"Đừng dạy học sinh trở thành công cụ"

- Theo PGS Trần Hữu Quang, ở bậc giáo dục phổ thông, sứ mệnh của nhà giáo trước hết là dạy cho học sinh biết cách học để làm người, chứ không phải học để trở thành công cụ, dù của bất cứ ai hay bất cứ điều gì.

"Bệnh thành tích" đang vắt kiệt sinh lực cả thầy lẫn trò

"Bệnh thành tích" đang vắt kiệt sinh lực cả thầy lẫn trò

Căn bệnh chạy theo thành tích và kèm theo nó là bệnh hình thức đã vắt kiệt sinh lực các thầy cô giáo, khiến nhiều người đành "bó tay" vì khó lòng làm khác được.

'Đừng dạy học sinh trở thành công cụ'
Giáo viên phải có quyền chủ động về phương pháp giảng dạy cũng như trong việc tổ chức công việc giảng dạy của mình. (Ảnh minh hoạ: Nguyễn Như Sỹ)

Phải tôn trọng tính tự chủ của người thầy

Không chỉ đề xuất sớm bãi bỏ các chỉ tiêu thi đua, phong trào vô bổ, hình thức; ông và các cộng sự còn đề xuất cải tổ để trao trả quyền tự chủ sư phạm cho nhà giáo và nhà trường. Cụ thể hơn về tự chủ sư phạm là như thế nào thưa ông?

PGS Trần Hữu Quang: Giáo viên chủ động về phương pháp, tổ chức giảng dạy của mình, chẳng hạn như tự chuẩn bị bài giảng, được quyền phân phối giờ giấc uyển chuyển, tránh bị can thiệp quá nhiều vào lớp học, chủ động trong các mối quan hệ tương tác với học sinh, có thể phối hợp với lớp khác trong một số giờ thực tập, hay kể cả quyền chọn lựa SGK.

Để tôn trọng và vun trồng được mối quan hệ sư phạm cốt lõi "thầy – trò" thì không gì khác hơn là phải tôn trọng tính tự chủ của người thầy.

Việc giảng dạy của giáo viên hiện nay đang chịu sự quản lý Nhà nước trực tiếp của Bộ GD-ĐT chủ yếu trong 3 khâu: Chương trình, phân phối chương trình và SGK.

Đã đến lúc Nhà nước cần mời gọi các nhà giáo cũng như các nhà nghiên cứu về giáo dục tham gia vào (chứ không phải chỉ mời họp “góp ý”) quá trình xây dựng lại một nền triết lý giáo dục mới, để từ đó có thể cải tổ lại bộ chương trình cũng như cải tổ hệ thống giáo dục hiện hành một cách căn bản.

Cũng không thể không đặt ra vấn đề cải tổ phương thức quản trị nhà trường cũng như chính sách quản lý giáo dục và chính sách tài chính giáo dục.

Trở lại vụ việc “231 cái tát” đang “nóng” những ngày qua, cô Thủy có giải thích lối hành xử của mình là do áp lực của thi đua. Một số người cũng vội kết luận là do bệnh thành tích trong giáo dục. Nhưng có lẽ, vụ việc này có nguyên nhân sâu xa hơn mà chính cô giáo có thể không tự thấy được, có thể là từ thói áp đặt, chuyên chế của nền giáo dục không thực sự trân trọng những giá trị con người. Như vậy, nút gỡ ở đây không chỉ là gỡ những vòng kim cô do áp lực của bệnh thành tích, mà phải gỡ ở chính đường hướng, triết lý của nền giáo dục…

PGS Trần Hữu Quang: Đúng như vậy.

Trong lĩnh vực giáo dục, cái “vòng kim cô” kìm kẹp trên đầu trên cổ nhà giáo không phải chỉ là bệnh hình thức, bệnh thành tích hay bệnh giả dối, vốn được tạo ra bởi các chỉ tiêu và các phong trào thi đua, mà còn do những mối quan hệ áp đặt, khống chế và "trói tay" nhà giáo.

Mối quan hệ giữa nhà giáo với các cấp quản lý giáo dục hiện nay cũng gần tương tự như giữa cấp dưới với “cấp trên” trong kỷ luật quân đội vậy (một thí dụ khá điển hình là vụ các cô giáo bị điều động đi “tiếp khách” ở Hà Tĩnh cách đây 2 năm).

Trường hợp cô giáo với “231 cái tát” ở tỉnh Quảng Bình suy cho cùng cũng chỉ là hệ quả, là nạn nhân của một guồng máy giáo dục mà phóng viên Vietnamnet đã gọi khá chính xác là “chuyên chế”.

Nói như vậy không phải là để bênh vực hay biện minh cho những “cái tát”, mà là cần làm sao để nhìn nhận cho thấu đáo cái bối cảnh và căn nguyên sâu xa khiến dẫn đến vụ việc đau lòng như vậy.

Để con người có thể sống được với nhau trong xã hội hiện đại, thì một trong những chiều kích căn bản là sự tin cậy lẫn nhau. Trong môi trường sư phạm, điều này lại càng mang tính cốt tử.

Nếu thầy không tin trò, không tôn trọng trò, thì làm sao có thể đòi hỏi trò phải tin thầy được, tôn trọng thầy được? Cùng lắm thì chúng chỉ sợ thầy.

 

Mà ta biết là sự sợ sệt hay sợ hãi luôn luôn bộc lộ một mối quan hệ bệnh hoạn và bất cân xứng giữa con người với nhau.

Hơn nữa, nếu thầy không tin trò, thì làm sao bắt được học trò phải tin nhau?

Quan hệ thầy - trò trước hết phải là một mối quan hệ tin cậy, thương yêu. Có như vậy, nhà giáo mới đào tạo ra được những đứa trẻ biết tin nhau, thương nhau, để rồi khi lớn lên, chúng biết tin vào người khác và thương yêu người khác trong xã hội, chứ không phải lúc nào cũng chỉ biết nghi kỵ người khác và giành giật với người khác để làm giàu như ta thường thấy hiện nay!

Tôi rất thấm thía lời của một cô giáo trên một tờ báo: “Điểm thi đua mà chi, thành tích mà chi, bởi đó chỉ là ảo, còn tình yêu thương là thật. Trường học là nơi nuôi dưỡng con người, chứ không phải tạo ra thật nhiều điểm số".

'Đừng dạy học sinh trở thành công cụ'
Đối với cấp giáo dục phổ thông, sứ mệnh của nhà giáo trước hết là làm sao dạy cho học sinh biết cách học để làm người. (Ảnh: Nguyễn Như Sỹ)

Phóng viên: Cởi trói hay bỏ chỉ tiêu thi đua hay xác định lại triết lý giáo dục là những việc của người quản lý, tạo môi trường... Thế còn chính các thầy cô thì cần chuẩn bị tâm thế để đón nhận "cởi trói", hay đón nhận những quan điểm giáo dục tiến bộ ra sao để dẹp đi được những nguyên nhân gây ra hành vi không tôn trọng học trò?

PGS Trần Hữu Quang: Chúng tôi cho rằng, đối với cấp giáo dục phổ thông, sứ mệnh của nhà giáo trước hết là làm sao dạy cho học sinh biết cách học để làm người, chứ không phải học để trở thành công cụ, dù của bất cứ ai hay bất cứ điều gì.

Học để trở thành một người tử tế, trung thực, có tư duy độc lập...

Không thể chỉ đòi hỏi về phía cá nhân nhà giáo, mà còn đòi hỏi sự chuyển đổi của cả hệ thống giáo dục hiện hành: từ mối quan hệ mang tính áp đặt một cách máy móc và gò bó giữa Bộ, Sở và Phòng GD-ĐT với nhà trường, giữa ban giám hiệu với giáo viên... cho tới ngay nội dung SGK hiện nay vốn vẫn còn mang nặng tính chất áp đặt và chính trị hóa.

Nói vắn tắt, cần dân sự hóa hệ thống giáo dục và nhà trường, bên cạnh việc trả lại quyền tự chủ sư phạm cho nhà giáo như đã nói trên. Đó mới đúng là “cải tổ một cách căn bản và toàn diện”.

Xin cảm ơn ông.

Ngân Anhthực hiện

Giáo viên đừng "nô lệ" sách giáo khoa

Giáo viên đừng "nô lệ" sách giáo khoa

Thực tế giáo dục của nước ta cho thấy tính sáng tạo trong dạy học chưa được khuyến khích, thậm chí còn bị cản trở do những quan niệm và cách hành xử không phù hợp với bản chất của hoạt động dạy học.

Ép học sinh lớp 1 xuống học mầm non vì chậm tiến

Ép học sinh lớp 1 xuống học mầm non vì chậm tiến

Lấy lý do em Đ.  chưa biết đọc, viết các chữ cái đơn giản, giáo viên chủ nhiệm đã "hướng dẫn" gia đình cho cháu nghỉ học để làm lại giấy khai sinh quay về học mẫu giáo.    

"Núi" áp lực đè, giáo viên chai lì cảm xúc

"Núi" áp lực đè, giáo viên chai lì cảm xúc

Mặt trái của việc đua theo thành tích chính là giáo viên đang bị quay cuồng, thiếu không gian để nuôi dưỡng và duy trì cảm xúc.

Cô giáo Thủy: "Tôi không dám đọc báo, xem tivi"

Cô giáo Thủy: "Tôi không dám đọc báo, xem tivi"

Cô giáo bắt học sinh tát bạn rất sốc vì bị tạm đình chỉ công tác 15 ngày và hứng chịu nhiều luồng dư luận trái chiều. Chồng cô phải xin nghỉ việc ở nhà trông vợ và chăm con nhỏ.

Cô giáo cho học sinh tát bạn vì lớp toàn “đội sổ” điểm thi đua?

Cô giáo cho học sinh tát bạn vì lớp toàn “đội sổ” điểm thi đua?

Do áp lực “đội sổ” toàn trường về điểm thi đua nên cô Thủy đã đặt ra quy định “phạt tát” 10 tát nếu nói tục.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Toàn cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới từng cấp học
Toàn cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới từng cấp học
Mediaicon  27/12/2018 

Tối 27/12, Bộ GD-ĐT đã chính thức công bố chương trình tổng thể và 27 chương trình môn học trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

 
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Người thầyicon  11/09/2018 

Cô hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Hoành Bồ, Quảng Ninh) chia sẻ về hành trình mà cô gọi vui là “xấu mặt đi xin tương” của mình.

 
Đôn đốc thức hiện quy định đạo đức nhà giáo
Đôn đốc thức hiện quy định đạo đức nhà giáo
Người thầyicon  07/12/2018 

Đây là một yêu cầu trong công văn ngày 6/12 mà Bộ GD&ĐT gửi các sở giáo dục và đào tạo trước các vụ việc về đạo đức nhà giáo thời gian qua.

 
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Người thầyicon  03/09/2018 

Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông mới với 5 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2018.

 
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Người thầyicon  02/09/2018 

Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nà Ớt là một trong những trường hứng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề nhất của đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La.

 
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Người thầyicon  28/05/2018 

Chắt lọc từ thời trẻ và sự trải nghiệm của bản thân, cô giáo khuyên học sinh hãy sống bình thường, tử tế.

Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Người thầyicon  19/05/2018 

Đây là tinh thần theo dự thảo (lần 2) Thông tư hướng dẫn về công tác thi đua trong ngành giáo dục để lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. 

Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Người thầyicon  19/05/2018 

Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ chú trọng dạy học sinh cách tôn trọng bản quyền của người khác.

Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Người thầyicon  10/05/2018 

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học sau trường hợp giáo sư Trương Nguyện Thành về Mỹ do không đủ chuẩn làm hiệu trưởng ở Việt Nam.

Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Người thầyicon  03/05/2018 

Với quyết định bổ nhiệm mới đây của Viện trưởng Viện toán học, Phạm Hoàng Hiệp trở thành giáo sư (GS) trẻ nhất của Việt Nam và là người duy nhất của ngành Toán học đủ tiêu chuẩn được công nhận GS năm 2017.

