'Xưa gia đình Việt thường ăn chung, ngủ chung, nay ra riêng là hợp lý'

"Bố mẹ muốn làm gì liên quan tới quyền tự do cá nhân của con cái, phải xin phép. Khái niệm quyền tự do cá nhân đã không còn xa lạ trong xã hội hiện đại", nhà báo Nguyễn Lưu chia sẻ.

Văn hoá sống chung, đề cao tính cộng đồng, tập thể vốn là đặc tính từ xưa của người Việt Nam. Ngày nay, những đặc tính đó dần bị thay thế bởi văn hoá đề cao sự tự do cá nhân, quyền riêng tư của người phương Tây. Theo nhà báo Nguyễn Lưu - một người am hiểu về văn hoá, đó là một dấu hiệu đáng mừng.

Ngày nay, việc bố mẹ nằm chung hay nằm gần các con đã lớn gần như rất hiếm, đặc biệt là ở các gia đình thành thị. Còn khi con cái đã lập gia đình, thì việc ra ở riêng là hợp lý, tiến bộ, cần trân trọng và tạo điều kiện cho con cái.

“Khi cuộc sống biến đổi, các yếu tố ảnh hưởng đến hạnh phúc cá nhân sẽ được xã hội văn minh cởi bỏ, miễn là chúng ta không quên đi cội nguồn và trách nhiệm với ông bà, cha mẹ”.

Nếu như, ngày xưa một đại gia đình thường ăn chung, sống chung, ngủ chung, thì ngày nay, với điều kiện kinh tế tốt hơn và sự cởi bỏ những nếp nghĩ cũ, bố mẹ vào phòng con cái phải gõ cửa. Bố mẹ muốn làm gì liên quan tới quyền tự do cá nhân của con cái, phải xin phép. Khái niệm quyền tự do cá nhân đã không còn xa lạ trong xã hội hiện đại.

Ngược lại, ngày xưa, nhiều người phải hi sinh hạnh phúc cá nhân, hi sinh quyền tự do cá nhân của mình vì cái chung của tập thể, của gia đình.

{keywords}
Nhà báo Nguyễn Lưu cho rằng, con cái khi lập gia đình muốn ra ở riêng là hợp lý, tiến bộ, cần trân trọng và tạo điều kiện.

“Câu chuyện của bản thân tôi cũng là một ví dụ minh hoạ” - ông Nguyễn Lưu trầm ngâm nhớ lại.

“Ngày còn trẻ, tôi có mối tình sâu đậm với một cô gái. Nhưng gia đình cô ấy không đồng ý cho chúng tôi đến với nhau vì trước đó bố cô ấy đã hứa gả con gái cho một người khác. Bất chấp sự tha thiết của hai chúng tôi, bố mẹ cô nói rằng họ phải giữ lời hứa hôn vì danh dự gia đình, dòng tộc.

Cô ấy có đeo một chiếc nhẫn ở tay. Một hôm, em gái cô tới đưa cho tôi chiếc nhẫn. Bám quanh chiếc nhẫn vẫn còn vết máu khô, với lời nhắn ngầm là cô đã bị bố mẹ đánh vì chuyện này. Phản ứng đầu tiên của tôi khi nhìn thấy những vệt máu là tức giận và đau xót. Nhưng cuối cùng, chúng tôi cũng phải chia tay trước sức ép của gia đình. Cô ấy cưới người đàn ông đã được hứa hôn và chia tay chỉ nửa năm sau đó”.

Ông Nguyễn Lưu nói, ông kể câu chuyện này để cho thấy ngày xưa có những hủ tục, cụ thể là sự thiếu tôn trọng tự do cá nhân đến mức tàn phá hạnh phúc cả đời của một con người. Thậm chí, nó diễn ra ngay trong những gia đình được cho là trí thức, tiến bộ nhất.

Ngược lại, trong gia đình ông, khi lựa chọn nghề nghiệp, cha mẹ ghi nhận điểm mạnh của con cái và tôn trọng lựa chọn của các con.

“Tôi lấy ví dụ, trong một lần Bác Hồ tới thăm nhà, cụ có hỏi bố tôi (GS. Nguyễn Xiển - PV) rằng liệu chị gái tôi sau khi đi học bên Nga về, có theo ngành khí tượng của bố tôi hay không. Lúc ấy, bố tôi đáp: ‘Thưa Bác, cháu nó chưa nghĩ đến chuyện ấy’”.

Tuy nhiên, nhà báo Nguyễn Lưu cũng nhấn mạnh, cần phải phân biệt giữa quyền tự do cá nhân và cái tôi ích kỷ. “Ngày nay có một bộ phận, đặc biệt là người trẻ đang để cái tôi ích kỷ lấn át cái ta cộng đồng. Chúng ta không thể làm mọi thứ chúng ta thích bất chấp mối quan hệ với gia đình, bạn bè và thuần phong mỹ tục. Cái gì xấu thì chúng ta bỏ, cái gì tốt đẹp, ta nên gìn giữ”.

Ngoài ra, theo ông, văn hoá ứng xử của người phương Đông, trong đó có Việt Nam, có đặc tính đề cao gia đình, làng xã nhưng khi vượt ra khỏi cộng đồng ấy, chúng ta lại có xu hướng co cụm lại. “Ví dụ như khi đến dự một đám tiệc cần mở rộng giao lưu, chúng ta hay co cụm lại với những người mà mình quen biết. Đã có những cuộc gặp quy mô quốc tế, một số đại biểu Việt Nam không biết cách thể hiện bản thân, thể hiện văn hoá của dân tộc”.

Đó lại là một khía cạnh khác trong văn hoá “thụ thụ bất thân”, “đèn nhà ai nhà nấy rạng”, thể hiện yếu tố khép kín trong văn hoá ứng xử của người Việt.

Còn người nước ngoài, mặc dù sự riêng tư, cái tôi cá nhân rất được đề cao nhưng họ lại có văn hoá ứng xử rất hay ở nơi công cộng. “Tôi từng chứng kiến ở Đức, khi bạn đi qua một người đang ngồi đọc sách chăm chú ở ghế đá công viên, họ vẫn cố ngước lên nhìn để chạm vào mắt bạn với hàm ý thay cho lời chào. Hay khi ở những nơi công cộng khác, bạn dễ dàng thấy những người sẵn sàng hỏi bạn có cần giúp gì không. Điều đó cho thấy họ tôn trọng cá nhân nhưng lại rất quảng bá.

Còn người Việt đôi khi được phép mở rộng ra thì lại vẫn chỉ biết ôm lấy cái tôi của mình. Điều này rất nguy hiểm trong ứng xử. Nếu chúng ta chỉ giữ cái tôi ích kỷ thì chúng ta không thể mở cửa, không thể đón nhận những văn minh khác”.  

*Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân của nhà báo Nguyễn Lưu

Tôn trọng sự riêng tư, tránh làm phiền là vấn đề được nhiều người trẻ quan tâm. Tuy nhiên, trong cuộc sống chung, sự khác biệt về quan điểm khiến nhiều gia đình gặp phải tình huống dở khóc dở cười. Bạn có bình luận gì về vấn đề này? Hãy gửi cho chúng tôi theo mẫu bình luận ở cuối bài. Bài viết liên quan có thể gửi về địa chỉ email bandoisong@vietnamnet.vn. Chúng tôi sẽ đăng tải trên VietNamNet nếu phù hợp. Trân trọng cảm ơn.

Nguyễn Thảo (ghi)

Thế hệ người cao tuổi không sống cùng con cháu

Thế hệ người cao tuổi không sống cùng con cháu

Người cao tuổi Việt Nam đang có xu hướng sống độc lập, không sống chung cùng con cháu.

tin nổi bật

Quỳnh Lương kể chuyện làm mẹ ở tuổi 18, sống đắng cay tại nhà chồng

Mang thai lúc 18 tuổi, Quỳnh Lương chết lặng trước sự phũ phàng của cha đứa bé. Sau 2 tháng về nhà chồng, cô gái trẻ lại đau đớn phát hiện chồng ngoại tình.

Cô dâu 19 xinh như hoa hậu cưới chồng 'già xấu', chú rể hé lộ tuyệt chiêu

Chẳng phải sự giàu có như nhiều người phỏng đoán, chú rể có bí quyết khác để cô dâu đồng ý kết hôn.

Phố đèn đỏ nhộn nhịp sau Covid, khách mách nhau khỏi mất tiền oan

Từ tháng 3, khi dịch bệnh Covid-19 được kiểm soát, Hà Lan mở cửa đón khách du lịch thì cũng là lúc phố đèn đỏ tại Amsterdam náo nhiệt trở lại.

Vợ chồng nhiều năm diễn cảnh hạnh phúc, con trẻ uất hận: Ông bà thôi đi!

Bố mẹ bên ngoài "anh anh em em" ngọt xớt nhưng thật ra họ hành hạ, đối xử vô cùng tệ bạc với nhau. Một ngày, cậu con trai bật lên, khóc gào: "Ông bà đừng diễn nữa!".

Ồ ạt đi du lịch sau đại dịch vì tâm lý ‘cuồng chân’

Bắt đầu từ tháng 3 năm nay, rất nhiều gia đình đã đặt vé đi chơi xa mặc dù chưa đến kỳ nghỉ hè hay vào mùa du lịch. Có lẽ nguyên nhân xuất phát từ tâm lý “cuồng chân” sau một thời gian dài phải ở một chỗ.

’Roi vọt’ cho con

Với quan niệm thương cho roi cho vọt, nhiều phụ huynh đánh mắng, trút giận lên con cái một cách thiếu kiểm soát. Điều này gây nên tổn thương sâu sắc ở trẻ, khiến mối quan hệ giữa phụ huynh và con cái thiếu sự thấu hiểu, sẻ chia.

Cha mẹ cũng rất áp lực, kết nối với con thế nào

Cha mẹ chưa hiểu mục đích của những hành vi ứng xử sai ở trẻ, thường nghĩ rằng con cố tình làm trái ý mình. Tuy nhiên, xung quanh hành vi ứng xử sai đó còn rất nhiều nguyên nhân.

Nỗi oan khó giải của người phụ nữ trúng số độc đắc ở Long An

Trúng số độc đắc, chị Lành chưa kịp vui đã hứng chịu nhiều nỗi oan trên trời rơi xuống. Người ta đồn chị có tình ý với người khách mua nợ vé số; phụ bạc chồng nghèo, dắt con bỏ nhà đi tìm hạnh phúc mới.

Mẹ chồng cưới ‘gái 3 con, 1 đời chồng’ cho con trai

Chấp nhận cho con trai quen biết, cưới người con gái đã 1 đời chồng, có 3 con, bà Hạnh chịu nhiều áp lực. Tuy nhiên, cùng với lòng bao dung, quan điểm hiện đại, bà yêu thương, cưng chiều con dâu hết mực.

Gia đình 3 con được ưu tiên mua nhà ở Trung Quốc

Nhiều thành phố ở Trung Quốc đã công bố một số chính sách ưu đãi nhà ở đối với những gia đình đông con. Đây là nỗ lực nhằm thúc đẩy tỷ lệ sinh vốn đang giảm mạnh ở nước này.

Tài xế công nghệ rơi thảm cảnh, phải bán tháo xe,"chạy làng" thời bão giá

Sau 8 năm chạy xe công nghệ, anh Tuấn phải bán xe trả nợ và níu kéo cuộc hôn nhân đang đứng trước bờ vực thẳm...

Ông bà Trung Quốc từ chối chăm cháu

Ở xứ tỷ dân, việc các bậc ông bà giúp con cái họ nuôi dạy cháu là nét văn hóa. Tuy nhiên, nghĩa vụ xã hội đó dần thay đổi khi nhiều người về hưu chỉ muốn tận hưởng cuộc sống riêng.

Gia đình ở Thanh Hóa giành 10 HCV Taekwondo SEA Games

Vận động viên Nguyễn Thị Hương (26 tuổi) vừa giành HCV SEA Games 31 môn Taekwondo hạng 73 kg, đây cũng là HCV thứ 10 của gia đình Hương qua các kỳ SEA Games.

Chuyện tình xúc động của chàng lơ xe và hoa khôi Long An

MC Ngọc Lan không khỏi xúc động chứng kiến màn “cầu hôn cho kiếp sau” tại Tình trăm năm sau khi lắng nghe chuyện tình đẹp như cổ tích của chàng lơ xe và hoa khôi Long An.

Món đồ nhỏ trong túi chồng khi vào ca đêm - bằng chứng ngoại tình cay đắng

Đã là vợ chồng phải sống đúng với lời thề trong đám cưới - sống hạnh phúc, có trách nhiệm và biết chịu trách nhiệm. Nếu lúc nào cũng phải nơm nớp lo giữ chồng, thì làm sao mà sống thọ.