"Đừng dạy học sinh trở thành công cụ"

- Theo PGS Trần Hữu Quang, ở bậc giáo dục phổ thông, sứ mệnh của nhà giáo trước hết là dạy cho học sinh biết cách học để làm người, chứ không phải học để trở thành công cụ, dù của bất cứ ai hay bất cứ điều gì.

"Bệnh thành tích" đang vắt kiệt sinh lực cả thầy lẫn trò

"Bệnh thành tích" đang vắt kiệt sinh lực cả thầy lẫn trò

Căn bệnh chạy theo thành tích và kèm theo nó là bệnh hình thức đã vắt kiệt sinh lực các thầy cô giáo, khiến nhiều người đành "bó tay" vì khó lòng làm khác được.

'Đừng dạy học sinh trở thành công cụ'
Giáo viên phải có quyền chủ động về phương pháp giảng dạy cũng như trong việc tổ chức công việc giảng dạy của mình. (Ảnh minh hoạ: Nguyễn Như Sỹ)

Phải tôn trọng tính tự chủ của người thầy

Không chỉ đề xuất sớm bãi bỏ các chỉ tiêu thi đua, phong trào vô bổ, hình thức; ông và các cộng sự còn đề xuất cải tổ để trao trả quyền tự chủ sư phạm cho nhà giáo và nhà trường. Cụ thể hơn về tự chủ sư phạm là như thế nào thưa ông?

PGS Trần Hữu Quang: Giáo viên chủ động về phương pháp, tổ chức giảng dạy của mình, chẳng hạn như tự chuẩn bị bài giảng, được quyền phân phối giờ giấc uyển chuyển, tránh bị can thiệp quá nhiều vào lớp học, chủ động trong các mối quan hệ tương tác với học sinh, có thể phối hợp với lớp khác trong một số giờ thực tập, hay kể cả quyền chọn lựa SGK.

Để tôn trọng và vun trồng được mối quan hệ sư phạm cốt lõi "thầy – trò" thì không gì khác hơn là phải tôn trọng tính tự chủ của người thầy.

Việc giảng dạy của giáo viên hiện nay đang chịu sự quản lý Nhà nước trực tiếp của Bộ GD-ĐT chủ yếu trong 3 khâu: Chương trình, phân phối chương trình và SGK.

Đã đến lúc Nhà nước cần mời gọi các nhà giáo cũng như các nhà nghiên cứu về giáo dục tham gia vào (chứ không phải chỉ mời họp “góp ý”) quá trình xây dựng lại một nền triết lý giáo dục mới, để từ đó có thể cải tổ lại bộ chương trình cũng như cải tổ hệ thống giáo dục hiện hành một cách căn bản.

Cũng không thể không đặt ra vấn đề cải tổ phương thức quản trị nhà trường cũng như chính sách quản lý giáo dục và chính sách tài chính giáo dục.

Trở lại vụ việc “231 cái tát” đang “nóng” những ngày qua, cô Thủy có giải thích lối hành xử của mình là do áp lực của thi đua. Một số người cũng vội kết luận là do bệnh thành tích trong giáo dục. Nhưng có lẽ, vụ việc này có nguyên nhân sâu xa hơn mà chính cô giáo có thể không tự thấy được, có thể là từ thói áp đặt, chuyên chế của nền giáo dục không thực sự trân trọng những giá trị con người. Như vậy, nút gỡ ở đây không chỉ là gỡ những vòng kim cô do áp lực của bệnh thành tích, mà phải gỡ ở chính đường hướng, triết lý của nền giáo dục…

PGS Trần Hữu Quang: Đúng như vậy.

Trong lĩnh vực giáo dục, cái “vòng kim cô” kìm kẹp trên đầu trên cổ nhà giáo không phải chỉ là bệnh hình thức, bệnh thành tích hay bệnh giả dối, vốn được tạo ra bởi các chỉ tiêu và các phong trào thi đua, mà còn do những mối quan hệ áp đặt, khống chế và "trói tay" nhà giáo.