ETEP đồng hành cùng giáo viên nâng cao năng lực bằng CNTT
ETEP đồng hành cùng giáo viên nâng cao năng lực bằng CNTT
Người thầyicon  25/12/2018 

Với hình thức bồi dưỡng qua mạng, Chương trình ETEP hỗ trợ nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông, đáp ứng nhu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Thầy hiệu trưởng tâm lý nhất "hệ mặt trời"
Thầy hiệu trưởng tâm lý nhất "hệ mặt trời"
Người thầyicon  23/11/2018 

Thầy Hoàng Văn Việt (Hiệu trưởng Trường THPT số 2 Bảo Thắng) khiến học trò phải “phát cuồng” vì những quy định vô cùng tâm lý.

Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Người thầyicon  30/11/2018 

Tôi tên DVC tức Dịch Vụ Cười Mở đầu câu chuyện, thầy giáo Dương Văn Cẩn cười tươi rói giới thiệu.

Cô giáo trẻ làm rụng động trái tim học trò bằng nhiều đổi mới sáng tạo
Cô giáo trẻ làm rụng động trái tim học trò bằng nhiều đổi mới sáng tạo
Người thầyicon  18/11/2018 

Trông Quỳnh Anh y hệt như một cô bé cấp 3 lí lắc, xinh tươi cắp xách đến trường, chứ ít giống một cô giáo đứng trên bục giảng.

Đảm bảo cho học sinh nội trú yên tâm như ở nhà
Đảm bảo cho học sinh nội trú yên tâm như ở nhà
Người thầyicon  19/12/2018 

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phùng Xuân Nhạ đã nói như vậy với các đại biểu dự hội nghị tổng kết 10 năm trường Phổ thông dân tộc nội trú giai đoạn 2008 – 2018 diễn ra ngày 18/12 tại Yên Bái.

Có thể đào tạo giáo viên như đào tạo bác sĩ?
Có thể đào tạo giáo viên như đào tạo bác sĩ?
Người thầyicon  23/12/2018 

GS Nguyễn Minh Thuyết nêu vấn đề này ra khi bàn về cách đào tạo giáo viên ở trường sư phạm làm sao cho hiệu quả.

Thầy giáo xâm hại nữ sinh: Nhà trường, thầy cô bất ngờ!
Thầy giáo xâm hại nữ sinh: Nhà trường, thầy cô bất ngờ!
Người thầyicon  22/12/2018 

Hiệu trưởng có thầy giáo dâm ô nữ sinh lớp 8 đã lên tiếng về sự việc và nói rằng, đó là hành vi “suy đồi đạo đức của nhà giáo”.

Bộ GD-ĐT yêu cầu xác minh việc thầy giáo dâm ô nữ sinh lớp 8
Bộ GD-ĐT yêu cầu xác minh việc thầy giáo dâm ô nữ sinh lớp 8
Người thầyicon  21/12/2018 

Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý Giáo dục (Bộ GD-ĐT) vừa có công văn đề nghị Sở GD-ĐT Gia Lai xác minh, báo cáo sự việc thầy giáo Trường THCS Phan Bội Châu (tỉnh Gia Lai) có hành vi hiếp dâm một nữ sinh lớp 8.

Sinh viên ĐH Công nghiệp đóng tiền chống trượt:  Do trưởng khoa tự ý
Sinh viên ĐH Công nghiệp đóng tiền chống trượt: Do trưởng khoa tự ý
Người thầyicon  21/12/2018 

Thanh tra Bộ Công Thương đề nghị có xử lý nghiêm đối với tập thể, cá nhân để xảy ra vụ việc sinh viên Trường ĐH Công nghiệp Hà Nội phải đóng tiền chống trượt.

Những vụ thầy giáo xâm hại học sinh gây chấn động
Những vụ thầy giáo xâm hại học sinh gây chấn động
Người thầyicon  21/12/2018 

Đạo đức nhà giáo hơn lúc nào hết cần được chỉnh đốn, xem xét khi trong thời gian qua, xảy ra nhiều vụ thầy giáo xâm hại tình dục học sinh.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN