11 cách dạy con xử lý và phòng ngừa bị bắt nạt

Thông thường, trẻ làm tổn thương người khác thường cũng đang tổn thương.

Tại sao trẻ lại bắt nạt trẻ khác?

Vì bắt nạt người khác làm cho trẻ cảm thấy có ảnh hưởng, sức mạnh. Con người đều cần cảm thấy bản thân có ảnh hưởng, có tác động. Nếu không có được cảm giác gây ảnh hưởng một cách lành mạnh, trẻ có thể khó chống lại cám dỗ của việc gây ảnh hưởng một cách không lành mạnh.

Những trẻ cảm thấy bất lực trong cuộc sống bắt nạt trẻ khác như cách tạo ảnh hưởng giúp trẻ cảm thấy mình có sức mạnh. Với trẻ bị tổn thương, bắt nạt người khác làm trẻ cảm thấy ổn hơn một cách ngắn hạn. Với trẻ bị đe doạ, làm xấu hổ hoặc làm tổn thương, những cảm xúc này làm trẻ cảm thấy quá tải, trẻ muốn làm xấu hổ, đe doạ hoặc làm tổn thương người khác.

Thông thường, trẻ làm tổn thương người khác thường cũng đang tổn thương. Làm thế nào để giúp trẻ phát triển các kỹ năng để xử lý việc bị bắt nạt và phòng ngừa con bắt nạt người khác?

1. Làm mẫu sự đồng cảm, tôn trọng từ khi con còn nhỏ

“Nếu con đã quen ngay từ đầu rằng con được đối xử một cách tôn trọng, con sẽ dễ dàng nhận ra khi con bị đối xử một cách thiếu tôn trọng và sẽ bảo vệ mình.” Cách hiệu quả nhất để giúp con không bị bắt nạt và không trở thành kẻ bắt nạt là giúp con lớn lên trong các mối quan hệ tôn trọng, yêu thương, hơn là mối quan hệ sử dụng quyền lực, sức mạnh để kiểm soát con.

Trẻ học được từ cả 2 vai trong mỗi mối quan hệ. Nếu đánh con, con học rằng bạo lực là cách giải quyết xung đột với người khác. Nghiên cứu cho thấy trừng phạt thể chất làm tăng hành vi bắt nạt. Việc dạy trẻ bằng cách trừng phạt dạy trẻ sử dụng bạo lực với người khác hoặc để người khác sử dụng bạo lực với mình. Việc phạt con dạy trẻ rằng người lớn sử dụng quyền lực để trẻ nghe lời, và dạy trẻ rằng bắt nạt có thể chấp nhận được. Hãy sử dụng các hình thức dạy con tích cực khác.

2. Giữ kết nối với con trong mọi tình huống

Trẻ cô đơn có nguy cơ bị bắt nạt cao hơn. Trẻ thường cảm thấy xấu hỏ khi bị bắt nạt, trẻ không muốn nói với bố mẹ. 80% việc làm cha mẹ là sự kết nối gần gũi với con và chỉ 20% là hướng dẫn. Sự hướng dẫn không hiệu quả trừ khi bạn với con có mối quan hệ gắn kết, nếu không, sự hướng dẫn sẽ làm con tránh xa bạn. Vì vậy hãy ưu tiên mối quan hệ với con, giao tiếp cởi mở với con trong bất cứ tình huống nào.

3. Làm mẫu sự tự tin trong tương tác với mọi người

Nếu bạn có xu hướng dễ dàng nhượng bộ để không làm lớn chuyện, nhưng sau đó cảm thấy không công bằng, đây là lúc cần thay đổi. Con đang quan sát bạn. Hãy thử tìm các cách khác để thể hiện nhu cầu, bảo vệ quyền của bạn mà vẫn tôn trọng với người khác.

4. Hướng dẫn con cách bày tỏ ý kiến một cách tôn trọng

Trẻ cần học được rằng trẻ có thể đạt nhu cầu của mình mà vẫn tôn trọng người khác. Hướng dẫn con cách nói mà con có thể sử dụng "Bây giờ đến lượt tớ." "Nào, dừng lại." "Bỏ tay ra khỏi chân tớ." "Không làm đau người khác." "Tớ không thích cậu gọi tớ như vậy. Tớ muốn cậu gọi bằng tên tớ."

5. Dạy con các kỹ năng xã hội

Kẻ bắt nạt săn tìm trẻ dễ bị tổn thương. Nếu con gặp khó khăn trong kỹ năng xã hội, hãy ưu tiên hỗ trợ con kỹ năng xã hội để con không hấp dẫn kẻ bắt nạt. Chơi các trò chơi về kỹ năng xã hội, luyện tập ở nhà với con. Đóng vai với con các tình huống làm quen với bạn mới, tổ chức trò chơi. Ví dụ, trẻ hoà nhập nhanh thường đầu tiên quan sát trước, sau đó tìm cách phù hợp gia nhập nhóm, hơn là đột ngột xông vào. Nhiều khi vì muốn được chấp nhận, trẻ tiếp tục chơi với nhóm bạn kể cả khi bị trưởng nhóm bắt nạt.

Nếu bạn cảm thấy con có vẻ dễ bị tổn thương, hãy để ý lắng nghe con nói về tương tác với bạn bè để giúp con học cách lắng nghe cảm xúc bên trong và hỗ trợ con xây dựng mối quan hệ lành mạnh.

6. Dạy con hiểu về bắt nạt

Nghiên cứu cho thấy bắt nạt bắt đầu bằng lời nói. Phản ứng đầu tiên của “nạn nhân” quyết định trẻ còn tiếp tục là đối tượng hướng đến hay không.

Nếu kẻ bắt nạt thấy cảm thấy thành công trong việc làm trẻ cáu giận, cảm giác quyền lực, việc bắt nạt thường sẽ tăng tiến. Vì vậy nên thảo luận với con TRƯỚC KHI bắt nạt xảy ra để khi xảy ra tình huống đó, con có thể xử lý thành công khi kẻ bắt nạt “thử” phản ứng của con.

7. Chuẩn bị bằng cách đóng vai để con cảm thấy thoái mái khi xử lý tình huống bị trêu trọc và khiêu khích

Đóng vai với con cách con thể bảo vệ mình khi bị bắt nạt. Chỉ cho con thấy kẻ bắt nạt muốn trẻ có phản ứng làm cho mình có quyền lực, con thể hiện cảm xúc và đánh lại chính là phản ứng kẻ bắt nạt muốn. Giải thích với con khi con không thể kiểm soát hành vi của kẻ bắt nạt, con có thể kiểm soát phản ứng của mình.

Trong mọi tương tác, cách con phản ứng có thể làm tính huống tăng tiến hoặc giảm nhẹ.

Con cần tránh “sa đà” vào tình huống đó bất kể kẻ bắt nạt làm con giận dữ thế nào. Chiến lược tốt nhất để giữ phẩm giá của bản thân và giữ phẩm giá cho “kẻ bắt nạt”—Nói cách khác, giữ phẩm giá bản thân bằng cách đi ra khỏi tình huống đó, và không tấn công hoặc xúc phạm kẻ bắt nạt.

Để làm điều đó, nói một cách bình tĩnh:

"Cậu ạ, tớ sẽ bỏ qua điều cậu nói."

"Tớ nghĩ là tớ có việc khác cần làm."

"Không, cám ơn cậu."

Rồi, đi ra chỗ khác.

Dạy con đếm từ 1 đến 10 để giữ bình tĩnh, nhìn vào mắt kẻ bắt nạt và nói như trên. Luyện tập với con cho đến khi con có thể nói một cách cương quyết, bình tĩnh.

8. Nói với trẻ không có gì xấu hổ khi cảm thấy sợ người bắt nạt, khi đi ra chỗ khác và nói với người lớn để được giúp đỡ Tình huống bắt nạt có thể leo thang, và giữ an toàn quan trọng hơn giữ thể diện.

9. Dạy trẻ can thiệp để phòng ngừa bắt nạt khi chứng kiến

Chuyên gia về lĩnh vực bắt nạt Michele Borba nói rằng các nghiên cứu cho thấy trẻ có thể ngừng việc bắt nạt một nửa thời gian, trong vòng 10 giây.

Can thiệp: Đồng hành với trẻ đang bị bắt nạt và đưa bạn ra khỏi tình huống nguy hiểm

– Đứng cạnh trẻ bị bắt nạt, dẫn bạn đi ra chỗ có thể có người lớn giúp đỡ. Nói "Trông bạn có vẻ buồn" hoặc "Cô đang đi tìm cậu đấy" hoặc "Cô giáo bảo tớ đi tìm cậu cho cô."

Tìm kiếm sự giúp đỡ

– Người bắt nạt thích có khán giả theo dõi. Lôi kéo các bạn khác ủng hộ con bằng cách nói “Các cậu ơi, tớ cần các cậu giúp”, sau đó đi “ Nào, đi thôi!” Và nếu bạn thấy không bị nguy hiểm, gọi cô giáo.

10. Hướng dẫn các kỹ năng tránh bắt nạt cơ bản

Bắt nạt xảy ra khi không có mặt người lớn. Nếu con đã từng bị bắt nạt, con nên tránh nơi không được giám sát. Ngồi trên hàng đầu trên xe buýt, đứng trên hàng đầu, ngồi gần bàn có người lớn là chiến lược để tránh bắt nạt.

11. Đừng ngần ngại can thiệp

Nhiệm vụ của phụ huynh là bảo vệ con. Hướng dẫn con bảo vệ mình, gọi điện cho thầy cô giáo hoặc hiệu trưởng. Đừng làm con cảm thấy con phải xử lý việc bị bắt nạt một mình. Kể cả khi không tổn thương thể xác, con cũng đang bị tổn thương tinh thần một cách sâu sắc. Sự xúc phạm, cô lập ảnh hưởng lớn đến tâm lý con.

Nếu trường không thể bảo vệ con, có thể xem xét việc chuyển trường.

Trần Kiều Như (dịch từ: Laura Markham)

tin nổi bật

Từ nữ sinh 'nổi loạn' đến đại học danh tiếng thế giới

Hàng năm, có rất nhiều tài năng xuất chúng nhận được những lời mời tuyển thẳng tới từ những đại học danh giá nhất trên thế giới. Không ít người trong số đó có những câu chuyển riêng vô cùng thú vị.

Học phí tại Hà Nội có thể tăng gấp đôi từ năm học tới

HĐND TP Hà Nội vừa có dự thảo nghị quyết về việc quy định mức thu học phí với các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập trên địa bàn từ năm học 2022-2023 đến năm học 2025-2026 để xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 5 đang diễn ra.

Một bộ phận học sinh phải 'vượt sướng': Gian nan hơn 'vượt khó'

TS Nguyễn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục TP Hà Nội cho rằng có một bộ phận học sinh hiện nay “phải vượt sướng” để thành công. Mà vượt sướng có khi khó hơn cả vượt khó. Như vậy thắng được áp lực tâm lý lại càng khó hơn.

55/63 tỉnh, thành công bố lịch nghỉ hè

Theo khung kế hoạch thời gian năm học 2021-2022 do Bộ GD-ĐT ban hành đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, thời gian hoàn thành kế hoạch giáo dục học kỳ II là trước ngày 25/5 và kết thúc năm học trước ngày 31/5.

Nữ sinh trường Đồng Khởi bị đánh hội đồng

Ngày hôm nay (18/5), trên mạng xã hội xuất hiện đoạn clip ghi lại sự việc một nữ sinh mặc đồng phục Trường THCS Đồng Khởi (Quận 1, TP.HCM) bị nhiều bạn nữ đánh hội đồng trong nhà vệ sinh.

Nghệ sĩ Xuân Bắc: 'Tôi chưa bao giờ mắng con vì điểm số'

Đó là chia sẻ tại diễn đàn “Điều em muốn nói” do Hội đồng Đội Trung ương phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức sáng 17/5, tại Trường THCS Giảng Võ (quận Ba Đình, Hà Nội).

Học sinh lớp 9 ở Cần Thơ bị bảo vệ trường đánh gãy xương hàm

Chiều hôm nay (17/5), trao đổi với VietNamNet, thầy Nguyễn Đức Tính - Hiệu trưởng Trường THCS thị trấn Phong Điền - xác nhận có vụ việc bảo vệ của trường đánh một nam sinh gãy xương hàm.

Đề thi Hóa khen nức nở rượu Làng Vân, phụ huynh bức xúc

Đề thi của học kỳ tại một trường THCS ở Đồng Nai có nội dung “quảng cáo” cho rượu Làng Vân đang khiến phụ huynh phản ứng.

Trầm cảm tuổi học đường: Đừng làm ngơ trước lời kêu cứu của con

Là một chủ đề rất được quan tâm trong thời gian vừa qua, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền – Chuyên gia tâm lý học lâm sàng đã có những chia sẻ về cách nhận biết và phòng ngừa bệnh trầm cảm.

Cựu người mẫu tiếng tăm đã nuôi dạy tỷ phú Elon Musk thế nào?

Elon Musk là một tỉ phú, một thiên tài, nhưng đằng sau thành công của anh là những cố gắng không ngừng nghỉ của bà Maye Musk - người mẹ một mình nuôi dạy 3 người con thành tài.

Giai đoạn ‘nước rút’, học tập thế nào cho hiệu quả?

Năm học vừa qua, học sinh tại nhiều tỉnh thành trên cả nước rất thiệt thòi khi phải trải qua những lần tạm dừng đến trường do dịch Covid-19. Làm thế nào để có thể ôn thi hiệu quả là điều phụ huynh và học sinh quan tâm.

'Không được 10 điểm à, thế thì nói làm gì...'

Nhớ hồi còn học cấp hai, khi tôi vui vẻ về nhà sung sướng chạy đến khoe bố về điểm kiểm tra môn toán đứng top đầu lớp. Bố tôi đáp lại sự hào hứng của tôi bằng câu nói: “Thế không đứng đầu à? Không được 10 à? Thế thì nói làm gì”...

Ồn ào luận án 'tiến sĩ cầu lông', Bộ GD-ĐT lên tiếng

Sau gần một tuần mạng xã hội và báo chí chia sẻ về những tên đề tài luận án tiến sĩ mà nếu chỉ đọc tên sẽ không thấy được hàm lượng khoa học hay ý nghĩa về mặt thực tiễn, lãnh đạo Bộ GD-ĐT đã lên tiếng.

Nữ giáo viên bị nghi 'tát yêu' trẻ đến tím mặt

(Singapore) - Một trẻ mẫu giáo sau khi trở về nhà từ trường học với các vết tìm bầm đầy mặt và cổ, phụ huynh ngay lập tức trình báo với cơ quan chức năng.

Hiệu trưởng trần tình vụ quạt trần rơi khiến học sinh bị thương

Hiệu trưởng Trường THCS Vĩnh Quỳnh (huyện Thanh Trì, Hà Nội) vừa thông tin rõ về nguyên nhân quạt trần rơi tại lớp 6A7 trong giờ học, khiến một học sinh bị thương.