Mối quan hệ giữa nhà giáo với các cấp quản lý giáo dục hiện nay cũng gần tương tự như giữa cấp dưới với “cấp trên” trong kỷ luật quân đội vậy (một thí dụ khá điển hình là vụ các cô giáo bị điều động đi “tiếp khách” ở Hà Tĩnh cách đây 2 năm).

Trường hợp cô giáo với “231 cái tát” ở tỉnh Quảng Bình suy cho cùng cũng chỉ là hệ quả, là nạn nhân của một guồng máy giáo dục mà phóng viên Vietnamnet đã gọi khá chính xác là “chuyên chế”.

Nói như vậy không phải là để bênh vực hay biện minh cho những “cái tát”, mà là cần làm sao để nhìn nhận cho thấu đáo cái bối cảnh và căn nguyên sâu xa khiến dẫn đến vụ việc đau lòng như vậy.

Để con người có thể sống được với nhau trong xã hội hiện đại, thì một trong những chiều kích căn bản là sự tin cậy lẫn nhau. Trong môi trường sư phạm, điều này lại càng mang tính cốt tử.

Nếu thầy không tin trò, không tôn trọng trò, thì làm sao có thể đòi hỏi trò phải tin thầy được, tôn trọng thầy được? Cùng lắm thì chúng chỉ sợ thầy.

 

Mà ta biết là sự sợ sệt hay sợ hãi luôn luôn bộc lộ một mối quan hệ bệnh hoạn và bất cân xứng giữa con người với nhau.

Hơn nữa, nếu thầy không tin trò, thì làm sao bắt được học trò phải tin nhau?

Quan hệ thầy - trò trước hết phải là một mối quan hệ tin cậy, thương yêu. Có như vậy, nhà giáo mới đào tạo ra được những đứa trẻ biết tin nhau, thương nhau, để rồi khi lớn lên, chúng biết tin vào người khác và thương yêu người khác trong xã hội, chứ không phải lúc nào cũng chỉ biết nghi kỵ người khác và giành giật với người khác để làm giàu như ta thường thấy hiện nay!

Tôi rất thấm thía lời của một cô giáo trên một tờ báo: “Điểm thi đua mà chi, thành tích mà chi, bởi đó chỉ là ảo, còn tình yêu thương là thật. Trường học là nơi nuôi dưỡng con người, chứ không phải tạo ra thật nhiều điểm số".

'Đừng dạy học sinh trở thành công cụ'
Đối với cấp giáo dục phổ thông, sứ mệnh của nhà giáo trước hết là làm sao dạy cho học sinh biết cách học để làm người. (Ảnh: Nguyễn Như Sỹ)

Phóng viên: Cởi trói hay bỏ chỉ tiêu thi đua hay xác định lại triết lý giáo dục là những việc của người quản lý, tạo môi trường... Thế còn chính các thầy cô thì cần chuẩn bị tâm thế để đón nhận "cởi trói", hay đón nhận những quan điểm giáo dục tiến bộ ra sao để dẹp đi được những nguyên nhân gây ra hành vi không tôn trọng học trò?

PGS Trần Hữu Quang: Chúng tôi cho rằng, đối với cấp giáo dục phổ thông, sứ mệnh của nhà giáo trước hết là làm sao dạy cho học sinh biết cách học để làm người, chứ không phải học để trở thành công cụ, dù của bất cứ ai hay bất cứ điều gì.

Học để trở thành một người tử tế, trung thực, có tư duy độc lập...

Không thể chỉ đòi hỏi về phía cá nhân nhà giáo, mà còn đòi hỏi sự chuyển đổi của cả hệ thống giáo dục hiện hành: từ mối quan hệ mang tính áp đặt một cách máy móc và gò bó giữa Bộ, Sở và Phòng GD-ĐT với nhà trường, giữa ban giám hiệu với giáo viên... cho tới ngay nội dung SGK hiện nay vốn vẫn còn mang nặng tính chất áp đặt và chính trị hóa.

