa đàm “Xây dựng tri thức số trong ASEAN”. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ đã tới tham dự và phát biểu tại Tọa đàm.

Giải thưởng Trần Đại Nghĩa tôn vinh công trình khoa học mang tính thực tiễn
Giải thưởng Trần Đại Nghĩa tôn vinh công trình khoa học mang tính thực tiễn
Khoa họcicon  14/09/2018 

Ngày 13-9, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam công bố khởi động Giải thưởng Trần Đại Nghĩa lần thứ hai năm 2019. Điểm mới của giải thưởng lần này có thể trao cho nhà khoa học người nước ngoài.

‘Trường Thực nghiệm tốt không có nghĩa là sách Công nghệ Giáo dục tốt’
‘Trường Thực nghiệm tốt không có nghĩa là sách Công nghệ Giáo dục tốt’
Khoa họcicon  13/09/2018 

Một số chuyên gia ngôn ngữ học cho rằng, phương pháp đánh vần của GS. Hồ Ngọc Đại nên được phân tích rạch ròi và tách biệt với quan điểm giáo dục của ông.

3.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đang hoạt động ở Việt Nam
3.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đang hoạt động ở Việt Nam
Khoa họcicon  11/09/2018 

Theo thống kê của tạp chí Echelon, Singapore, Việt Nam hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, tăng gần gấp đôi so với số liệu cuối năm 2015.

Mấy điều trao đổi về phát biểu của GS Hồ Ngọc Đại trong buổi thuyết trình
Mấy điều trao đổi về phát biểu của GS Hồ Ngọc Đại trong buổi thuyết trình
Khoa họcicon  10/09/2018 

“Lĩnh vực giáo dục nói riêng và xã hội nói chung chỉ phát triển khi sự khác biệt được tôn trọng”, PGS Ngôn ngữ Bùi Mạnh Hùng cho biết khi trao đổi với GS Hồ Ngọc Đại sau “cơn bão sách tiếng Việt lớp 1 Công nghệ Giáo dục”.

Bộ GD-ĐT lên tiếng về việc triển khai tài liệu Tiếng Việt Công nghệ giáo dục
Bộ GD-ĐT lên tiếng về việc triển khai tài liệu Tiếng Việt Công nghệ giáo dục
Khoa họcicon  08/09/2018 

- Trưa 7/9, Bộ GD-ĐT đã gửi tới các cơ quan báo chí thông tin về việc triển khai tài liệu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục của GS. Hồ Ngọc Đại.

Chiếc cặp làm từ nhựa tái chế có thể giữ ấm cho trẻ
Chiếc cặp làm từ nhựa tái chế có thể giữ ấm cho trẻ
Khoa họcicon  07/09/2018 

Những chiếc cặp được làm 100% từ chai nhựa đã tái chế còn có thể được sử dụng như một chiếc chăn giữ ấm cho trẻ trong thời tiết lạnh giá ở Peru.

Khánh thành trung tâm nghiên cứu sâm Ngọc Linh
Khánh thành trung tâm nghiên cứu sâm Ngọc Linh
Khoa họcicon  06/09/2018 

Chiều ngày 5/9 Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ khánh thành công trình xây dựng “Trung tâm Quốc gia nghiên cứu và phát triển sâm Ngọc Linh” tại huyện ĐắkTô, tỉnh Kon Tum.

Nghiên cứu của Trường ĐH Bách khoa HN giành giải thưởng tại hội nghị quốc tế về ô tô điện
Nghiên cứu của Trường ĐH Bách khoa HN giành giải thưởng tại hội nghị quốc tế về ô tô điện
Khoa họcicon  01/09/2018 

Công trình nghiên cứu của nhóm tác giả giảng viên Võ Duy Thành và PGS. TS. Tạ Cao Minh vừa được trao Giải thưởng Bài báo xuất sắc nhất.

Tiếng Việt Công nghệ Giáo dục: Vì sao 3 chữ c/k/q đều đọc là "cờ"?
Tiếng Việt Công nghệ Giáo dục: Vì sao 3 chữ c/k/q đều đọc là "cờ"?
Khoa họcicon  01/09/2018 

Với môn Tiếng Việt 1 CNGD, học sinh sẽ học cấu trúc ngữ âm của tiếng, không phải đi từ chữ rồi trở lại âm như chương trình hiện hành mà đi từ âm đến chữ, tức là đi từ trừu tượng đến cụ thể.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN