Từ vùng đồi hoang cằn cỗi ở thôn 3 Thọ Điền, xã Vũ Quang (Hà Tĩnh), 2 ha đất của anh Phan Đăng Vượng (SN 1988) giờ đã khoác “áo mới” với vườn ba kích tím. Đây là loại cây được đánh giá là “thần dược”, mở ra hướng phát triển kinh tế đầy hứa hẹn ở vùng quê nghèo.
Sau nhiều năm bôn ba làm thuê xa quê, anh Vượng quyết định trở về quê lập nghiệp trên chính mảnh đất của gia đình. Trăn trở trước thực trạng đất đồi chủ yếu trồng keo hiệu quả thấp, thậm chí bị bỏ hoang, anh bắt đầu tìm kiếm hướng đi mới để khai thác tiềm năng đất đai.
Trong quá trình tìm hiểu các mô hình nông nghiệp xanh và dược liệu, một lần đến thăm bạn ở miền Bắc, anh Vượng bị thu hút bởi những luống ba kích tím phát triển xanh tốt. Nhận thấy loại cây này có thể phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương, anh nhen nhóm ý tưởng đưa “cây thuốc quý” về trồng trên vùng đất đồi quê hương.
Tháng 10/2022, anh bắt tay triển khai mô hình. Với quyết tâm “đánh thức” vùng đất hoang, anh đầu tư khoảng 600 triệu đồng, trong đó có vay mượn từ người thân, để cải tạo hơn 2 ha đồi phía sau nhà. Hàng chục nghìn mét vuông đất được san gạt, xử lý và xuống giống hơn 40.000 cây ba kích tím.
Thời điểm đó, quyết định của anh bị nhiều người cho là mạo hiểm, bởi đây là loại cây chưa từng được trồng tại địa phương, trong khi số vốn đầu tư khá lớn. Ngay cả gia đình cũng không khỏi lo lắng. Tuy nhiên, với suy nghĩ “càng khó càng phải thử”, anh vẫn kiên trì theo đuổi lựa chọn của mình.
Theo anh Vượng, ba kích tím không phải là cây quá khó trồng, nhưng để đạt hiệu quả cao cần sự cẩn trọng trong từng khâu, từ chọn giống, làm đất đến chăm sóc. Cây được trồng theo hướng tự nhiên, hạn chế tối đa hóa chất, chủ yếu sử dụng phân chuồng hoai mục kết hợp một lượng nhỏ phân NPK vào những giai đoạn cần thiết.
Những ngày đầu, do chưa có kinh nghiệm, anh gần như “ăn ngủ” cùng vườn cây, thường xuyên lên đồi theo dõi độ ẩm đất, sự phát triển của thân lá và bộ rễ. Nhờ sự kiên trì và chăm sóc đúng kỹ thuật, vườn ba kích dần bén rễ, sinh trưởng ổn định và thích nghi tốt với điều kiện địa phương.
Sau hơn 3 năm, mô hình bắt đầu cho thu hoạch từ cuối tháng 11/2025 và nhanh chóng được thị trường đón nhận. Trung bình mỗi cây cho bộ rễ nặng từ 1,5 – 2 kg, có những gốc đạt tới 4 kg. Với mật độ khoảng 20.000 cây/ha, mô hình mang lại doanh thu vượt xa các loại cây trồng trước đây trên cùng diện tích.
“Hiện tại, cây ba kích đã cho thu hoạch. Tôi đã thu hái khoảng 4 sào và bán củ cho những người có nhu cầu ngâm rượu, thu về khoảng 400 triệu đồng. Nếu thu hoạch toàn bộ 2 ha, dự kiến sẽ thu về khoảng 4 tỷ đồng,” anh Vượng chia sẻ.
Hiện anh đang thuê thêm lao động địa phương để thu hoạch, đồng thời bán sản phẩm ra thị trường với giá 100.000 – 120.000 đồng/kg. Không chỉ dừng lại ở việc bán củ tươi, anh còn hướng tới chế biến sâu, phát triển rượu ba kích nhằm nâng cao giá trị và tạo đầu ra ổn định.
“Một số nhà thuốc đông y đã liên hệ để mua ba kích phục vụ điều trị, nhưng lượng khách hàng trong ngành này vẫn còn ít, bởi nhiều người chưa biết đến mô hình của tôi. Hiện phần lớn khách hàng mua củ chủ yếu để ngâm rượu. Trong thời gian tới, tôi hy vọng thị trường ổn định hơn và nguồn thu sẽ dồi dào,” anh Vượng cho biết.
Bà Trần Thị Hải, Trưởng phòng Kinh tế xã Vũ Quang, cho biết, mô hình khởi nghiệp của anh Vượng không chỉ tạo sinh kế mới cho người dân mà còn góp phần khai thác hiệu quả diện tích đất đồi bỏ hoang, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
“Thời gian tới, chúng tôi sẽ đánh giá và nhân rộng. Nếu được triển khai đồng bộ, cây ba kích hoàn toàn có thể trở thành một trong những cây giúp người dân tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững,” bà Hải nói.
.svg){kind=icon}