Nói vắn tắt, cần dân sự hóa hệ thống giáo dục và nhà trường, bên cạnh việc trả lại quyền tự chủ sư phạm cho nhà giáo như đã nói trên. Đó mới đúng là “cải tổ một cách căn bản và toàn diện”.

Xin cảm ơn ông.

Ngân Anhthực hiện

Giáo viên đừng "nô lệ" sách giáo khoa

Giáo viên đừng "nô lệ" sách giáo khoa

Thực tế giáo dục của nước ta cho thấy tính sáng tạo trong dạy học chưa được khuyến khích, thậm chí còn bị cản trở do những quan niệm và cách hành xử không phù hợp với bản chất của hoạt động dạy học.

Ép học sinh lớp 1 xuống học mầm non vì chậm tiến

Ép học sinh lớp 1 xuống học mầm non vì chậm tiến

Lấy lý do em Đ.  chưa biết đọc, viết các chữ cái đơn giản, giáo viên chủ nhiệm đã "hướng dẫn" gia đình cho cháu nghỉ học để làm lại giấy khai sinh quay về học mẫu giáo.    

"Núi" áp lực đè, giáo viên chai lì cảm xúc

"Núi" áp lực đè, giáo viên chai lì cảm xúc

Mặt trái của việc đua theo thành tích chính là giáo viên đang bị quay cuồng, thiếu không gian để nuôi dưỡng và duy trì cảm xúc.

Cô giáo Thủy: "Tôi không dám đọc báo, xem tivi"

Cô giáo Thủy: "Tôi không dám đọc báo, xem tivi"

Cô giáo bắt học sinh tát bạn rất sốc vì bị tạm đình chỉ công tác 15 ngày và hứng chịu nhiều luồng dư luận trái chiều. Chồng cô phải xin nghỉ việc ở nhà trông vợ và chăm con nhỏ.

Cô giáo cho học sinh tát bạn vì lớp toàn “đội sổ” điểm thi đua?

Cô giáo cho học sinh tát bạn vì lớp toàn “đội sổ” điểm thi đua?

Do áp lực “đội sổ” toàn trường về điểm thi đua nên cô Thủy đã đặt ra quy định “phạt tát” 10 tát nếu nói tục.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Người thầyicon  11/09/2018 

Cô hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Hoành Bồ, Quảng Ninh) chia sẻ về hành trình mà cô gọi vui là “xấu mặt đi xin tương” của mình.

 
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Người thầyicon  03/09/2018 

Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông mới với 5 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2018.

 
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Người thầyicon  02/09/2018 

Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nà Ớt là một trong những trường hứng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề nhất của đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La.

 
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Người thầyicon  28/05/2018 

Chắt lọc từ thời trẻ và sự trải nghiệm của bản thân, cô giáo khuyên học sinh hãy sống bình thường, tử tế.

 
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Người thầyicon  19/05/2018 

Đây là tinh thần theo dự thảo (lần 2) Thông tư hướng dẫn về công tác thi đua trong ngành giáo dục để lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. 

 
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Người thầyicon  19/05/2018 

Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ chú trọng dạy học sinh cách tôn trọng bản quyền của người khác.

Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Người thầyicon  10/05/2018 

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học sau trường hợp giáo sư Trương Nguyện Thành về Mỹ do không đủ chuẩn làm hiệu trưởng ở Việt Nam.

Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Người thầyicon  03/05/2018 

Với quyết định bổ nhiệm mới đây của Viện trưởng Viện toán học, Phạm Hoàng Hiệp trở thành giáo sư (GS) trẻ nhất của Việt Nam và là người duy nhất của ngành Toán học đủ tiêu chuẩn được công nhận GS năm 2017.

Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Người thầyicon  30/11/2018 

Tôi tên DVC tức Dịch Vụ Cười Mở đầu câu chuyện, thầy giáo Dương Văn Cẩn cười tươi rói giới thiệu.

Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Người thầyicon  03/12/2018 

Ngày 3/12, Đoàn công tác của Bộ GD&ĐT do bà Nguyễn Thị Hiếu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại.

Hà Nội yêu cầu giáo viên không bột phát bạo hành học sinh
Hà Nội yêu cầu giáo viên không bột phát bạo hành học sinh
Người thầyicon  09/12/2018 

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa có báo cáo Bộ GD-ĐT về kết quả xác minh việc học sinh lớp 2 Trường Tiểu học Quang Trung (quận Đống Đa) bị cô giáo xử phạt bằng cách cho bạn cùng lớp tát.

4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
Người thầyicon  08/12/2018 

Ngày 8/12, 4 ứng viên tham gia thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng đã thuyết trình đề án để ứng tuyển vị trí người đứng đầu trường đại học này. 

Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Người thầyicon  07/12/2018 

Đối với học sinh cấp hai và cấp ba, việc bắt học sinh chép phạt hay chấm điểm không để phạt học sinh được xem là phạm pháp.

Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Góc phụ huynhicon  06/12/2018 

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quang Trung gửi lời xin lỗi sau sự việc một cô giáo trẻ của trường yêu cầu học sinh tát bạn vì nói bậy.

Lời trần tình của cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh tát bạn
Lời trần tình của cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh tát bạn
Người thầyicon  06/12/2018 

UBND quận Đống Đa (Hà Nội) vừa có báo cáo một số nội dung sau khi tiến hành kiểm tra, xác minh các phản ánh về sự việc cô giáo yêu cầu học sinh tát bạn tại Trường TH Quang Trung.

Cô giáo Hà Nội tường trình: "Tôi chỉ nói bâng quơ tát cho bạn một cái"
Cô giáo Hà Nội tường trình: "Tôi chỉ nói bâng quơ tát cho bạn một cái"
Người thầyicon  06/12/2018 

Theo như tường trình của cô giáo thì cô không chủ đích yêu cầu học sinh tát bạn mà xuất phát từ câu nói bâng quơ.

Tạm đình chỉ cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh lớp 2 tát bạn 50 cái
Tạm đình chỉ cô giáo Hà Nội bị tố bắt học sinh lớp 2 tát bạn 50 cái
Người thầyicon  05/12/2018 

Bí thư quận Đống Đa (Hà Nội) Lê Tiến Nhật cho biết đã giao trường tiến hành tạm đình chỉ công tác của cô giáo bị tố bắt học sinh tát bạn 50 cái.

Công bố chi tiết chương trình giáo dục phổ thông mới trong tháng 12
Công bố chi tiết chương trình giáo dục phổ thông mới trong tháng 12
Người thầyicon  04/12/2018 

Lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết chương trình giáo dục phổ thông mới đã cơ bản hoàn tất và Bộ sẽ chính thức công bố trong tháng 12 này.

Cái ôm của cô giáo khiến phụ huynh bật khóc
Cái ôm của cô giáo khiến phụ huynh bật khóc
Người thầyicon  04/12/2018 

Một số học sinh đã nói với cô Azlina Hassan: “Cô ơi, chúng con sẽ trượt mất”. Nhưng cô giáo đã ôm học trò và nói: “Việc đỗ, trượt không quan trọng. Dù thế nào cô vẫn ghi nhận mọi sự cố gắng của các con”.

Ám ảnh của những thầy cô bị học trò “nhìn thấy là đánh”
Ám ảnh của những thầy cô bị học trò “nhìn thấy là đánh”
Người thầyicon  04/12/2018 

Khi thầy đang làm việc, trẻ sẽ mở cửa phòng lao tới đánh thầy. Khi thầy đang ngủ, trẻ cũng xông đến lật chăn đánh vào đầu thầy mới thỏa. Để an toàn, nhiều lần thầy Nghị phải đội mũ bảo hiểm để … đi ngủ.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN